Dergiler / STAR Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Gérard Genette’in Palimpsest Kuramı Bağlamında Bir Okuma: Çağdaş Minyatürde Gelenek ve Travma

A Reading within the Framework of Gérard Genette’s Palimpsest Theory: Tradition and Trauma in Contemporary Miniature

Esra Dereli Öztürk(Sinop Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi)0000-0001-8942-3613
Sayfa
1–13
Yayın Tarihi
2026-08-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bir başka deyişle palimpsest okuma yöntemiyle gelenek ve travma, minyatürün çağdaş formunda metodolojik bir dille açıklanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Minyatür genel hatlarıyla bir metne bağlı resim veya dünyayı kendine özgü biçim diliyle yeniden kurgulayan bir görme biçimi olarak kabul edilirken günümüzde kavramsal bir araç olarak sanatın çağdaş platformlarında yer almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu ayrım dolayısıyla akademik yayınlarda çağdaş minyatür, neo-minyatür gibi yeni terimler tartışılmakta olup, kapsayıcı içeriği nedeniyle bu makalede çağdaş minyatür terimi kullanılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bir başka deyişle palimpsest okuma yöntemiyle gelenek ve travma, minyatürün çağdaş formunda metodolojik bir dille açıklanmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Minyatür · Travma · Gérard Genette

Özet

Minyatür genel hatlarıyla bir metne bağlı resim veya dünyayı kendine özgü biçim diliyle yeniden kurgulayan bir görme biçimi olarak kabul edilirken günümüzde kavramsal bir araç olarak sanatın çağdaş platformlarında yer almaktadır. Bu ayrım dolayısıyla akademik yayınlarda çağdaş minyatür, neo-minyatür gibi yeni terimler tartışılmakta olup, kapsayıcı içeriği nedeniyle bu makalede çağdaş minyatür terimi kullanılmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerine dayanan çalışmanın kuramsal çerçevesini Gérard Genette’in metinlerötesilik (transtextuality) başlığı altında önerdiği palimpsest kuramı oluşturmaktadır. Bu bağlamda değerlendirmesi yapılan eserlerin palimpsest okuması metinlerötesi ilişki, ikonografik ve kavramsal çözümleme yoluyla yapılmıştır. Khadim Ali, Saira Wasim, Hayv Kahraman ve Nusra Latif Qureshi savaş, sömürge, yabancılaşma, mültecilik gibi travmatik olaylara maruz kalmaları ve çağdaş minyatürlerinde de bu etkileri yansıtmış isimler olmaları nedeniyle araştırmada yer almıştır. Genette’in palimpsest kuramı bağlamında yapılan vaka analizlerinde üstmetni (hipermetin) oluşturan çağdaş minyatürde, travmanın taşıyıcı olan katmanda minyatürün dönüşüme/tahrifata (transformation) uğradığı görülmüştür. Bir başka deyişle palimpsest okuma yöntemiyle gelenek ve travma, minyatürün çağdaş formunda metodolojik bir dille açıklanmıştır.

Abstract

While miniature art has traditionally been defined, in broad terms, as image-making and book arts dependent on a text, today it has been instrumentalized within contemporary art platforms through an existence independent of these boundaries. As a result of this distinction, new concepts such as contemporary miniature and neo-miniature have been discussed in academic literature; however, due to its inclusive scope, the term contemporary miniature is employed in this article. The theoretical framework of this study, which is based on qualitative research methods, is grounded in Gérard Genette’s palimpsest theory proposed under the heading of transtextuality. Within this framework, the works examined are subjected to a palimpsestic reading through transtextual relations as well as iconographic and conceptual analysis. Khadim Ali, Saira Wasim, Hayv Kahraman, and Nusra Latif Qureshi are included in the study due to their exposure to traumatic experiences such as war, colonialism, alienation, and forced migration, and because these experiences are reflected in their contemporary miniature practices. In the case analyses conducted within the framework of Genette’s theory of the palimpsest, it has been observed that, in contemporary miniature art, constituting the hypertext, the miniature undergoes transformation/distortion at the layer that serves as the carrier of trauma. In other words, through the palimpsestic reading method, tradition and trauma are articulated as a methodological language within the contemporary form of miniature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, E. D. (2026). Gérard Genette’in Palimpsest Kuramı Bağlamında Bir Okuma: Çağdaş Minyatürde Gelenek ve Travma. STAR Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 1, 1–13. https://doi.org/10.65660/stardergisi.1930427

