Dergiler / Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 2

KAZAK VE KIRGIZLARDA “KIZ UĞURLAMA” VE ‘KIZ OYUNU’ TÖRENİ

Sayfa
265–276
Yayın Tarihi
2022-08-03
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın hacmi göz önünde bulundurularak Kazak edebiyatından “Abay Yolu”; Kırgız edebiyatından “Batıyna” romanlarından örneklerle sınırlandırılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Nerdeyse 19. yüzyılın ortalarına kadar yaylak kışlak hayatı yaşayan Kazaklar ve Kırgızlar tüm zamanlar içinde gelenek ve örf adetlerine bağlı yaşayan bir Türk boyu olarak bilinirler.
📊
Temel Bulgular & Veri:Biz bu çalışmamızda Kazaklar ve Kırgızlar arasında asırlar boyunca devam eden, ancak 1917 yılında gerçekleşen Ekim Devrimi’nden sonra sosyal hayatta olan değişimlerle beraber unutulan “kız uğurlama” ve “kız oyunu” töreninden bahsetmeye çalışacağız. “Kız oyunu” diğer adıyla “otuz kün oynootuu, kırık kün kıñşılatuu” (otuz gün oynatma, kırk gün nazlandırma) töreni, kız kocaya uğurlanmadan önce kızın ailesi tarafından düzenlenen bir törendir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın hacmi göz önünde bulundurularak Kazak edebiyatından “Abay Yolu”; Kırgız edebiyatından “Batıyna” romanlarından örneklerle sınırlandırılmıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kazak · Kırgız · evlilik

Özet

Nerdeyse 19. yüzyılın ortalarına kadar yaylak kışlak hayatı yaşayan Kazaklar ve Kırgızlar tüm zamanlar içinde gelenek ve örf adetlerine bağlı yaşayan bir Türk boyu olarak bilinirler. Bu geleneklerden en çok karşılaşanlardan biri de evlilikle ilgili olan törenlerdir. Geçiş dönemlerinden biri olan evlilik de diğer Türk boylarında olduğu gibi Kazaklar ve Kırgızlar için ata babalardan beri nesilden nesle devam eden bir gelenektir. Dolayısıyla Kazaklar ve Kırgızlarda da soyunun devamı için oğlunu ve kızını evlendirmek çok eskiden beri önemli gelenekler arasında yer alır. Diğer törenlerde olduğu gibi Kazaklar ve Kırgızlarda evlilik törenleri de çeşitli uygulamalarla, örf ve adetler ile desteklenir. Biz bu çalışmamızda Kazaklar ve Kırgızlar arasında asırlar boyunca devam eden, ancak 1917 yılında gerçekleşen Ekim Devrimi’nden sonra sosyal hayatta olan değişimlerle beraber unutulan “kız uğurlama” ve “kız oyunu” töreninden bahsetmeye çalışacağız. “Kız oyunu” diğer adıyla “otuz kün oynootuu, kırık kün kıñşılatuu” (otuz gün oynatma, kırk gün nazlandırma) töreni, kız kocaya uğurlanmadan önce kızın ailesi tarafından düzenlenen bir törendir. Törenin amacı doğup büyüdüğü evinden uzaklara yabancı bir eve gelin gidecek olan kızlarının gönlünü hoş etmek, kızlarını mutlu etmek, aynı zamanda toplum içinde değerini arttırmaktır. Söz konusu tören edebî eserlere oldukça fazlasıyla yansımıştır. Çalışmanın hacmi göz önünde bulundurularak Kazak edebiyatından “Abay Yolu”; Kırgız edebiyatından “Batıyna” romanlarından örneklerle sınırlandırılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dıykanbay, M., İlgisheva, M. (2022). KAZAK VE KIRGIZLARDA “KIZ UĞURLAMA” VE ‘KIZ OYUNU’ TÖRENİ. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 2, 265–276. https://ajindex.com/articles/1173695

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Referans1 Abramzon, Saul Mendeleyeviç. (1999) Kırgız cana Kırgızstan Tarıhı Boyunça Tandalma Emgekter, Bişkek.
  2. Referans2 Akmataliyev, Abdıldacan (vd). (2004) Üylönüü Ülpöt Saltı, Kırgız Adabiyatının Tarıhı, C. 1. Bişkek: Şam Basması.
  3. Referans3 Akmataliyev, Abdıldacan (vd). (2003) Kaada-Salttar Ak Batalar. Bişkek: Şam Basması.
  4. Referans4 Akmataliyev, Amantur. (2011) Toy-Aş Berüü Saltı. Ata-Babalar Taberigi, (Haz. M. Karimov), Bişkek: Biyiktik Yayınları. Referans5 Akmataliyev, Amantur. (2011) Üylönüü Ülpötü, Kırgızdın Köönörbös Döölöttörü, Bişkek: Şam Basması.
  5. Referans6 Avezov, Muhtar. (2013) Abay Yolu (Örde), C. 1, Almatı: Jazuşı Yayınları.
  6. Referans7 Ädilğazıulı, Baltabay. (2010) Qazaq Ädebiyeti. E’nsiklopediyalıq Anıqtama, Almatı: Aruna Yayınları.
  7. Referans8 Äciğali Serik. (2005) Qazaq Halqınıñ Dästürleri men Ädep-Ğuruptarı, C. 1, Almatı: Arıs Yayınları.
  8. Referans9 Cusupov, Keneş. (2011) Üy-Bülöö Kuruu Coruk Cosunu. Kırgızdar, C. 13, (Haz. K. Cusupov), Bişkek: Biyiktik Basması.
  9. Referans10 İbragimov, Muhamet. (2005) Kırgız Makal-Lakap, Uçkul Sözdörü, Karabalta: Salam Basması.
  10. Referans 11 Qazıbek, Muhtar. (1991) Jañğırğan Salt-dästürler, Almatı: Qazaqstan Yayınları.
  11. Referans12 Moldo, Talip. (2011) Kırgızdın Kaada-Salttarı. Ata-Babalar Taberigi, (Haz. M. Karimov), Bişkek: Biyiktik Yayınları.
  12. Referans13 Nısabayev, Äbdimälik. (1998) Qazagstan Ulttıg E'nsklopedisi, C. 6, Almatı: Kazak Ansiklopedisi.
  13. Referans14 Ospan, Berdalı. (2018) ‘Urın Baruw’ Qazaq Ultınıñ Tärbiyelik Mañızı Tereñ Saltı, Almatı, Adırna Ulusal Etnografik Derneği, https://adyrna.kz (Erişim tarihi: 12 Kasım 2021)
  14. Referans15 Sıdıkbekov, Tügölbay. (1962) Batıyna, Frunze: Kırgızmambas.