Dergiler / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 45 Sayı: 80

OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E BİR ASKERÎ TABİP: ABDULGAFFAR SONGUÇ

A MILITARY PHYSICIAN FROM THE OTTOMAN EMPIRE TO THE REPUBLIC: ABDULGAFFAR SONGUC

Ümit Özkan(Millî Eğitim Bakanlığı)0000-0002-8074-627X
Sayfa
87–102
Yayın Tarihi
2026-04-06
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kaynaklardan vefat tarihi ile ilgili bilgiye ulaşılamamıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Askerî tabipler, Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki savaşlarda kritik roller üstlenen bir meslek grubudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bunlardan biri olan Abdulgaffar Bey, 1885 yılında Kırım’da doğmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Kaynaklardan vefat tarihi ile ilgili bilgiye ulaşılamamıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Abdulgaffar Bey · askerî tabip · operatör

Özet

Askerî tabipler, Osmanlı Devleti’nin son dönemindeki savaşlarda kritik roller üstlenen bir meslek grubudur. Bunlardan biri olan Abdulgaffar Bey, 1885 yılında Kırım’da doğmuştur. Mekteb-i Tıbbiye’den 1910 yılında mezun olmasının ardından atandığı ilk görevinden itibaren, on iki yıl boyunca birçok hastanede çalışmıştır. Ancak faaliyetleri hakkında literatürde kayda değer çalışmalar bulunmamaktadır. Bu makalede, Abdulgaffar Bey’in faaliyetlerini, birinci elden kaynaklar ışığında ortaya koymak amaçlanmış; arşiv belgeleri ve süreli yayınlar gibi belgelerden yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı çalışmada, elde edilen belgeler Türkçeye çevrilerek yorumlanmıştır. Kaynaklardan; Abdulgaffar Bey’in gerek Osmanlı Devleti’nin siyasi ve askerî bakımdan karışıklık içinde olduğu yıllarda, gerek Birinci Dünya Savaşı’nda, gerekse Millî Mücadele Dönemi’nde başarılı çalışmalar yaptığı anlaşılmıştır. Buna rağmen 25 Kasım 1923 tarihinde kendi isteğiyle görevinden istifa etmiştir. On altı yıla yakın sürdürdüğü sivil hayatının ardından 27 Haziran 1940 tarihinde yeniden silah altına alınmış; 20 Mayıs 1942 tarihinde ise ikinci kez terhis edilmiştir. Kaynaklardan vefat tarihi ile ilgili bilgiye ulaşılamamıştır.

Abstract

Military physicians constituted a professional group that assumed critical roles during the wars of the late Ottoman period. One of these physicians was Abdulgaffar Bey, who was born in Crimea in 1885. After graduating from the Military Medical School in 1910, he served in various hospitals for approximately twelve years, beginning with his first official appointment. But, there are no significant studies in the existing literature that specifically examine his activities. This article aims to reveal Abdulgaffar Bey’s professional activities on the basis of primary sources, particularly archival documents and periodical publications. Employing document analysis as a qualitative research method, the collected documents were translated into Turkish and analyzed. The sources indicate that Abdulgaffar Bey carried out effective professional duties during periods of political and military turmoil in the late Ottoman Empire, throughout the First World War, and during the Turkish National Struggle. Nevertheless, he resigned from his post at his own request on 25 November 1923, and after leading a civilian life for nearly sixteen years, he was reenlisted on 27 June 1940 and discharged for the second time on 20 May 1942. No information concerning his date of death has been found in the available sources.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özkan, Ü. (2026). OSMANLI’DAN CUMHURİYET’E BİR ASKERÎ TABİP: ABDULGAFFAR SONGUÇ. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 45 Sayı: 80, 87–102. https://doi.org/10.35239/tariharastirmalari.1869910

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Millî Savunma Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 5 Mart 2024 tarih ve E-92375898-622.03-3306880 sayılı belgelerinden Tabip Operatör Binbaşı Abdulgaffar Bey’in Muamelat Özet Belgesi.
  2. Millî Savunma Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 5 Mart 2024 tarih ve E-92375898-622.03-3306880 sayılı belgelerinden Tabip Operatör Binbaşı Abdulgaffar Bey’in Nasp Belgesi.
  3. Millî Savunma Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 5 Mart 2024 tarih ve E-92375898-622.03-3306880 sayılı belgelerinden Tabip Operatör Binbaşı Abdulgaffar Bey’in Safahat Belgesi Özeti.
  4. Millî Savunma Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 29 Aralık 2025 tarih ve E-92375898-622.02-5617151 sayılı belgelerinden Mustafi Tabip Binbaşı Abdulgaffar Songuç’un (326-1) Askerlik Safahat Belgesi.
  5. Millî Savunma Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 29 Aralık 2025 tarih ve E-92375898-622.02-5617151 sayılı belgelerinden Tabip Operatör Binbaşı Abdulkadir Bey’in Taltifine İlişkin Teklif Varakası.
  6. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumuriyet Arşivi (BCA), 03010/194/327/5. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Şura-yı Devlet (ŞD), 652-2.
  7. TBMM Zabıt Ceridesi (ZC), Devre 1, İçtima 105, 29 Kasım 1920. TBMM Zabıt Ceridesi (ZC), Devre 2, İçtima 1, 14 Ağustos 1923. TBMM Zabıt Ceridesi (ZC), Devre 6, İçtima 1, 7 Haziran 1939.
  8. Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, Yıl 73, Sayı 155, Temmuz 2024.
  9. Ceride-i Resmiye, 4 Nisan 1921.
  10. Askerî Tıbbiye Mecmuası, Numara 3, Ocak 1922.
  11. Ceride-i Tıbbiye-i Askeriye, Numara 4, Haziran 1911.
  12. Ceride-i Tıbbiye-i Askeriye, Numara 36, Ocak 1920.
  13. Bal R. (2021). “Tabip Tuğgeneral Mustafa Nahit Tunaşar (1890-1970); Askerî ve Sivil Yaşamı, Siyasi ve Kültürel Faaliyetleri”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, S. 39, s. 39-75.
  14. Başekim, C Ç. (2022). “Radyasyon kurbanı bir radyolog: Prof. Dr. Mim Kemal Öke (1884–1955)”, Türk Radyoloji Dergisi, S. 35, s. 41-43.
  15. Başustaoğlu, A. (2023). “Vatan İçin Yaşanmış Bir Ömür; Ord. Prof. Dr. Tevfik Salim Sağlam”, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, S. 13, s. 6-17.
  16. Dere, U. (2022). “Operatör Emin Bey (Erkul) (1881-1964)”, Atatürk Araştırma Mer-kezi Atatürk Ansiklopedisi.
  17. İzgöer A Z.-Perk H. (2022). Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane (1903-1933). Sağlık Bilim-leri Üniversitesi Yayınları, İstanbul. Kırımlı H. (2012). Türkiye’deki Kırım Tatar ve Nogay Köy Yerleşimleri, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
  18. Kutlu, C. (2013). “İdealist bir Cumhuriyet hekimi Salim Cimilli”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 49, s. 295-308.
  19. Nazlıer, YF.- Özelçi, P.- Kılıç R.- Kara, A. (2023) “Tıp Tarihimizden Portreler: Dr. Reşat Rıza (Kor) (1877-1941)”, J Pediatr Inf, S. 3, s. 209-215.