KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkiyat Mecmuası / 2024 / Cilt: 34 Sayı: 2

Teknoloji Dili Olarak Türkçe

Turkish as a Technology Language

Osman Özdemir(İSTANBUL SABAHATTİN ZAİM ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ BÖLÜMÜ, TÜRKÇE EĞİTİMİ ANABİLİM DALI)0000-0003-0627-0768
Sayfa
755–785
Yayın Tarihi
2025-01-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu doğrultuda Türkçenin yapısı itibarıyla teknoloji dili olma potansiyeline ve bunun bilim dili olarak işlenmesi ile olan ilişkisine değinilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, Türkçenin teknoloji dili olma durumunu geçmişten günümüze bir perspektifte ve teknoloji dili olma temel kavramları çerçevesinde incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu doğrultuda ilgili konu başlığı; teknoloji ile dil arasındaki ilişki, teknoloji, dil, düşünce ve bilim kavramları çerçevesinde tartışılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu doğrultuda Türkçenin yapısı itibarıyla teknoloji dili olma potansiyeline ve bunun bilim dili olarak işlenmesi ile olan ilişkisine değinilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Teknoloji Dili · Teknoloji Dili Olarak Türkçe · Dil ve Teknoloji İlişkisi

Özet

Bu çalışmanın amacı, Türkçenin teknoloji dili olma durumunu geçmişten günümüze bir perspektifte ve teknoloji dili olma temel kavramları çerçevesinde incelemektir. Bu doğrultuda ilgili konu başlığı; teknoloji ile dil arasındaki ilişki, teknoloji, dil, düşünce ve bilim kavramları çerçevesinde tartışılmaktadır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada veri toplama aracı olarak doküman analizi tercih edilmiştir. Alan yazınındaki ilgili çalışmalar ele alınarak tümevarımsal bir veri analizi ile Türkçenin bilim dili olması konusunun çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde dil ve teknoloji ile ilgili temel kavramlar, tarihsel bir perspektiften ele alınmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın ilk bölümünde dilin teknolojik araç olması durumu, dilin sahip olduğu kavram hazinesi ile düşünceyi ve dolayısıyla teknolojiyi etkilemesi, teknolojinin bir söylem biçimi olarak düşünceyi dolayısıyla dili şekillendirmesi, insan dili teknolojisi ve teknolojinin yeni kavramlar yaratılmasını sağlayarak dile olan katkısı ele alınmıştır. Çalışmanın bulgu ve yorumlar kısmında ise bir dilin teknoloji dili olması hususu üzerinden Türkçenin mevcut durumu değerlendirilmektedir. Buna göre ilk olarak Türkçe ve teknolojinin karşılıklı ilişkisi incelenmektedir. Bu kısımda Türkçenin teknolojiye katkıları ile teknolojinin Türkçeye olan etkisi iki yönlü ele alınmaktadır. Ardından Türkçenin geçmişten günümüze bilim ve teknolojiye yaptığı etkiye tarihsel perspektiften değinilmekte, son olarak Türkçenin gelecekte teknoloji dili olma imkânları tartışılmaktadır. Bu doğrultuda Türkçenin yapısı itibarıyla teknoloji dili olma potansiyeline ve bunun bilim dili olarak işlenmesi ile olan ilişkisine değinilmiştir.

Abstract

The aim of this study is to examine the status of Turkish as a language of technology from the perspective of the past to the present and within the framework of the basic concepts of being a language of technology. Accordingly, the topic is discussed within the framework of technology, language, thought, science, and the relationship between technology and language. In this study, in which a basic qualitative research method was used, document analysis was preferred as a data collection tool. By considering relevant studies in the literature, an inductive data analysis was used to draw a framework for the issue of Turkish as a language of science. In the first part of the study, the basic concepts of language and technology were discussed from a historical perspective. Then, the status of language as a technology, the effect of language on thought and technology with its vocabulary set, technology shaping language and thought as a discourse, human language technology, and the contribution of technology to language by creating new concepts were discussed. In the findings section, the current situation of Turkish was analyzed through the issue of a language being a language of technology. Accordingly, the mutual relationship between Turkish and technology was discussed. In this section, the contributions of Turkish to technology and the effects of technology on Turkish were analyzed in two ways. Then, the impacts of Turkish on science and technology from past to present were mentioned from a historical perspective. Finally, the possibilities of Turkey as a future language of technology in the future were emphasized. In this direction, the potential of Turkish to be a language of technology in terms of its structure and its relationship with its processing as a language of science were mentioned.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdemir, O. (2025). Teknoloji Dili Olarak Türkçe. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 34 Sayı: 2, 755–785. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1494388

