KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkiyat Mecmuası / 2024 / Cilt: 34 Sayı: 2

Yunan İşgalinin Zararlarını Tespit Etmek Amacıyla Kurulan Menhubat (Yağma Tespit) Komisyonları

The Menhubat (Plunder Detection) Commissions Established to Determine the Damages of the Greek Occupation

İsmail Yaşayanlar(DUZCE UNIVERSITY, FACULTY OF ARTS AND SCIENCES, DEPARTMENT OF HISTORY)0000-0002-4009-3286
Sayfa
637–657
Yayın Tarihi
2025-01-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Fakat hem kanun önerisi görüşmelerinde mecliste yapılan konuşmalardan hem de Bursa Menhubat Komisyonu’nun uygulamalarından anlaşıldığı üzere, komisyonların tek vazifesi adi suçların davalarını görmek olmamış, aynı zamanda işgalin zararlarını ve yağmayı tespit etmek ile yeni yerleşimlerin oluşturulmasında fenni usullere uygun kararlar verilmesini sağlamak olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yunanlıların İzmir’e çıkışıyla başlayan Anadolu maceraları, Büyük Taarruz sonrası Küçük Asya Felaketi’ne dönüşürken çekildikleri her şehir, köy ve kasabayı büyük yağmalar ve yıkımlar içinde bıraktılar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu yazıya konu edilen Menhubat Komisyonları TBMM Hükümeti’nin teklifiyle adi suçlara ait davaların görülmesi ve bunlara verilecek cezaların belirlenmesi için 1922 yılı sonunda kuruldu.
💡
Sonuç & Katkı:Fakat hem kanun önerisi görüşmelerinde mecliste yapılan konuşmalardan hem de Bursa Menhubat Komisyonu’nun uygulamalarından anlaşıldığı üzere, komisyonların tek vazifesi adi suçların davalarını görmek olmamış, aynı zamanda işgalin zararlarını ve yağmayı tespit etmek ile yeni yerleşimlerin oluşturulmasında fenni usullere uygun kararlar verilmesini sağlamak olmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Millî Mücadele · Batı Anadolu · Yunan İşgali

Özet

Yunanlıların İzmir’e çıkışıyla başlayan Anadolu maceraları, Büyük Taarruz sonrası Küçük Asya Felaketi’ne dönüşürken çekildikleri her şehir, köy ve kasabayı büyük yağmalar ve yıkımlar içinde bıraktılar. Bölgeyi ele geçiren Türk birlikleri korkunç bir manzarayla ve insanlık suçlarıyla karşı karşıya kaldı. TBMM evsiz, yurtsuz, elbisesiz perişan Batı Anadolu halkını yeniden refaha kavuşturmak için yoğun çalışmalar başlattı. Yunan birliklerinin işgal sırasında ve çekilirken işlediği suçlar gerek ulusal gerek uluslararası komisyonlarca belgelendi. Bu bağlamda teşkil edilen ulusal komisyonların temel amaçları vatana ve orduya ihanet suçları ile menkul ve gayrimenkul mallara verilen zararları tespit etmek, ilk kertede yeniden ihya için gerekli düzenlemeleri organize etmekti. Bu yazıya konu edilen Menhubat Komisyonları TBMM Hükümeti’nin teklifiyle adi suçlara ait davaların görülmesi ve bunlara verilecek cezaların belirlenmesi için 1922 yılı sonunda kuruldu. Fakat hem kanun önerisi görüşmelerinde mecliste yapılan konuşmalardan hem de Bursa Menhubat Komisyonu’nun uygulamalarından anlaşıldığı üzere, komisyonların tek vazifesi adi suçların davalarını görmek olmamış, aynı zamanda işgalin zararlarını ve yağmayı tespit etmek ile yeni yerleşimlerin oluşturulmasında fenni usullere uygun kararlar verilmesini sağlamak olmuştur.

