Dergiler / Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 29

KAMU MALİ DENETİMİNDE DİJİTAL İKİZ KULLANIMI: SAYIŞTAY İÇİN MODEL ÖNERİSİ

USE OF DIGITAL TWIN IN PUBLIC FINANCIAL AUDIT: A MODEL PROPOSAL FOR REVENUE ADMINISTRATION

Mehmet Ölmez(İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ, MALATYA MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-1462-1241
Sayfa
269–296
Yayın Tarihi
2025-05-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Denetim ile ilgili literatürde yer alan kavramsal ve örnek çalışmaların bulguları ışığında denetim, kamu mali denetimi, dijital ikiz ve Sayıştay kavramları incelenmiş ve denetimin çok sayıda ve çeşitte faktörden etkilendiği gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin kaçınılmaz olarak kamu kurumlarını da etkilemesi nedeniyle kamu yönetiminde geleneksel denetim yetersiz kalmış ve dijitalleşme süreci ile birlikte dijital denetime ihtiyaç duyulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Denetim ile ilgili literatürde yer alan kavramsal ve örnek çalışmaların bulguları ışığında denetim, kamu mali denetimi, dijital ikiz ve Sayıştay kavramları incelenmiş ve denetimin çok sayıda ve çeşitte faktörden etkilendiği gözlemlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada denetim ile ilgili araştırmacılara yönelik öneriler de sunulmuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Denetim · Kamu Mali Denetimi · Dijital İkiz

Özet

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan gelişmelerin kaçınılmaz olarak kamu kurumlarını da etkilemesi nedeniyle kamu yönetiminde geleneksel denetim yetersiz kalmış ve dijitalleşme süreci ile birlikte dijital denetime ihtiyaç duyulmuştur. Denetim ile ilgili literatürde yer alan kavramsal ve örnek çalışmaların bulguları ışığında denetim, kamu mali denetimi, dijital ikiz ve Sayıştay kavramları incelenmiş ve denetimin çok sayıda ve çeşitte faktörden etkilendiği gözlemlenmiştir. Sayıştay Başkanlığı, son on yıl içerisinde yapay zekâyı en etkin biçimde kullanarak verimli bir denetim gerçekleştiren kurumlardan biridir. Çalışma ile Sayıştay Başkanlığı’nın kullanmakta olduğu yapay zekâ teknolojisinin üst seviyeye çıkarılması amacı ile bir model önerisi sunulmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma kapsamında doküman analiz yöntemi kullanılmış ve konuyla ilgili mevcut çalışmaları belirlemek amacı ile literatür taraması yapılmıştır. Çalışmada dijital denetimin geleneksel denetimden farklı yönleri açıklanmış ve denetimin dijital ikiz ile nasıl yapılabileceğine ilişkin bir model önerisi sunulmuştur. Ayrıca dijital uygulamalar ile denetim arasında, denetimin daha şeffaf ve güvenilir bir ortamda yapılması hususunda ilişki olabileceği de vurgulanmıştır. Çalışmanın önerdiği kuramsal model, denetim öncesi ve sonrası tüm değerlendirme boyutlarını içermektedir. Çalışmada denetim ile ilgili araştırmacılara yönelik öneriler de sunulmuştur.

Abstract

As the developments in information and communication technologies inevitably affect public institutions, traditional auditing in public administration has become insufficient and digital auditing is needed with the digitalization process. In the light of the findings of conceptual and case studies in the literature on audit, the concepts of audit, public financial audit, digital twin and Court of Accounts were analyzed and it was observed that audit is affected by many and various factors. The Court of Accounts is one of the institutions that has carried out an efficient audit by using artificial intelligence in the most effective way in the last decade. The study aims to maximize the artificial intelligence technology used by the Court of Accounts and as a result, a model proposal is presented in this direction. In this study, document analysis method was used within the scope of qualitative research and a literature review was conducted to identify existing studies on the subject. In the study, the different aspects of digital auditing from traditional auditing are explained and a model proposal is presented on how auditing can be done with the digital twin. It is also emphasized that there may be a relationship between digital applications and auditing in terms of conducting audits in a more transparent and reliable environment. The theoretical model proposed by the study includes all evaluation dimensions before and after the audit. Suggestions for researchers related to auditing are also presented in the study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ölmez, M., Bayrak, B. (2025). KAMU MALİ DENETİMİNDE DİJİTAL İKİZ KULLANIMI: SAYIŞTAY İÇİN MODEL ÖNERİSİ. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 29, 269–296. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1621839