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (72)

  1. Abdoullaye, Issa Baban Chawai. Türkçe Metinlerde Sözlük Tabanlı Yaklaşımla Duygu Analizi ve Görselleştirme. Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, 2019. google scholar
  2. Alyılmaz, Cengiz. “Teknoloji ve Dil” Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 8 (1997): 33-36. google scholar
  3. Aksan, Doğan. Türkçenin Gücü. 12. Basım. Ankara: Bilgi Yayınevi, 2009. google scholar
  4. Aktaş, Elif ve Leyla Şentürk. “Sosyal Medyada Türkçenin Kullanımı Üzerine Nitel Bir Araştırma”, Türkçe Eğitiminde Kuramsal ve Uygulamalı Çalışmalar içinde, 415-430. Ankara: Pegem Akademi, 2014. google scholar
  5. Arthur, William Brian. The Nature of Technology: What It Is and How It Evolves. Newyork: Simon and Schuster, 2009. google scholar
  6. Aydın, Kenan Enes ve Sefer Baday. “Machine Learning for Web Content Classification” Innovations in Intelligent Systems and Applications Conference (ASYU) içinde, İstanbul: IEEE 2020, 1-7. google scholar
  7. Beydoğan, Hacı Ömer. “Bilimsel Düşünme Sürecinde Türkçenin Durumu” Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 8 (1997): 37-43. google scholar
  8. Baş, Türker ve Ulun Akturan. Nitel araştırma yöntemleri, Nvivo ile nitel veri analizi, örnekleme, analiz, yorum. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2013. google scholar
  9. Chun, Dorothy, Richard Kern and Bryan Smith. “Technology in Language Use, Language Teaching, and Language Learning”, The Modern Language Journal 100/1 (2016): 64-80. google scholar
  10. Cook, Susan E. “New Technologies and Language Change: Toward an Anthropology of Linguistic Frontiers”, Annual Review of Anthropology 33 (2004): 103-115. google scholar
  11. Crystal, David. Language and The Internet. Cambridge: Cambridge University, 2006. google scholar
  12. Çetinkaya, Gökhan, Rahime Şentürk ve Ayhan Dikici. “Özetleme Stratejilerinin Kullanımı ile Özetleme Başarımı Arasındaki Ilişki”, Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi 6/2 (2020): 583-600. google scholar
  13. Derewianka, Beverly ve Pauline Jones. Teaching Language in Context. New York: Oxford University Press, 2016. google scholar
  14. Ertuğrul, İrfan ve Nuray Keskin. “İnternetin Türkçenin Kullanımında ve Toplum-Birey Yapısının Değişimindeki Rolü”, İnternet Uygulamaları ve Yönetimi Dergisi 3/2 (2012): 79-88. google scholar
  15. Fisher, Eran. “Contemporary Technology Discourse and the Legitimation of Capitalism”. European Journal of Social Theory 13/2 (2010): 229-252. google scholar
  16. Falck, Marlene Johansson. Technology, Language and Thought: Extensions of Meaning in The English Lexicon. Doktora tezi, Luleâ Teknik Üniversitesi, 2005. google scholar
  17. Gemalmaz, Efrasiyap. “Türkçenin Dünü, Bugünü ve Yarını”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 1 (1994): 79-88. google scholar
  18. Gezgin, Deniz ve Emel Silahsızoğlu. “Bilişim Teknolojileri Kullanımının Türkçeye Etkileri”, Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry 7/1 (2016): 28-46. google scholar
  19. Grier, David Alan. “The Lingua Franca of Technology” Computer 50/08 (2017): 104. google scholar
  20. Gülsevin, Gürer (2006). “Dil Kirliliği Sorunu” Türkçenin Çağdaş Sorunları içinde, Editör. Gürer Gülsevin ve Erdoğan Boz, (Ankara: Gazi Kitabevi, 2006), 135-164. google scholar
  21. Güncel Türkçe Sözlük. “Teknoloji”. Erişim 20 Kasım 2023. https://sozluk.gov.tr/ google scholar
  22. Gündoğan, Ali Osman. “Bilim Dili Olarak Türkçe” Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 8 (1997): 7-12 google scholar
  23. Gündoğdu, Özlem Evrim ve Nevcihan Duru. “Türkçe Metin Özetlemede Kullanılan Yöntemler.” 18. Akademik Bilişim Konferansı’nda sunulan bildiri, Aydın, 30 Ocak -5 Şubat 2016. google scholar
