Dergiler / Sayıştay Dergisi / 2026 / Cilt: 37 Sayı: 140

TÜRKİYE VE AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE KAMU ALIMI UYGULAMALARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

COMPARATIVE ANALYSIS OF PUBLIC PROCUREMENT PRACTICES IN TÜRKİYE AND EUROPEAN UNION COUNTRIES

Abdullah Karaer(Türkiye Büyük Millet Meclisi)0000-0002-2142-6954
Sayfa
163–198
Yayın Tarihi
2026-04-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, Türkiye ve AB ülkelerindeki kamu alımı uygulamaları karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmiş; Avrupa ülkelerine kıyasla Türkiye’de ilansız pazarlık usulüyle yapılan alımların çok daha yüksek oranda gerçekleştirildiği, bu durumun kamu alımlarının maliyetlerini artırdığı ve kamu alım sürecinde rekabeti, hesap verebilirliği ve şeffaflığı olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kamu alımları, kamu hizmetlerinin sunulabilmesi için kamu idarelerinin ihtiyaç duyduğu mal, hizmet ve yapım işlerinin piyasadaki tedarikçilerden satın alınmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sebeple kamu alım süreçlerinin şeffaf ve verimli şekilde yürütülmesi, ülkelerin mali disiplinlerinin korunmasına ve ekonomik kalkınmanın sürdürülmesine katkı sağlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, Türkiye ve AB ülkelerindeki kamu alımı uygulamaları karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmiş; Avrupa ülkelerine kıyasla Türkiye’de ilansız pazarlık usulüyle yapılan alımların çok daha yüksek oranda gerçekleştirildiği, bu durumun kamu alımlarının maliyetlerini artırdığı ve kamu alım sürecinde rekabeti, hesap verebilirliği ve şeffaflığı olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kamu Alımı · Rekabet · İhale Mevzuatı

Özet

Kamu alımları, kamu hizmetlerinin sunulabilmesi için kamu idarelerinin ihtiyaç duyduğu mal, hizmet ve yapım işlerinin piyasadaki tedarikçilerden satın alınmasıdır. Kamu alımları, birçok ülkede kamu harcamaları içinde en büyük harcama grubunu oluşturmakta ve sürdürülebilir kalkınma için gerekli olan kamu yatırımlarını kapsamaktadır. Bu sebeple kamu alım süreçlerinin şeffaf ve verimli şekilde yürütülmesi, ülkelerin mali disiplinlerinin korunmasına ve ekonomik kalkınmanın sürdürülmesine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada, Türkiye ve AB ülkelerindeki kamu alımı uygulamaları karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmiş; Avrupa ülkelerine kıyasla Türkiye’de ilansız pazarlık usulüyle yapılan alımların çok daha yüksek oranda gerçekleştirildiği, bu durumun kamu alımlarının maliyetlerini artırdığı ve kamu alım sürecinde rekabeti, hesap verebilirliği ve şeffaflığı olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede çalışmanın sonunda Türkiye’deki ihale mevzuatının AB’nin ihale mevzuatıyla uyumlu hâle getirilmesine yönelik değişikliklerin yapılması, ilansız pazarlıkla yapılan alımların Kamu İhale Kurumunun ön iznine bağlanması, 4734 sayılı Kanundaki 21/f hükmünün ve KİT’lere, belediye şirketlerine ve döner sermaye işletmelerine ilişkin istisnaların kaldırılması önerilmiştir

Abstract

In many countries, public procurement constitutes the largest expenditure group within public spending and encompasses public investments necessary for sustainable development. Therefore, transparent and efficient public procurement processes contribute to maintaining fiscal discipline and sustaining economic development. This study comparatively analyses public procurement practices in Türkiye and EU countries. It concludes that, in Türkiye, procurements made through negotiated procedure without prior publication are much more prevalent than in European countries, increasing the costs of public procurement and negatively impacting competition, accountability, and transparency in the public procurement process. Accordingly, the study proposes amendments to harmonize Türkiye’s tender legislation with EU tender legislation, which include making negotiated procurement without publication subject to prior approval from the Public Procurement Authority, and abolishing Article 21/f of Law No. 4734 and the exceptions related to state-owned enterprises, municipal companies, and revolving fund enterprises.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karaer, A. (2026). TÜRKİYE VE AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE KAMU ALIMI UYGULAMALARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Sayıştay Dergisi, Cilt: 37 Sayı: 140, 163–198. https://doi.org/10.52836/sayistay.1881040

