KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Üniversite Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 2

Türkçe Öğretmeni Adaylarında Derse Devam Durumunu Etkileyen Faktörler

Factors Affecting Class Attendance among Pre-Service Turkish Language Teachers

Sami Baskın(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4159-5480
Leyla Ayan(Milli Eğitim Bakanlığı)0000-0002-3368-6411
Şenel Gerçek(Alexandru Ioan Cuza Unüversity)0000-0001-9608-0532
Sayfa
242–263
Yayın Tarihi
2026-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, katılımcıların büyük çoğunluğunun çeşitli nedenlerle derslere devamsızlık yaptığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, Türkçe Öğretmenliği lisans programında öğrenim gören öğrencilerin derslere devamsızlık durumlarını etkileyen temel faktörleri, katılımcıların deneyim ve algıları doğrultusunda ortaya koymaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 146 gönüllü lisans öğrencisinden oluşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, katılımcıların büyük çoğunluğunun çeşitli nedenlerle derslere devamsızlık yaptığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2023-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Devam · Devamsızlık · Lisans

Özet

Bu araştırmanın amacı, Türkçe Öğretmenliği lisans programında öğrenim gören öğrencilerin derslere devamsızlık durumlarını etkileyen temel faktörleri, katılımcıların deneyim ve algıları doğrultusunda ortaya koymaktır. Araştırmada, bu faktörlerin bireysel, akademik, sosyal-çevresel ve kurumsal boyutlarda betimlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören ve ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 146 gönüllü lisans öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler, 17 açık uçlu sorudan oluşan bir görüşme formu aracılığıyla yüz yüze toplanmış, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, katılımcıların büyük çoğunluğunun çeşitli nedenlerle derslere devamsızlık yaptığını göstermektedir. Devamsızlık nedenleri bireysel etmenler (sağlık sorunları, uyku problemleri, psikolojik durum), sosyal-çevresel etmenler (ailevi durumlar, memleket özlemi, arkadaş çevresi, ulaşım), akademik etmenler (ders içeriği, dersin işleniş biçimi, öğretim elemanıyla iletişim) ve kurumsal etmenler (ders saatleri, yoğun program) olmak üzere dört ana tema altında toplanmıştır. Sonuç olarak, Türkçe öğretmeni adaylarının devamsızlık durumlarının çok boyutlu bir etkileşim içinde şekillendiği anlaşılmaktadır. Bu bulgular, öğrencilerin akademik ve sosyal açıdan kuruma uyumlarını destekleyecek bütüncül stratejilerin geliştirilmesinin önemine işaret etmektedir.

Abstract

This study aims to identify the main factors affecting class absenteeism among undergraduate students enrolled in a Turkish Language Teaching program, based on their experiences and perceptions. It also seeks to describe these factors within individual, academic, social-environmental, and institutional dimensions. The study was conducted using a qualitative descriptive design with 146 volunteer undergraduate students enrolled at a public university in Türkiye during the 2023-2024 academic year. Data were collected face to face through a 17-item open-ended interview form and analyzed using content analysis. The findings indicated that the majority of the participants were absent from classes for various reasons. These reasons were grouped under four main themes: individual factors (health problems, sleep difficulties, psychological conditions), social-environmental factors (family-related issues, homesickness, peer influence, and transportation), academic factors (course content, instructional practices, and communication with instructors), and institutional factors (class hours and intensive schedules). Overall, the findings suggest that absenteeism among pre-service Turkish language teachers is shaped by a multidimensional interplay of factors. These results highlight the importance of developing holistic strategies to support students’ academic and social adjustment to the institution.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Baskın, S., Ayan, L., Gerçek, Ş. (2026). Türkçe Öğretmeni Adaylarında Derse Devam Durumunu Etkileyen Faktörler. Üniversite Araştırmaları Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 2, 242–263. https://doi.org/10.32329/uad.1701016