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Adıgüzel Toprak, F. (2020). Güncel sanatta bir ifade aracı olarak minyatür. A. Tüzünoğlu vd. (Eds.), Minyatür 2.0: Güncel Sanatta Minyatür içinde (ss. 60-71). Pera Müzesi Yayını.
  2. Aktulum, K. (2011). Metinlerarasılık/Göstergelerarasılık. Ankara: Kanguru Yayınları.
  3. Allen, G. (2000). Intertextuality. London: Routledge.
  4. And, M. (2002). Osmanlı Tasvir Sanatları 1: Minyatür, İstanbul: İş Bankası Yayınları.
  5. Asif, M. (2023, November 30). Exploring the world of Neo-Miniature. F Newsmagazine. Retrieved from https://fnewsmagazine.com/2023/11/exploring-the-world-of-neo-miniature/.
  6. Ayimbetova, Z. (2025). Intertextuality and transtextuality: theoretical connections and literary illustrations. Exas Journal of Philology, Culture and History, Ekim (47), 1-4. https://doi.org/10.62480/tjpch.2025.vol46.pp1-4.
  7. Azizsoy, A. (2015). Siyahkalem Yapıtlarındaki Şamanist ve İslami Ögeler Üzerine Notlar, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4 (7), ss. 87-100.
  8. Baer, E. (1999). The human figure in early ıslamic art: some preliminary remarks. Muqarnas, 16, 32-41. Erişim adresi: http://www.jstor.org/stable/1523264.
  9. Bağcı, S., Çağman F., Renda G., Tanındı Z. (2019). Osmanlı resim sanatı. İstanbul: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  10. Binark, İ. (1978). Türkler'de resim ve minyatür sanatı. Vakıflar Dergisi, (12), 271-289.
  11. Dadi, I. (2010). Modernsim and the art of Muslim South Asia. University of North Caroline Press.
  12. Dalkıran, A. (2018). Çağdaş türk resminde hayvan mücadele sahneleri. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19 (19), 1-31. Erişim adresi: https://www.tarihinpesinde.com/.
  13. David, R. (2007). Contemporary miniature painting in Lahore 1980-2007. (Doctoral dissertation, Lahore College for Women University). Retrieved from: https://thesis.asianindexing.com/.
  14. De Lara, M. J. (2019). Like a disembodied shade: ınvestigating subjectivities through contemporary cultural practices within the Filipino American diaspora. (Doctoral dissertation, University of Leeds). Retrieved from: https://etheses.whiterose.ac.uk/id/eprint/26206/.
  15. Dillon, S. (2017). Palimpsest. İstanbul: Küy Yayınları.
  16. Emlak, S. (2019). Berlin devlet kütüphanesinde bulunan bazı minyatürlerdeki ejderha figürü metaforu üzerine bir inceleme. Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 43, 140-149. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.588450.
  17. Genette, G. (1997). Palimpsests: literature in the second degree (C. Newman & C. Doubinsky, Tran.). University of Nebraska Press. (Eserin Fransızca orijinali 1982 tarihlidir).
  18. Guy, J. ve Britschgi, J. (2011). Wonder of the age master painters of India 1100–1900. New York: The Metropolitan Museum of Art.
  19. Konak, R. (2014). Minyatür sanatında boşluk ve mekân anlayışı. Akdeniz Sanat Dergisi, 7(14), 34-54. https://izlik.org/JA35RX23CW.
  20. Konak, R. (2015). Minyatür sanatı bağlamında minyatür ve nakış kelimelerinin anlamına ilişkin bilgiler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19 (1), 227-238.