  24. Güneş, Firdevs. “Türkçenin Öğretim Üstünlükleri ve Zenginlikleri” Milli Eğitim Dergisi 45/210 (2016): 93-113. google scholar
  25. Harari, Yuval Noah. Sapiens: Hayvanlardan Tanrılara. 20. Baskı, İstanbul: Kolektif Kitap, 2016. google scholar
  26. Hubey, H. M. ve Osman Nedim Tuna. “Sumerian Evidence: Turkic-Sumerian Cognates from Dr. Osman Nedim Tuna”, (2003), Erişim 2 Mayıs 2024. https://www.scribd.com/document/15113045/Sumerian-Tuna google scholar
  27. Kabadayı, Osman. “Ağ Ortamındaki Türkçeye Genel Bir Bakış” Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi 91/652 (2006): 298-314. google scholar
  28. Karaman, Burcu İlkay. “Dilin Kökeni”, Akademik-Der 1 (2017): 21-34. google scholar
  29. Kahraman, Mehmet. “Türk Dilinin Cumhuriyet Devri Terimsel Gelişim Sürecine Tarihi Bakış (II)” İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 6/2 (2017): 1289-1312. google scholar
  30. Kaplan, Mehmet. Kültür ve Dil. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2002. google scholar
  31. Kerimoğlu, Caner. Genel Dilbilime Giriş: Kuram ve Uygulamalarla Dilbilim Göstergebilim ve Türkoloji. 4. Baskı, Ankara: Pegem Yayınları, 2014. google scholar
  32. Kızılkaya, Emre. “Türkçeye Övgü: Sanki Gazetecilik İçin Tasarlanmış Bir Dil” 26 Eylül 2020. Erişim 3 Mayıs 2024. https://journo.com.tr/turkce-ovgu-haber-dil google scholar
  33. Kocacık, Faruk. “Bilgi Toplumu ve Türkiye” CÜ Sosyal Bilimler Dergisi 27/1 (2003): 1-10. google scholar
  34. Lakoff, George ve Mark Johnson. Metaphors We Live By. London: The University of Chicago Press, 2003. google scholar
  35. Maxwell, Joseph A. “Understanding and Using Validity in Qualitative Research”, Harvard Educational Review 62/3 (1992): 279-301. google scholar
  36. Merriam, Sharan B. Nitel Araştırma: Desen ve Uygulama İçin Bir Rehber. Çeviri Editörü Selahattin Turan. Ankara: Nobel Yayınevi, 2013. google scholar
  37. Merriam-Webster Dicitionary. Erişim 15 Ağustos 2024, https://www.merriam-webster.com/ google scholar
  38. Mengü, Güven. “Dil-Kültür İlişkisine Antropolojik Bir Bakış” Dil, Kültür ve Çağdaşlaşma Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde, 15-28. Ankara: Hacettepe Üniversitesi AİİT Enstitüsü Yayınları, 2003. google scholar
  39. Mufwene, Salikoko S. “Language as Technology Some Questions That Evolutionary”, In Search of Universal Grammar: From Old Norse to Zoque içinde, 327-358. John Benjamins Publishing, 2013. google scholar
  40. Neustupny, Jifı Vaclav. “Sociolinguistic Aspects of Social Modernization”, Sociolinguistics: An International Handbook of The Science of Language and Society-3 içinde, 2209-2224. Berlin: Walter de Gruyter GmbH & Co., 2006. google scholar
  41. Ong, Walter Jackson. Orality and Literacy. New York: Routledge, 2002. google scholar
  42. Özçelik, Saadettin. “Türkçenin Bilim Dili Olma Sorunu” Türkçenin Çağdaş Sorunları içinde, Editör Gürer Gülsevin ve Erdoğan Boz, (Ankara: Gazi Kitabevi, 2006), 237-247. google scholar
  43. Özdemir, Osman. “Dijital Okuryazarlık”, Etkinliklerle Türkçe Öğretimi içinde, 587-604. Ankara: Nobel Yayınları, 2019. google scholar
  44. Özdoğan, Ogan. Endüstri 4.0: Dördüncü Sanayi Devrimi ve Endüstriyel Dönüşümün Anahtarları. İstanbul: Pusula Yayıncılık, 2017. google scholar
  45. Özsoylu, Ahmet Fazıl. “Endüstri 4.0” Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 21/1 (2017): 41-64. google scholar
  46. Pilav, Salim. “Terim Sorunu ve Eğitim Öğretimde Terimlerin Yeri ve Önemi” Kastamonu Eğitim Dergisi 16/1 (2008): 267-276. google scholar
  47. Proszeky, Gabor. “The (Hopefully Near) Future of Language Technologies”, Procedia Computer Science 7 (2011): 14-15. google scholar
  48. Sarıtosun, Nadiye. “Türkiye Türkçesinde Bilim Dili ve Terim Sorunu” VIII. Dilbilim Kurultayı Bildirileri içinde, 141-154. İstanbul: İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları, 1994. google scholar