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Adıgüzel, A., & Karadaş, H. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin okula ilişkin tutumlarının devamsızlık ve okul başarıları arasındaki ilişki. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 49-67.
  2. Akkuş, M. (2016). Öğrenci devamsızlıklarının akademik başarı üzerindeki etkisi: Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
  3. Akkuş, M., & Çınkır, Ş. (2022). The Problem of Student Absenteeism, Its Impact on Educational Environments, and The Evaluation of Current Policies. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(4), 978–997. https://doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.4.957
  4. Akman Özdemir, P. (2023). Akademik güdülenme ile üniversiteye aidiyet duygusu arasındaki ilişki. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 6(2), 150-160. https://doi.org/10.32329/uad.1156530
  5. Aküzüm, C., Yavaş, T., Tan, Ç., & Uçar, M.B. (2015). İlköğretim kurumu öğrencilerinin devamsızlık ve okul terki nedenleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 167-192. https://izlik.org/JA78JM56DS
  6. Akyürek, M. İ., Göktaş, E., & Aslan, A. (2025). Exploring the mediating role of lecturer competence in the relationship between service quality and academic engagement in higher education. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 8(3), 329-340. https://doi.org/10.32329/uad.1706160
  7. Altınkurt, Y. (2008). Öğrenci devamsızlıklarının nedenleri ve devamsızlığın akademik başarıya olan etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 129-142. https://izlik.org/JA72KM49NL
  8. American Educational Research Association. (2011). Code of ethics. Educational Researcher, 40(3), 145-156. https://doi.org/10.3102/0013189X11410403
  9. Ataş Akdemir, Ö. (2019). Öğretmen adaylarının okul yaşam kalitesine ilişkin algıları ile devamsızlığa yönelik tutumları arasındaki ilişki. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 395-406. https://izlik.org/JA47UK74SD
  10. Bilir Koca, B., Karadağ, E., & Çekiç, O. (2022). Yükseköğretim öğrenci bağlılığı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 5(1), 1-19. https://doi.org/10.32329/uad.981691
  11. Crespo, N., Palomo, M.T. & Mendez, M. (2012). Causes of absenteeism in university students and its effects in the academic performance, in ICERI 2012 conference proceedings (pp. 638-646.)
  12. Dağlı, M., & Can, E. (2023). Mesleki ve teknik eğitimde öğrenim gören öğrencilerin devamsızlık nedenleri. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 123-156. https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2023.09.02.001.
  13. Dalkılıç, F., & Aydın, Ö. (2017). Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencilerinin devamsızlık davranışlarını etkileyen faktörler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi 3(3), 546-553. https://izlik.org/JA25KS83HT
  14. Dube, S. R., & Orpinas, P. (2009). Understanding excessive school absenteeism as school refusal behavior. Children & Schools, 31(2), 87-95. https://doi.org/10.1093/cs/31.2.87
  15. Erdem, S., & Görgülü Arı, A. (2021). Çevrim içi eğitimde öğrencilerin devamsızlık nedenlerinin araştırılması. Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 4(1), 57-79. https://doi.org/10.53047/josse.896896
  16. Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59-82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903
  17. Gök, E., Gür, B. S., Bellibaş, M. Ş., & Öztürk, M. (2024). Science mapping the knowledge base on student retention in higher education: A bibliometric review of research papers from 1914-2022. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 7(4), 348-362. https://doi.org/10.32329/uad.1547067
  18. Gökyer, N. (2012). Ortaöğretim okullarındaki devamsızlık nedenlerine ilişkin öğrenci görüşleri. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(3), 913-938. https://izlik.org/JA54JB97YM
  19. Gül, S., Kıran, Ö., & Nasirsi, H. (2016). Ortaöğretim (lise) öğrencilerinin devamsızlık nedenleri ve yeni Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin öğrenci devamsızlıkları üzerindeki etkileri (Atakum ilçesi örneği). Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(44), 925-933. https://doi.org/10.17719/jisr.20164420161
  20. Havik, T., Bru, E., & Ertesvåg, S. K. (2015). School factors associated with school refusal-and truancy-related reasons for school non-attendance. Social Psychology of Education: An International Journal, 18(2), 221-240. https://doi.org/10.1007/s11218-015-9293-y
  21. Hoşgörür, V., & Polat, M. (2015). Ortaokul öğrencilerinin okula devamsızlık nedenleri (Söke ilçesi örneği). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 25-42. https://doi.org/10.21666/mskuefd.69002
  22. Kadı, Z. (2000). Adana ili merkezindeki ilköğretim okulu öğrencilerinin sürekli devamsızlık nedenleri [Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi]. İnönü Üniversitesi.
  23. Kaplan, Z. (2009). Öğretmen adaylarının derse devamının öğrenme başarısına etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(25), 22-32. https://izlik.org/JA75KY53CX