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Aquino, A. C. B. D., Lino, A. F. & Azevedo, R. R. D. (2021). The embeddedness of digital infrastructures for data collection by the Courts of Accounts. Revista Contabilidade & Finanças, 33, 46-62.
  2. Aksoy, M. (2022). Kamu mali yönetiminde mali saydamlık ve hesap verebilirliğin sağlanmasında sayıştay raporlarının etkinlik düzeyi. International journal of public finance, 7(1), 181-210.
  3. Akyel, R. (2010). Yönetimde iç kontrol, iç denetim ve dış denetim fonksiyonlarının birbirleri ile ilişkileri ve türk kamu yönetiminde uygulanmalarının değerlendirilmesi. Çukurova üniversitesi sosyal bilimler enstitüsü dergisi, 19(3), 1-21.
  4. Akyel, R. & Köse, H. Ö. (2010). Kamu yönetiminde etkinlik arayışı: etkin kamu yönetimi için etkin denetimin gerekliliği, Türk idare dergisi, 466, 9-45.
  5. Axelsen, M., Coram, P., Green, P. & Ridley, G. (2011). Examining the role of ıs audit ın the public sector. https://eprints.qut.edu.au/202911/1/63869231.pdf, Erişim tarihi: 13 Kasım 2024.
  6. Bayar, D. (2008). Mali denetim nedir. Maliye dergisi, 155(3), 1-10.
  7. Bostan, I. (2024). Digital transformation of supreme audit institution (SAI)—A mini-review on the case of Romanian Court of Accounts (RCA). Logos, Unıversalıty, Mentalıty, Educatıon, Novelty. Section: Law, 12(1), 23-37.
  8. Bozkurt, M. (2010). İyi mali yönetimin gerçekleştirilmesinde iç kontrol ve denetimi. SAYDER dış denetim dergisi, 1(1), 131-138.
  9. Bozkurt, P. (2013). Denetim kavramı ve denetim anlayışındaki gelişmeler. Denetişim dergisi, (12), 56-62.
  10. Campbell, M. M. (2015). Digital twins made tangible: the bike example, https://www.i-scoop.eu/internet-of-things-guide/industrial-internet-things-iiot-saving-costs-innovation/digital-twins/#Digital_twins_made_tangible_the_bike_example, Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
  11. Ciğerci, İ. & Eğmir, R. T. (2019). Kamu mali denetiminde olası blok zincir teknolojisinin denetim etkinliği açısından değerlendirilmesi. Maliye dergisi, 177, 203-217.
  12. Damar, M., Aydın, Ö., Özoğuz, E., Aydın, Ü. & Özen, A. (2024). Turkish court of accounts: Analyzing financial audit, digitalization, AI impact. EDPACS, 69(9), 16-40.
  13. Dhar, S., Tarafdar, P. & Bose, I. (2022). Understanding the evolution of an emerging technological paradigm and ıts ımpact: the case of digital twin. Technological forecasting & Social change, 185, 122098, https://doi. org/10.1016/j.techfore.2022.122098
  14. Daujotaitė, D. & Mačerinskienė, I. (2008). Development of performance audit in public sector. ın the 5th international conference “business and management”. Selected Papers.
  15. Erturan, İ. & Ergin, E. (2018). Dijital denetim ve dijital ikiz yöntemi. Muhasebe bilim dünyası dergisi, Aralık, 20(4); 810-830.
  16. INTOSAI (2022). Development overview of big data audits performed by supreme audit institutions from 2016 to 2021. https://www.audit.gov.cn/WGBD/n1525/c10296921/part/10296937.pdf, Erişim tarihi: 09 Ocak 2025.
  17. Grieves, M. (2006). Product lifecycle management: driving the next generation of lean thinking.
  18. Güner, H. (2014). Türkiye’de kamu yönetimi ve kamu yönetiminin denetimi. Denetişim, (14), 65-72.
  19. Kartalcı, K. (2007). Kamu mali yönetimi ve denetimi. Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi.
  20. Kesik, A. (2005). 5018 sayılı kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu bağlamında ve AB sürecinde Türk kamu iç mali kontrol sistemi. Kocaeli üniversitesi sosyal bilimler dergisi, (9), 94-114.
  21. Kılıç, R. (2023). Sanayi Devrimlerinin Serüveni: Endüstri 1.0’dan Endüstri 5.0’a. Takvim-i Vekayi, 11(2), 276-291.
  22. Koçberber, S. (2006). Kalkınma ajansları ve Sayıştay denetimi. Sayıştay dergisi, (61), 37-55.
