KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Sayı: 43

PHILIPP FRANK’IN AVRUPA’DAKİ ENTELEKTÜEL SERÜVENİ VE BİLİM FELSEFESİNE YANSIMALARI

PHILIPP FRANK’S INTELLECTUAL JOURNEY IN EUROPE AND ITS REFLECTIONS ON HIS PHILOSOPHY OF SCIENCE

Uğur Daştan(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7369-9049
Sayfa
327–349
Yayın Tarihi
2026-05-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Philipp Frank'ın 1938'e kadar Avrupa’daki entelektüel faaliyetlerini merkeze alan bu çalışma, düşünürün bilim felsefesi alanındaki görüşlerini Türkçe literatürde daha görünür kılmayı ve bu alandaki mevcut çalışmalara katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:20. yüzyıl bilim felsefesinin önemli isimlerinden biri olan Philipp Frank, Avrupa’daki kariyeri boyunca, nedensellik ve bilimin birliği tezleri etrafında şekillenen tutarlı bir bilim anlayışı geliştirmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ernst Mach’ın gözleme dayalı bilgi anlayışından derinlemesine etkilenen Frank, doğa yasalarını mutlak zorunluluklar olmaktan ziyade daha deneysel olarak tanımlanabilen düzenlilikler şeklinde yorumlamış ve nedensellik kavramına yeni bir boyut kazandırmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Philipp Frank'ın 1938'e kadar Avrupa’daki entelektüel faaliyetlerini merkeze alan bu çalışma, düşünürün bilim felsefesi alanındaki görüşlerini Türkçe literatürde daha görünür kılmayı ve bu alandaki mevcut çalışmalara katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Philipp Frank · Bilim Felsefesi · Nedensellik

Özet

20. yüzyıl bilim felsefesinin önemli isimlerinden biri olan Philipp Frank, Avrupa’daki kariyeri boyunca, nedensellik ve bilimin birliği tezleri etrafında şekillenen tutarlı bir bilim anlayışı geliştirmiştir. Ernst Mach’ın gözleme dayalı bilgi anlayışından derinlemesine etkilenen Frank, doğa yasalarını mutlak zorunluluklar olmaktan ziyade daha deneysel olarak tanımlanabilen düzenlilikler şeklinde yorumlamış ve nedensellik kavramına yeni bir boyut kazandırmıştır. Fizik ve matematik alanlarında ise Richard von Mises ile sürdürdüğü entelektüel iş birliği belirleyici olmuştur. Bilimsel açıklamanın mantıksal tutarlılık ve deneysel doğrulama ilkeleri çerçevesinde şekillenmesi gerektiği fikrini, bu diyalog içinde pekiştiren Frank, böylelikle bilimin gündelik hayatta kullanımına ilişkin temel tezlere kapı aralamıştır. Bilimin birliği anlayışı ekseninde, Viyana Çevresi düşünürleriyle doğrudan temas kuran düşünür, Ernst Mach Derneği ve Alman Fizik Derneği gibi uluslararası ölçekteki kurumlar vasıtasıyla felsefi görüşlerini küresel ölçekte temsil etme fırsatı bulmuştur. Einstein’la olan yakın ilişkisi ise hem düşünürün akademik kariyerinin seyrini belirlemiş hem de görelilik teorisi gibi popüler bir fizik kuramı üzerinden bilim felsefesine dair temel argümanlarını geliştirebileceği sağlam bir zemin oluşturmuştur. Philipp Frank'ın 1938'e kadar Avrupa’daki entelektüel faaliyetlerini merkeze alan bu çalışma, düşünürün bilim felsefesi alanındaki görüşlerini Türkçe literatürde daha görünür kılmayı ve bu alandaki mevcut çalışmalara katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

Philipp Frank, one of the prominent figures of twentieth-century philosophy of science, developed a coherent understanding of science throughout his European career, shaped around the themes of causality and the unity of science. Deeply influenced by Ernst Mach’s empiricist conception of knowledge, Frank interpreted the laws of nature not as absolute necessities but as regularities that can be defined in experimental terms, thereby introducing a new dimension to the notion of causality. His intellectual collaboration with Richard von Mises in the fields of physics and mathematics was particularly decisive in this regard. Within this dialogue, Frank reinforced his conviction that scientific explanation should be structured on the principles of logical consistency and empirical verification, thus opening the way for a more practical understanding of science in everyday life. Centered on the idea of the unity of science, Frank established direct contact with members of the Vienna Circle and represented his philosophical views on a global scale through institutions such as the Ernst Mach Society and the German Physical Society. His close relationship with Albert Einstein not only shaped the trajectory of his academic career but also provided a solid foundation on which he could develop his philosophical arguments regarding science, particularly through popular physical theories such as relativity. Focusing on Philipp Frank’s intellectual activities in Europe up to 1938, this study aims to make his contributions to the philosophy of science more visible within the Turkish academic literature and to contribute to the existing body of research in this field.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Daştan, U. (2026). PHILIPP FRANK’IN AVRUPA’DAKİ ENTELEKTÜEL SERÜVENİ VE BİLİM FELSEFESİNE YANSIMALARI. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 43, 327–349. https://doi.org/10.53844/flsf.1819080