  21. Konyalı, N. (2023). Firdevsî şehnâmesi kahramanlarından rüstem’in devlerle mücadele sahnelerinin ikonografisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 337-369. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58ND88JZ.
  22. Mahir, B. (2005). Minyatür. TDV İslam Ansiklopedisinde (cilt: 30. ss. 118-123). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  23. Mahir, B. (2015). Osmanlı minyatür sanatı. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  24. Özmen, A. F. (2025). Çağdaş Türk resminde hayvan sembolizmi ve kent imgesine dair: Bedri Rahmi Eyüboğlu örneği. Kent Akademisi Dergisi, 18(3), 1743-1755. https://doi.org/10.35674/kent.1558296.
  25. Pirzada, Z., Fahimifar, A., Ghazizadeh, K. & Kazmiyan, S. (2024). Investigating the Effect of Iranian Miniature Painting on Contemporary Miniature of Pakistan (2021-1947 AD). Negareh Journal, 19(69), 39-61. doi: 10.22070/negareh.2022.15964.2998.
  26. Renda, G. (1997). Minyatür. İçinde Eczacıbaşı sanat ansiklopedisi II (ss. 1262-1271). Yem Yayın.
  27. Rumi, R., & Ali, S. (2016, 10 Ocak). The miniature goes global. Dawn. Retrieved from https://www.dawn.com/news/1231271.
  28. Shabir, S., & Asghar, S. (2023, June 10). Emergence of neo miniature. Scribd. Retrieved from: https://www.scribd.com/document/651949523/Emergence-of-NeoMiniture-final-publication.
  29. Shabout, N. (2020). Güncelliği ortaya koymak: Günümüzde minyatür. A. Tüzünoğlu vd. (Eds.), Minyatür 2.0: Güncel Sanatta Minyatür içinde (ss. 88-101). Pera Müzesi Yayınları.
  30. Syed, K. & Abdullah, S. (2015). Chronicling Pakistan's art movements from traditional to contemporary: 1960–2011. Wacana Seni Journal of Arts Discourse. 14, 31-58. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/.
  31. Yetkin, S. K. (1963). Türk resim sanatının menşei hakkında. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(1-4), 5-10. https://izlik.org/JA64UW52BX.
  32. Tez, Z. (2018). Yasaklı sanat olarak minyatür resim ve grafik tarihi. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  33. Turani, A. (2019). Sanat terimleri sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  34. Whiles, V. (2010). Art and polemic in Pakistan: Cultural politics and tradition in contemporary miniature painting. I.B. Tauris Bloomsbury Publishing.
  35. Url-1: Yap, J (n.d.). Khadim Ali, Untitled 2, Rustam series. Gugenheim Museum. https://www.guggenheim.org/artwork/31546 (Erişim tarihi: 09.01.2026).
  36. Url-2: Fry Art Museum, (n.d.). Hayv Kahraman: Look me in the eyes. https://fryemuseum.org/exhibitions/hayv-kahraman-look-me-in-the-eyes (Erişim tarihi: 22.01.2026).
  37. Url-3: ICA, (n.d). Look me in the eyes. https://www.icasf.org/exhibitions/7-look-me-in-the-eyes (Erişim tarihi: 25.03.2026).
  38. Url-4: Sutton Gallery, (2020). Rosslynd Piggott, Nusra Latif Qureshi: Selected Works. https://suttongallery.com.au/exhibitions/selected-works/ (Erişim tarihi: 20.03.2026).
  39. Shabir, S., & Asghar, S. (2023, June 10). Emergence of neo miniature. Scribd. Retrieved from: https://www.scribd.com/document/651949523/Emergence-of-NeoMiniture-final-publication.