Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışmada ilgili dönem ve sahanın devlet ve hanlıklarına ait iç ve dış yazışma belgelerinin lakap (intitulatio) bölümlerinde tesadüf edilen sözüm formülü, bu formülün türevleri, türevlerin ihtiva ettiği anlamlar ile farkları, tanıklandığı Türklük sahası ve tarihsel seyri, Farsça ve Moğolca belgelerdeki muadil ve mukabilleri ele alınmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türklük bilimi araştırmalarında Türk ve Türk-Moğol devlet ve hanlıklarına ait devlet yazışma belgelerinin dil ve üslup yönünden incelenmesi ile Arapça, Türkçe, Farsça ve Moğolca devlet evrakındaki yazışma terminolojisinin tespiti ve değerlendirilmesi önemli araştırma alanlarıdır. Terminolojinin önemi, ilgili devlet ve hanlıkların dil, din, devlet yazışma dili, idare, iktisat, hukuk, kültür, maliye, antik para birimi/sikke, ordu, siyaset, sosyoloji ve tarihlerine ışık tutan ilk elden çıkmış kaynaklar olmalarıdır. Sayılan nedenler farklı ülke arşivlerinde bulunan her belge ile bu belgelerin türünün ayrı ayrı ve derinlemesine incelenmesini gerekli kılmaktadır. Ancak böyle bir çalışma yapıldıktan sonra, arşiv belgelerinde tanıklanan terimlerle ilgili doğru değerlendirme ve tespitlerde bulunulabilir. Önemine dikkat çekilmesi gereken yazışma terimlerinden biri de Anadolu, Azerbaycan, Irak, İran, Kafkasya, Kıpçak Bozkırı, Kırım, Mısır, Suriye ve Türkistan sahasının orta, yeni ve yakın zaman Türk devletlerinin devlet yazışma belgelerinde yer alan sözüm başlangıç formülüdür. Çalışmada ilgili dönem ve sahanın devlet ve hanlıklarına ait iç ve dış yazışma belgelerinin lakap (intitulatio) bölümlerinde tesadüf edilen sözüm formülü, bu formülün türevleri, türevlerin ihtiva ettiği anlamlar ile farkları, tanıklandığı Türklük sahası ve tarihsel seyri, Farsça ve Moğolca belgelerdeki muadil ve mukabilleri ele alınmıştır.
Abstract
In Turkology research, examining the diplomatic documents of the Turkish and Turkish-Mongolian states and khanates in terms of language and style and, identifying and evaluating the correspondence terminology in Arabic, Turkish, Persian and Mongolian state documents are important research areas. The importance of terminology is that they are first-hand sources that shed light on the language, religion, diplomacy, administration, economics, law, culture, finance, numismatics, army, politics, sociology and history of the relevant states and khanates. The reasons mentioned require that each document and the type of documents in the archives of different countries be examined separately and in depth. Only after such a study is carried out can accurate evaluations and determination be made regarding the terms witnessed in the archive documents. One of the correspondence terms whose importance should be noted is the so-called initial formula, which is included in the state correspondence documents of the middle, new and recent Turkish states of Anatolia, Azerbaijan, Iraq, Iran, the Caucasus, the Kipchak Steppe, Crimea, Egypt, Syria and Turkestan. In this study, the sozum formula in the intitulatio sections of the internal and external correspondence documents of the states and khanates of the period and field, its derivatives, the meanings and differences of the derivatives, the Turkish field and historical course, and its equivalents and counterparts in Persian and Mongolian documents have been discussed.