ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI IŞIĞINDA TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRLANDIRILMASINDA KANUNİLİK GÜVENCESİ

Özet

Bu makalede Türk Anayasa Mahkemesi kararlarında temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasındaki kanunla sınırlama ilkesinin görünümü ele alınmaktadır. Parlamentonun bir işlemi olarak kanun, bazı temel özellikleri bünyesinde barındırması nedeniyle mevzuatta yer alan diğer kurallar arasında farklı bir konuma sahiptir. “Kanunla sınırlama” ilkesi Anayasa’nın 13. maddesinde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında önemli bir güvencedir. Bu güvencenin pratikte bir anlam ifade edebilmesi ancak Anayasa Mahkemesinin bu ilkeyi kararlarında isabetli biçimde uygulaması ile mümkündür. Anayasa Mahkemesinin temel hak ve özgürlüklerin güvencesi olması noktasında kanunilik ilkesi fevkalade önemli bir işlev görmektedir. Özellikle bireysel başvurunun kabulü sonrasındaki süreçte Anayasa Mahkemesi kararlarında kanunla sınırlama ilkesi sıklıkla kullanılmaktadır. Hem şeklî anlamda kanun hem de “kanun kalitesi” bağlamında temel hak ve özgürlükleri sınırlandıran kanunda bulunması gereken temel özellikler Anayasa Mahkemesi kararlarında amacına uygun biçimde kullanıldıkça bu ilke, temel hak ve özgürlükler açısından önemli bir güvence konumuna yükselmektedir. İşte bu çalışmada özellikle bireysel başvurunun kabulü sonrasındaki süreçte gerek norm denetimi ve gerekse bireysel başvuru kararlarında kanunilik güvencesinin temel hak ve özgürlüklerin Anayasa’ya aykırı biçimde sınırlandırılmaması noktasında sağladığı katkı somut karar örneklerinden hareketle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada aynı zamanda kanunilik bağlamında Anayasa Mahkemesi kararlarındaki sorunlu yaklaşıma da ayrıca işaret edilmektedir.