Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI Insightİbnü’l-Mukaffa örneği üzerinden, çevirinin bir bilgi aktarımı değil, aynı zamanda entelektüel ve kavramsal bir müzakere olduğu ortaya konmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makale, 7. yüzyılın ortalarında İslam dünyasında başlayan çeviri hareketlerini, yalnızca metin aktarımı olarak değil, farklı düşünce gelenekleri arasında gerçekleşen yapısal ve felsefî bir dönüşüm olarak ele almaktadır. Özellikle İran ve İskenderiye merkezli entelektüel havzalar üzerinden yürütülen bu faaliyetler, İslam felsefesinin erken dönem oluşumunda belirleyici bir rol oynamıştır. Sâsânî siyaset düşüncesi ve Pers etik mirasını İslamî bağlamda yeniden yorumlayan İbnü’l-Mukaffa, bu sürecin en önemli figürlerinden biridir. Makale, Arapların İran’ı fethinin tam anlamıyla bir kültürel silinmeye yol açmadığını vurgulamaktadır. Aksine, İbnü’l-Mukaffaʿ gibi yeni Müslüman olmuş İranlı entelektüeller, önceki entelektüel miraslarını İslam geleneğine entegre etmişlerdir. Böylece Zerdüştlük, Maniheizm ve Pers siyasi ideolojisinin unsurları, İslam ahlak ve siyaset düşüncesini dolaylı biçimde etkilemiştir. İbnü’l-Mukaffa’nın Kelîle ve Dimne ve Risâletü’s-Sahâbe gibi eserleri, sadece kültürel aktarım değil, aynı zamanda İslam siyaset felsefesinin kavramsal temellerini kurma çabası olarak değerlendirilmektedir. Aynı zamanda Yeni Platonculuk gibi Helenistik öğretilerin İslam düşüncesine geçişi, Beytü’l-Hikme gibi kurumlarla sistematikleştirilmiş; çeviri, burada felsefî yeniden inşanın aracına dönüşmüştür. Makale, bu çevirilerin ideolojik yönüne de dikkat çekerek, Zerdüşt ve Sâsânî mirasının İslam dünyasında felsefî meşruiyet kazandığını savunmaktadır. İbnü’l-Mukaffa örneği üzerinden, çevirinin bir bilgi aktarımı değil, aynı zamanda entelektüel ve kavramsal bir müzakere olduğu ortaya konmaktadır.
Abstract
This article approaches the translation movements that began in the mid-7th century in the Islamic world not merely as acts of linguistic transmission but as structural and philosophical transformations that facilitated intellectual exchange between civilizations. Focusing on the intellectual centers of Iran and Alexandria, the study explores how these translations played a formative role in the development of early Islamic philosophy. One of the central figures in this process is Ibn al-Muqaffa, who reinterpreted the political and ethical legacy of the Sasanian Empire within an Islamic framework. His works—most notably Kalīla wa Dimna and Risālat al-Ṣaḥāba—are presented not only as cultural transmissions but also as efforts to construct the conceptual foundations of Islamic political philosophy. The article also traces the entry of Hellenistic traditions, particularly Neoplatonism, into Islamic thought, which was later institutionalized through scholarly centers like the Bayt al-Ḥikma. These translation activities were not ideologically neutral; they often functioned as vehicles for embedding pre-Islamic Persian worldviews into the Islamic intellectual sphere. Through the case of Ibn al-Muqaffa, the article argues that translation was not simply the transfer of texts, but a complex process of philosophical negotiation and conceptual reconstruction.