  49. Savaş, Serkan, Nurettin Topaloğlu, ve Mithat Yılmaz. “Veri Madenciliği ve Türkiye’deki Uygulama Örnekleri” İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 11/21 (2012): 1-23. google scholar
  50. Sayılı, Aydın. Bilim, Kültür ve Öğretim Dili Olarak Türkçe. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1996. google scholar
  51. SCIMAGO. “Country Rankings.” Erişim 5 Mayıs 2024. https://www.scimagojr.com/countryrank.php google scholar
  52. SCIMAGO. “Journal & Country Rank,” Erişim 5 Mayıs 2024. https://www.scimagojr.com/journalrank. php?country=TR&order=sjr&ord=desc google scholar
  53. Selvi, Özgür. “Bilgi Toplumu, Bilgi Yönetimi ve Halkla Ilişkiler”, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi 1/3 (2012): 191-214. google scholar
  54. Somer, Güler ve Ahmet Yaşar. Kimya Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009. google scholar
  55. Stahl, Norman A. ve James R. King. “Expanding Approaches for Research: Understanding and Using Trustworthiness in Qualitative Research”, Journal of Developmental Education 44/1 (2020): 26-28 google scholar
  56. Şeker, Şadi Evren. “Sosyal Ağlarda Veri Madenciliği (Data Mining on Social Networks)” Ybs Ansiklopedi 2/2 (2015): 30-39. google scholar
  57. Tantuğ, Ahmet Cüneyt. “Metin Sınıflandırma”, Türkiye Bilişim Vakfı Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 5/2 (2016): 1-12. google scholar
  58. Türk Dil Kurumu, Türkçe Sözlük. 11. Baskı, Ankara: Türk Dil Kurumu, 2010. google scholar
  59. Türk Dil Kurumu. “Güncel Türkçe Sözlük.” Erişim 20 Kasım 2023. https://sozluk.gov.tr/. google scholar
  60. Temur, Turan ve Nurdan Vuruş. “İnternet Genel Ağ Ortamında Türkçenin Kullanımına İlişkin Bir Çözümleme”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 12/22 (2009): 232-244. google scholar
  61. Terzi, Âdem. “Mucit İnsanlar Fotoğrafhanesi Yahut Emrullah Âli’nin “Selfie” Makinesi”, Türk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi CX/775 (2016): 6-13. google scholar
  62. Tuna, Osman Nedim. Sümer ve Türk Dillerinin Târihî İlgisi ile Türk Dilinin Yaşı Meselesi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1997. google scholar
  63. Türk, Vahit. “Dil Politikası Sorunu”, Türkçenin Çağdaş Sorunlarî içinde, Editör Gürer Gülsevin ve Erdoğan Boz, (Ankara: Gazi Kitabevi, 2006), 306-342. google scholar
  64. ULAKBİM. “Ulusal Hakemli Dergi Listesi.” Erişim 05 Mayıs 2024. https://search.trdizin.gov.tr/tr/dergi/ ara?q=&searchName=&order=title-ASC&page=1&limit=20 google scholar
  65. Ural, Şafak. “Dil ve Düşünce İlişkisinin Mantıkla Olan Bağıntısına Kısa Bir Bakış”, Dil, Kültür ve Çağdaşlaşma Dergisi (2003): 29-37. google scholar
  66. Uszkoreit, Hans. Language Technology: A First Overview. Saarbrücken: German Research Center for Artificial Intelligence, 2000. google scholar
  67. Ünal, Yenal. “Bilgi Toplumunun Tarihçesi”, Tarih Okulu 5 (2009):123-144. google scholar
  68. W3-tech. “Usage Statics of Content Languages for Websites.” Erişim 3 Mayıs 2024. https://w3techs.com/ technologies/overview/content_language google scholar
  69. Yıldırım, Ali ve Hasan Şimşek. Nitel Araştîrma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Kitabevi, 2011. google scholar
  70. Yıldız, Aytaç. “Endüstri 4.0 ve Akıllı Fabrikalar”, Sakarya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 22/2 (2018): 546-556. google scholar
  71. Youtube. “Google Duplex: A.I. Assistant Calls Local Businesses to Make Appointments.” Erişim 3 Mayıs 2024. https://www.youtube.com/watch?v=D5VN56jQMWM google scholar
  72. Youtube, “Kanal Arama.” Erişim 22 Ağustos 2024. https://www.youtube.com/results?search_query=crazy+biraders; https://www.youtube.com/results?search_query=ahmet%E2%80%99s+garage google scholar