Abstract

The Anatolian adventures of the Greeks, which began with their landing in Smyrna, turned into the Asia Minor Catastrophe after the Great Offensive, and every city, village and town they retreated to was left in ruins and devastation. Turkish troops who captured the region were confronted with a horrific scene and crimes against humanity. The TGNA launched intensive efforts to bring relief to the people of Western Anatolia, who were left homeless, destitute and without clothes. The crimes committed by Greek troops during the invasion and withdrawal were documented by both national and international commissions. The main objectives of the national commissions established in this context were to determine the crimes of treason against the homeland and the army, and the damages to movable and immovable property, and to organize the necessary arrangements for the restoration of the former. The Menhubat Commissions, which are the subject of this article, were established at the end of 1922 upon the proposal of the Government of the TGNA to hear cases of ordinary crimes and to determine the penalties to be imposed on them. However, both the debates on the proposed law and the practices of the Bursa Menhubat Commission show that the commissions’ sole task was not only to hear cases of ordinary crimes, but also to determine the damages and plunder caused by the occupation and to ensure that decisions were made in accordance with scientific procedures in the creation of new settlements.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yaşayanlar, İ. (2025). Yunan İşgalinin Zararlarını Tespit Etmek Amacıyla Kurulan Menhubat (Yağma Tespit) Komisyonları. Türkiyat Mecmuası, Cilt: 34 Sayı: 2, 637–657. https://doi.org/10.26650/iuturkiyat.1538527