  24. Kearney, C. A. (2008). School absenteeism and school refusal behavior in youth: A contemporary review, Clinical Psychology Review, 28(3), 451-471. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2007.07.012
  25. Kearney, C. A., & Graczyk, P. A. (2014). A response to intervention model to promote school attendance and decrease school absenteeism. Child&Youth Care Forum, 43(1), 1-25. https://doi.org/10.1007/s10566-013-9222-1
  26. Kuh, G. D. (2009). What student affairs professionals need to know about student engagement. Journal of College Student Development, 50(6), 683-706. https://doi.org/10.1353/csd.0.0099
  27. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
  28. Malkoç, İ. B. (2019). İkinci şanslar: Bir yükseköğretim programını tamamlamış ve yeniden örgün lisans eğitimine başlamış öğrenciler üzerine niteliksel bir araştırma. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 2(1), 35-49. https://doi.org/10.32329/uad.508556
  29. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). CA: Jossey Bass.
  30. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
  31. Özbaş, M. (2010). İlköğretim okullarında öğrenci devamsızlığının nedenleri. Eğitim ve Bilim, 35(156), 32-44.
  32. Özdemir, M. (2024). Öğrenci devamsızlığı ve etkileyen faktörler. Spor, Sağlık ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 57-75.
  33. Özgözgü, S., Güneş, H., Alyaprak, A., Arıkan, M. F., Günay, B., & Kanay, A. (2024). Liselerde öğrenci devamsızlıklarının incelenmesi. Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 7(1), 63-95. https://izlik.org/JA89BD59NZ
  34. Öztekin Bayır, Ö., & Aypay, A. (2021). Why aren’t they at school?: An analysis of the student absenteeism among the high school students. Osmangazi Journal of Educational Research, 8(2), 180-198. https://izlik.org/JA85WG87HN
  35. Öztoklu, B., Ekici, Ö., Konakcı, A. & Yakıcı, R. E. (2024). Okul Terki ve Okula Devamsızlık ile İlişkili Çalışmaların Bibliyomerik Analizi. International Academic Social Resources Journal, 9(1), 17-25. https://doi.org/10.5281/zenodo.10714928
  36. Patton, M. Q. (2015). Qualitative Research & Evaluation Methods (4th ed.). Sage Publications. Pehlivan, Z. (2018). Resmi genel liselerde öğrenci devamsızlığı ve buna dönük okul yönetim politikaları (Ankara ili örneği) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi.
  37. Sandelowski, M. (2000). Whatever happened to qualitative description? Research in Nursing & Health, 23(4), 334-340. https://doi.org/10.1002/1098-240X(200008)23:4%3C334::AID-NUR9%3E3.0.CO;2-G
  38. Sarıdere, U., & Arslan, Y. (2017). Eğitim fakültesi öğrencilerinin devamsızlık nedenleri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 341-351. https://izlik.org/JA49TP67EZ
  39. Şahin, M. (2023). A study on absenteeism of university students. International e-Journal of Educational Studies, 7 (13), 75-88. https://doi.org/10.31458/iejes.1223043
  40. Şanlı, Ö., Altun, M., & Tan, Ç. (2015). Okula devamsızlık yapan öğrencilerin devamsızlık sebeplerinin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(55), 161-177. https://doi.org/10.17755/esosder.91015
  41. Tinto, V. (1975). Dropout from higher education: A theoretical synthesis of recent research. Review of Educational Research, 45(1), 89-125. https://doi.org/10.3102/00346543045001089
  42. Tinto, V. (1982). Limits of theory and practice in student attrition. The Journal of Higher Education, 53(6), 687-700. https://doi.org/10.1080/00221546.1982.11780504
  43. Tinto, V. (1987). Leaving college: Rethinking the causes and cures of student attrition. University of Chicago Press.
  44. Tinto, V. (1988). Stages of student departure: Reflections on the longitudinal character of student leaving. The Journal of Higher Education, 59(4), 438-455. https://doi.org/10.1080/00221546.1988.11780199
  45. Türnüklü, D. A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 24(24), 543-559. https://izlik.org/JA49HH95LM
  46. Uğurlu, C. T, Usta, H. G., & Şimşek, A. S. (2015). Yükseköğretimde devamsızlık olgusu ve nedenlerine ilişkin öğretim üyeleri ve üniversite öğrencilerinin görüşleri. Turkish Studies, 10(3),1009-1030. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7915
  47. Uğurlu, C. T., Usta, H. G., & Şimşek, A. S. (2018). Üniversite öğrencilerinin devamsızlık eğilimleri: Lojistik yordayıcılık. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(2), 345-354. https://izlik.org/JA29BX33KY
  48. Usta, G., Uğurlu, C., & Şimşek, A. (2016). Development study for absenteeism attitude scale. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 504-515. https://izlik.org/JA78HC58FD
  49. Uzun, K., & Kemerli Ş. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinin devamsızlık nedenleri: Fethiye ilçesi örneği. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi,10(2), 1-10. https://izlik.org/JA67TB33GW
  50. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  51. Yılmaz, K., Şahbaz, O., Demirciler, V. O., Alıç, U., & Koca, M. (2020). Türkiye’de öğrenci devamsızlığı ile ilgili nitel bir araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 1440-1460. https://doi.org/10.33206/mjss.672506