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Atuğ, M. ve Taytak, M. (2018). Kamu Satın Alımları Kapsamında Doğrudan Temin Uygulamalarının Değerlendirilmesi ve Bir Vaka Analizi. Sayıştay Dergisi (110), 91-123.
  2. Brocardi (2023). Procedure per l’affidamento. https://www.brocardi.it/nuovo-codiceappalti/dell-appalto/dei-contratti-di-importo-inferiore-alle-soglie-europee/art50. html? Erişim: 18.11.2025
  3. BWE (2026) Verfahrensordnung für die Vergabe öffentlicher Liefer- und Dienstleistungsaufträge unterhalb der EU-Schwellenwerte, https:// www.bundeswirtschaftsministerium.de/Redaktion/DE/Downloads/U/ unterschwellenvergabeordnung-uvgo.pdf?__blob=publicationFile&v=1
  4. CD (2026). Contratación Menor. https://www.congreso.es/eu/cem/contratmenor?, Erişim: 13.01.2026
  5. CMBS (2026). 7/11/1985 Tarihli ve 3238 Sayılı Savunma Sanayii ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuat?MevzuatNo=3238&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 Erişim:13.11.2025
  6. CMS (2018). Public Procurement Regulation in Spain, https://cms.law/en/int/expertguides/cms-expert-guide-to-public-procurement/spain? Erişim:13.11.2025
  7. Çelik, M. (2023). E-Transformation and Institutional Arrangements in Public Procurement https://cij.up.pt/en/cij-research-papers/e-transformation-and-institutionalarrangements-in-public-procurement-suggestions-to-turkey/ Erişim:13.11.2025
  8. Çelik, M. Y. ve Özdemir, D. (2025). Türkiye’de Kamu Alımlarında Uygulanan İhale ve Alım Usullerinin Maliyet Etkinliği Temelinde Değerlendirilmesi, Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi (16), 177-184
  9. DAS (2026). Department of Administrative Service of Georgia State -Overview: Seven Stages of Procurement https://doas.ga.gov/state-purchasing/seven-stages-ofprocurement Erişim:11.11.2025
  10. Decarolis, F., Giorgiantonio, C. (2015). Transparency, Competition, And Procurement Outcomes: Evidence from Italy. Journal of Law, Economics, Organization, 31(3), 547–579.
  11. Demiryürek Ürper, T. (2019). Kamu Alımlarında Etiğin Güçlendirilmesi: Türkiye’nin Merkezi Satın Alma Kurumu Olarak Devlet Malzeme Ofisi Üzerine Bir İnceleme. Sayıştay Dergisi, 30(115), 109-133.
  12. DTVP (2026). About DTVP. https://en.dtvp.de/about-us/ Erişim:11.11.2025
  13. EC (2021). Public Procurement Procedures and Instruments in Support of Innovation https://single-market-economy.ec.europa.eu/system/files/2021-11/GROW_C2_ Procurement_procedure_20210831%20%281%29.pdf Erişim:25.01.2026
  14. EC (2025). Commission Staff Working Document Evaluation of Directive 2014/24/EU and Directive 2014/25/EU, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/ PDF/?uri=CELEX:52025SC0332 Erişim:13.12.2025
  15. EC (2026a). Public Procurement. https://single-market-economy.ec.europa.eu/singlemarket/public-procurement_en. Erişim: 14.12.2025
  16. EC (2026b). Legal Rules and Implementation, https://single-market-economy.ec.europa. eu/single-market/public-procurement/legal-rules-and-implementation_en. Erişim: 19.10.2025
  17. EC (2026c). Thresholds. https://single-market-economy.ec.europa.eu/single-market/ public-procurement/legal-rules-and-implementation/thresholds_en? Erişim: 07.10.2025
  18. EU (2009). Directive 2009/81/EU on Defence and Security Procurement. https://eur-lex. europa.eu/eli/dir/2009/81/oj/eng Erişim:13.10.2025
  19. EU (2014a). Directive 2014/24/EU on Public Procurement. https://eur-lex.europa.eu/ legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:02014L0024-20180101&locale=en Erişim: 18.12.2025
  20. EU (2014b). Directive 2014/25/EU on Procurement by Entities Operating in The Water, Energy, Transport and Postal Services Sectors https://eur-lex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/?uri=CELEX:02014L0025-20180101 Erişim:18.12.2025
  21. Eurolexa, Directive 2014/24/EU of the European Parliament, https://www.eurlexa.com/act/ en/32014L0024/present/info? Erişim: 06.11.2025
  22. FB (2026). Procurement and Markets, https://www.businessfrance.fr/en/procurementand-markets? Erişim: 05.10.2025
  23. Gürün, F. ve Özcan, E. (2018). 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve AB Direktifleri Bağlamında Yolsuzluk ve Denetim, Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (7):309–336