  23. Köse, H. Ö. & Polat, N. (2021). Dijital dönüşüm ve denetimin geleceğine etkisi. Sayıştay Dergisi, 32(123), 9-41. doi.org/10.52836/sayistay.1068328
  24. Kurban, S., Çığman, M. Z. & Pekel, A. (2023). Büyük veri çağında Sayıştay başkanlığı’nın dijitalleşen denetimi. Denetişim, (28),39-52. https://doi.org/10.58348/denetisim.1282034
  25. Mendi, A. F., Doğan, D. & Erol, T. (2021). Dijital denekler. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (29), 174-180.
  26. Mutlu, S. & Gracia, A., (2004). Food consumption away from home in Spain. Journal of food products marketing, 10(2). 1-16.
  27. Önder M. & Meydanlı M. A. (2019). TBMM’nin denetim aracı olarak Sayıştay’ın rolü: 6085 sayılı Sayıştay kanunu sonrası değişiklikler ve etkisi. Amme idaresi dergisi, Cilt 52, Sayı 3, 123-154.
  28. Önen, S. M. & Özmen, B. (2011). Kamu mali yönetiminde kontrol ve sorumluluk. Sayıştay dergisi, (81), 91-110.
  29. Özdemir, İ. & Sağıroğlu, Ş. (2018). Denetimlerde büyük veri kullanımı ve üzerine bir değerlendirme. Gazi üniversitesi fen bilimleri dergisi, 6(2): 470-480.
  30. Özen, A. & Gürel, F. N. (2020). Kamu denetiminde dijital dönüşüm: dijital ikiz yöntemi. İzmir sosyal bilimler dergisi, 2 (1), 16-23.
  31. Saraç, O. (2005). Kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu ile yapılan düzenlemelerin değerlendirilmesi. Maliye dergisi, 148(1), (122-163).
  32. Savlı, P. (2019). Muhasebe denetiminde iç kontrol ve iç denetimin önemi: Antalya ilinde faaliyet gösteren sanayi işletmelerinde bir uygulama. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  33. Sayıştay Başkanlığı (2018). 2017 yılı idare faaliyet raporu. chromeextension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.sayistay.gov.tr/files/960_2017_FR_compressed.pdf, Erişim tarihi: 10 Ocak 2025.
  34. Sayıştay Başkanlığı (2022). Sayıştay tanıtım kitapçığı. chromeextension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.sayistay.gov.tr/files/2253_sayistay_tanitim_2022.pdf, Erişim tarihi: 10 Ocak 2025.
  35. Sayıştay Başkanlığı (2023). 2022 yılı idare faaliyet raporu. chromeextension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.sayistay.gov.tr/files/2701_Say%C4%B1%C5%9Ftay%202022%20Y%C4%B1l%C4%B1%20Faaliyet%20Raporu%20(2).pdf, Erişim tarihi: 10 Ocak 2025.
  36. Sayıştay Başkanlığı (2024). Teşkilat şeması. https://www.sayistay.gov.tr/pages/56-teskilat-semasi, Erişim tarihi: 14 Aralık 2024.
  37. Söyler, İ. (2012). Yeni kamu mali yönetim ve denetim sistemi çerçevesinde Sayıştay’ın rolü. Sayıştay dergisi, (87), 61-96.
  38. Söyler, İ. & Çolak, M. (2012). Yeni kamu mali yönetim ve denetim sisteminde raporlama. Maliye dergisi, 162(1), 145-154.
  39. Topsakal, S. (2024). Dijital dünyada denetim ve büyük veri analitiği: Türk Sayıştayı uygulaması. Ed. Köse, H. Ö. ve Taner, A., Kamu yönetiminde mali denetim, Sayıştay Başkanlığı Yayınları, 171-200.
  40. Uslu, H. (2023). Dijital Dönüşüm ve Kamu Hizmetleri Yönetimde Yenilikçi Yaklaşımlar ve Zorluklar. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 9(3), 15-31.
  41. Üstün, Ü. S., Hepaksaz, E., Kılıç, R. & Kuluçlu, E. (2011). Kamu mali yönetimi ve Sayıştay hesap yargısında mali sorumluluk. Süleyman Demirel üniversitesi iktisadi ve idari bilimler fakültesi dergisi, 16(2), 379-397.
  42. Vallée, A. (2023). Digital twin for healthcare systems. Frontiers in Digital Health, doi: 10.3389/fdgth.2023.1253050
  43. Yıkıcı, A. (2023). Dijital ikiz şehir fenomeni: Dünyadan örnekler ve Türkiye’deki yönelimler. Kent Akademisi, 16(1), 138-163.
  44. Yükçü, S., Aydın, Ö. & Koçakoğlu, Ü. Ö. (2020). Bağımsız denetimde dijital ikiz uygulaması. Financial Analysis/Mali Çözüm Dergisi, 30(161), 13-26.
  45. Zheng, Y., Yang, S. & Cheng H. (2019). An application framework of digital twin and its case study, Journal of Ambient Intelligence and Humanized Computing (2019) 10:1141–1153 https://doi.org/10.1007/s12652-018-0911-3