Dergiler / Anayasa Yargısı / 2026 / Cilt: 42 Sayı: 1

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN BİR MAHKEME OLARAK ANAYASA MAHKEMESİ

Leyla Nur Oduncu(ANAYASA MAHKEMESİ)
Gizem Güner Yaşar(ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ, KAMU HUKUKU BÖLÜMÜ, ANAYASA HUKUKU ANABİLİM DALI)0000-0001-9217-6801
Sayfa
405–489
Yayın Tarihi
2025-08-06
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada yapılan analizler, Anayasa’nın 152. maddesinin lafzı ve amacı dikkate alındığında AYM’nin bazı görevlerini icra ederken itiraz yoluna başvurmasının önünde anayasal bir engel bulunmadığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anayasa yargısında norm denetiminin önemli bir ayağını oluşturan itiraz yolu, mahkemelerin baktıkları davalarda uygulanacak olan normların Anayasa’ya uygunluğunu sorgulama yetkisi kapsamında esasen bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasına hizmet etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türk anayasa yargısında 1961 Anayasası döneminden bu yana var olan itiraz yolu mekanizması ile mahkemeler, norm denetimi yoluyla hem bu amacı gerçekleştirmekte hem de hukukun üstünlüğü ilkesine katkı sağlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada yapılan analizler, Anayasa’nın 152. maddesinin lafzı ve amacı dikkate alındığında AYM’nin bazı görevlerini icra ederken itiraz yoluna başvurmasının önünde anayasal bir engel bulunmadığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anayasa’nın 152. maddesi · itiraz yolu · somut norm denetimi

Özet

Anayasa yargısında norm denetiminin önemli bir ayağını oluşturan itiraz yolu, mahkemelerin baktıkları davalarda uygulanacak olan normların Anayasa’ya uygunluğunu sorgulama yetkisi kapsamında esasen bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmasına hizmet etmektedir. Türk anayasa yargısında 1961 Anayasası döneminden bu yana var olan itiraz yolu mekanizması ile mahkemeler, norm denetimi yoluyla hem bu amacı gerçekleştirmekte hem de hukukun üstünlüğü ilkesine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmada Anayasa Mahkemesinin (AYM) kendisinin de bir mahkeme olarak itiraz yoluna başvurup başvuramayacağı konusu incelenmiştir. Çalışmada yapılan analizler, Anayasa’nın 152. maddesinin lafzı ve amacı dikkate alındığında AYM’nin bazı görevlerini icra ederken itiraz yoluna başvurmasının önünde anayasal bir engel bulunmadığını göstermektedir. Bu savımızı desteklemek için çalışmada AYM’nin görev ve yetkileri başlıklar altında tek tek ele alınıp incelenmiştir. Bu kapsamda sırayla AYM’nin norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, bireysel başvuru, siyasi partilerin kapatılması, siyasi partilerin mali denetimi, yasama dokunulmazlığının kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi ile Anayasa Mahkemesi ile Uyuşmazlık Mahkemesinin başkanları ve başkanvekillerinin seçimi konularındaki görev ve yetkileri değerlendirilmiş; Mahkemenin itiraz yolu bakımından hangi durumlarda “mahkeme” statüsünde olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Oduncu, L. N., Yaşar, G. G. (2025). İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN BİR MAHKEME OLARAK ANAYASA MAHKEMESİ. Anayasa Yargısı, Cilt: 42 Sayı: 1, 405–489. https://ajindex.com/articles/1153563

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. ALİEFENDİOĞLU, Yılmaz (1966). Anayasa Yargısı ve Türk Anayasa Mahkemesi, Ankara: Yetkin Yayınları.
  2. ALİEFENDİOĞLU, Yılmaz (1984). “Türk Anayasa Yargısında İptal Davası ve İtiraz Yolu”, Anayasa Yargısı, Ankara: Anayasa Mahkemesi Yayını, ss. 101-137.
  3. ANAYURT, Ömer (2024). Anayasa Hukuku Genel Kısım. 7. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  4. ARMAĞAN, Servet (1967). Anayasa Mahkememizde Kazai Murakabe Sistemi, İstanbul: Cezaevi Yayınları.
  5. ARSLAN, Çetin (1999). Yüce Divan Olarak Anayasa Mahkemesi, Ankara: Nobel Yayıncılık.