  24. Gök, Y. (2010). Kamu İhale Hukukuna Hakim Olan İlkeleri, Dış Denetim Dergisi, Ekim-KasımAralık 2010, ss.1-23.
  25. HMB (2024). Hazine ve Maliye Bakanlığı 2024 Kamu İşletmeleri Raporu.
  26. KİK (2022). Kamu Alımları İzleme Raporu 2022, Şubat 2023, Ankara
  27. KİK (2024). Kamu Alımları İzleme Raporu 2024. Şubat 2025, Ankara
  28. KİK (2026). Kamu İhale Kanunu - https://dosyalar.kik.gov.tr/genel/IhaleGovTr/ Kanunlar/4734.docx Erişim:17.11.2025
  29. KİK (2025). 2025 Yılı Kamu Alımları İzleme Raporu, Şubat 2026, Ankara
  30. Kutlina-Dimitrova, Z. ve Lakatos, C. (2014). Determinants of direct cross-border public procurement in EU Member States. Review of World Economics, 152(3): 501-528.
  31. Legifrance (2026a). Code de la Commande Publique. https://www.legifrance.gouv.fr/codes/ article_lc/LEGIARTI000039500669? Erişim:22.12.2025
  32. Legifrance (2026b). Code de la Commande Publique https://www.legifrance.gouv.fr/loda/ id/LEGISCTA000037727923? Erişim:22.12.2025
  33. OAS (2013). Organisation of American States Public Procurement Procedures Handbook. https://www.oas.org/juridico/PDFs/mesicic5_blz_resp_annex33.pdf Erişim: 17.11.2025
  34. OECD (2011). Public Procurement. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/ publications/reports/2011/01/what-are-the-public-procurement-proceduresand-when-can-they-be-used_g17a25e2/5js4wzv53043-en.pdf Erişim:4.12.2025
  35. OECD (2019). Public Procurement in Germany: Strategic Dimensions for Well-being and Growth. OECD Public Governance Reviews, OECD Publishing, Paris.
  36. OECD (2024). Public Procurement for Public Sector Innovation, OECD Publishing, Paris.
  37. OECD (2025a). Government at a Glance 2025. https://www.oecd.org/content/ dam/oecd/en/publications/reports/2025/06/government-at-a-glance2025_70e14c6c/0efd0bcd-en.pdf. Erişim: 15.12.2025
  38. OECD (2025b). OECD Public Procurement Principles. https://www.oecd.org/content/dam/ oecd/en/about/programmes/grc/grc-see/integrity/OECD-Public-ProcurementPolicy-Briefing-Note.pdf. Erişim: 18.12.2025
  39. OECD (2026). Public Procurement. https://www.oecd.org/en/topics/public-procurement. html Erişim: 18.12.2025
  40. Overheid (2024). Preliminary Assessment of European Commission, https://open.overheid. nl/documenten/6340d920-4576-4911-b465-f5e20b07c53a/file? Erişim: 14.11.2025
  41. Ökde, B., Ökde, F., Börü, İ.E. ve Dağ, M. (2017). Avrupa Birliğinde Kamu Alımları ve Türkiye Karşılaştırması. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 4(12), 727-737.
  42. PLACSP (2026). Platforma de Contratación del Sector Público. https://contrataciondelestado. es/wps/portal/plataforma/estadisticas. Erişim: 06.01.2026
  43. Polat, S., Öztunç, İ. (2023). Rekabet İlkesi Kapsamında Kamu Alım Usullerinin Değerlendirilmesi. Sayıştay Dergisi, (128):101-129.
  44. RG (2023). Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ https://www. resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/07/20230711-10.htm Erişim:14.11.2025
  45. RG (2025). Kamu İhale Tebliği (Tebliğ No: 2025/1). https://www.resmigazete.gov.tr/ eskiler/2025/01/20250124-5-1.pdf. Erişim: 14.11.2025
  46. Sayıştay (2024). 2024 Yılı Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu. Sayıştay Başkanlığı, Ankara.
  47. Smaga, M. (2025). Proportionality as a Principle of Public Procurement, https://ruj.uj.edu. pl/server/api/core/bitstreams/488ed6b5-536c-489e-b985-4ae419a31371/ content. Erişim: 06.01.2026
  48. Spendedge (2024). Navigating Public Procurement: 6 Key Steps https://www.spendedge. com/blogs/public-procurement-process/ Erişim: 20.10.2025
  49. Tendify (2026). Negotiated Procedure, https://www.tendify.eu/public-procurementglossary/negotiated-procedure? Erişim: 13.01.2026
  50. Üstün, Ü. ve Çalış, S. (2018). 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Hâkim Olan İlkelerin Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(2), 111-147
  51. World Bank (2025). European Union: Competition in Public Procurement, https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/ documentdetail/099111425044525338. Erişim:20.10.2025