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA.) google scholar
  2. Satın Alınan Evrak-Hacı Adil Bey Evrakı (HSDHADB.), 6/43. google scholar
  3. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA.) google scholar
  4. Fon no: 30.18.1.1., Yer no: 3.18.3. google scholar
  5. Fon no: 30.18.1.1., Yer no: 5.28.19. google scholar
  6. Fon no: 30.18.1.1., Yer no: 5.28.16. google scholar
  7. Fon no: 30.18.1.1., Yer no: 5.28.18. google scholar
  8. Fon no: 30.10.0.0., Yer no: 5.28.43. google scholar
  9. Fon no: 30.10.0.0., Yer no: 140.4.10. google scholar
  10. Fon no: 30.10.0.0., Yer no: 6.32.13. google scholar
  11. Fon no: 30.10.0.0., Yer no: 6.34.1. google scholar
  12. Fon no: 30.18.1.1., Yer no: 8. 42.13. google scholar
  13. Fon no: 30.10.0.0., Yer no: 68.45.16. google scholar
  14. Bursa’da Yunan İşgalinin Bilançosu, Menhubat Komisyonu’nun Bursa Tutanakları, Prepared by İsmail Yaşayanlar, Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi, 2022. google scholar
  15. “Düşmandan İstirdat Edilen ve Edilecek Olan Mahaller Ahalisine Muavenet Hakkında Kanun”, Kanunlar Dergisi, 1, (31.10.1337). google scholar
  16. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre I, İçtima Senesi 3, Cilt 23, 19. İçtima, (27.9.1338). google scholar
  17. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre I, İçtima Senesi 3, Cilt 24, 125. İçtima, (24.10.1338). google scholar
  18. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre I, İçtima Senesi 3, Cilt 24, 129. İçtima, (30.10.1338). google scholar
  19. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre I, İçtima Senesi 3, Cilt 25, 141. İçtima, (20.11.1338). google scholar
  20. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre II, İçtima Senesi 1, Cilt 4, 71. İçtima, (20 Kanunıevvel 1339). google scholar
  21. “Yunanlılardan Tahlis Olunan Mahallerde Menhubat Komisyonlarının Sureti Teşkiliyle Vezaifine Dair Kanun”, Kanunlar Dergisi, 1, (20.11.1338). google scholar
  22. Akıncı, Hikmet. Bursa Vilayeti’nde Yunan Fecayi’i, Unpublished MA Thesis, İstanbul University, 1993. google scholar
  23. Anadolu’da Yunan Zulm ve Vahşeti. Üçüncü Kısım. Ankara: Matbuat ve İstihbarat Matbaası, 1338. google scholar
  24. Bursa’da İşgal Günlüğü (Bursa Vilayetinde Yunan Fecayii) 1920-1922. Compiled by Canip Bey. Prepared by Turgay Gündüz, Ali İhsan Karataş and Adem Apak. İstanbul: Düşünce Kitabevi, 2004. google scholar
  25. Bursa’da Yunan İşgalinin Bilançosu, Menhubat Komisyonu’nun Bursa Tutanakları. Prepared by İsmail Yaşayanlar. Bursa: Bursa Büyükşehir Belediyesi, 2022. google scholar
  26. Burusa Vilayeti’nde Yunan Fecayii. Prepared by Chief Clerk of Special Provincial Council Canib. Burusa: Matbaa-yı Vilayet, 1341. google scholar
  27. Ediz, İsmail. Diplomasi ve Savaş, İngiliz Belgelerinde Batı Anadolu’da Yunan İşgali 1919-1922. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi, 2015. google scholar
  28. Eğilmez, Mümtaz Şükrü. Milli Mücadele’de Bursa. Prepared by İhsan Ilgar. İstanbul: Tercüman Tarih Yayınları, 1981. google scholar
  29. Erdem, Nilüfer. Yunan Tarihçiliğinin Gözüyle Anadolu Harekatı (1919-1923). İstanbul: Derlem Yayınları, 2010. google scholar
  30. Ertan, Temuçin Faik. “Lozan Konferansı’nda Yunan Yakıp-Yıkmaları ve Tamirat Bedeli Tartışmaları”, Selçuk Türkiyat Selçuk Türkiyat, Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı 29/59 (2023): 559-575. google scholar
  31. Gazi Mustafa Kemal (Atatürk). Nutuk-Söylev. vol. II. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2019. google scholar
  32. Öksüz, Hikmet and İsmail Köse. “Amerikan Arşiv Vesikalarında Büyük Taarruz”, Türkiyat Mecmuası 27/2 (2017): 207-238. google scholar
  33. Sofuoğlu, Adnan. “Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığında İşgal Döneminde Bursa”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 19/55 (2003): 51-82. google scholar
  34. Tansel, Selahattin. Mondros’tan Mudanya’ya Kadar. vol. I and IV. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2019. google scholar
  35. Tayla, Mustafa, Batı Anadolu’da Yunan Mezalimi-Bursa Vilayetinde Yaşanan Acıların Dokümanter İncelemesi. Ankara: Stratejik Araştırmalar ve Etüdler Milli Komitesi (SAEMK), 2001. google scholar
  36. Turan, Mustafa. “İstiklal Harbi’nde ‘Milne Hattı’”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 7/21 (1991): 567-579. google scholar
  37. Türkiye’de Yunan Fecayii. Birinci Kitab. İstanbul: Matbaa-yı Ahmed İhsan ve Şürekası, 1337. google scholar
  38. Türkiye’de Yunan Fecayii. İkinci Kitab. İstanbul: Matbaa-yı Ahmed İhsan ve Şürekası, 1337. google scholar
  39. Türkmen, Zekeriya. Mütareke Döneminde Ordunun Durumu ve Yeniden Yapılanması (1918-1920). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2001. google scholar
  40. Tüylü Turan, Esin. İspanyol Basınında Türk Milli Mücadelesi 1918-1923. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2022. google scholar
  41. Üçüncü, Uğur. “Büyük Taarruz’da Yunanların Bir Mezalim Metodu: Yangın Çıkarmak”, Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 100. Yılında Büyük Taarruz Özel Sayısı 6 (2022): 83-96. google scholar
  42. Yöney, Orhan. “Millî Mücadelede Batı Cephesi”, Atatürk Ansiklopedisi, Access August of 8, 2024. https:// ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/milli-mucadelede-bati-cephesi/ google scholar
  43. Yunan İşgalinde Batı Anadolu. Vol. I-II. Prepared by İzzet Öztoprak, Oğuz Altepe, Murat Karataş. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, 2014. google scholar
  44. Yüceer, Saime. Bursa’nın İşgal ve Kurtuluş Süreci (8 Temmuz 1920-11 Eylül 1922). Bursa: Uludağ Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2001. google scholar