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Banks, Erik C. Ernst Mach’s World Elements A Study in Natural Philosophy, (Dordrecht: Springer, 2003), 123-135.
  2. Cohen, R. S. “Introduction.” In The Law of Causality and Its Limits, ed. Philipp Frank and R. S. Cohen, trans. M. Neurath and R. S. Cohen. Dordrecht: Springer, 1998, ix–xiii.
  3. Feyerabend, P. Vakit Öldürmek. Çev. N. Çatlı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 1997.
  4. Frank, P. “Doğa Bilimlerinde Pozitivizm.” In Pozitivizmi Eleştirmek: Doğa Bilimlerinde Pozitivizm, der & çev. Yavuz Öner. İstanbul: Metis Yayınları, 1985, 57–206.
  5. . Einstein – His Life and Times. Ed. S. Kusaka, trans. G. Rosen. New York: Alfred A. Knopf, 1947.
  6. . “Ernst Mach: The Centenary of His Birth.” Erkenntnis 7 (1937/1938): 247–256.
  7. . “Ernst Mach and the Unity of Science.” In Ernst Mach: Physicist and Philosopher, der. R. S. Cohen ve R. J. Seeger, 235–244. Dordrecht: Reidel, 1970.
  8. . Modern Science and Its Philosophy. Cambridge: Harvard University Press, 1949.
  9. . Bilim Felsefesi: Bilim ile Felsefe Arasındaki Bağ. Çev. D. Kadıoğlu. İstanbul: Say Yayınları, 2017.
  10. . “The Work of Richard von Mises: 1883–1953.” Science 119, no. 3102 (1954): 823–824.
  11. . The Law of Causality and Its Limits. Ed. R. S. Cohen, trans. M. Neurath and R. S. Cohen. Dordrecht: Springer Science+Business Media, 1998.
  12. Hahn, H., Neurath, O., ve Carnap, R. “Bilimsel Dünya Anlayışı: Viyana Çevresi.” In Viyana Çevresi Program Yazıları, çev. H. T. Erkıpçak. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2019, 27–55.
  13. Havas, P. “Einstein, Relativity and Gravitation Research in Vienna Before 1938.” In The Expanding Worlds of General Relativity: Einstein Studies, der. H. Goenner, J. Renn, J. Ritter ve T. Sauer. Boston: Birkhäuser, 1999, 161–206.
  14. Holton, G. “Philipp Frank at Harvard University: His Work and His Influence.” Synthese 153, no. 2 (2006): 297–311.
  15. Holton, G., Kemble, E. C., Quine, W. V., Stevens, S. S., ve White, M. G. “In Memory of Philipp Frank.” Philosophy of Science 35, no. 1 (1968): 1–5.
  16. Mach, E. “On the Economical Nature of Physical Inquiry.” In Popular Scientific Lectures, çev. T. J. McCormack. Cambridge: Cambridge University Press, 2014, 186–213.
  17. Mormann, T. “Philipp Frank’s Austro-American Logical Empiricism.” HOPOS: The Journal of the International Society for the History of Philosophy of Science 7, no. 1 (2017): 56–87.
  18. Reisch, G., ve Tuboly, A. T. “Philipp Frank: A Crusader for Scientific Philosophy.” In The Humanistic Background of Science, der. G. Reisch ve A. T. Tuboly. Albany: State University of New York Press, 2021, 1–67.
  19. . “A Forgotten Chapter in the History of Sociology of Science: Philipp Frank’s ‘Good Nose’.” In The Legacy of the Vienna Circle, der. G. Schiemer. Cham: Springer, 2025, 85–107.
  20. Siegetsleitner, A. “Philipp Frank on Relativity in Science and Morality.” Studies in East European Thought 69, no. 3 (2017): 215–225.
  21. Siegmund-Schultze, R. “The Two ‘Strongest Pillars of the Empiricist Wing’: The Vienna Circle, German Academia and Emigration in the Light of Correspondence between Philipp Frank and Richard von Mises (1916–1939).” Annals of Science 81, no. 3 (2024): 390–419.
  22. Stachel, J. “Philipp Frank on Special Relativity: 1908–1912.” In Logic, Epistemology, and Scientific Theories – From Peano to the Vienna Circle, der. P. Cantù ve G. Schiemer. Switzerland: Springer, 2023, 283–301.
  23. Stadler, F. The Vienna Circle: Studies in the Origins, Development, and Influence of Logical Empiricism. Switzerland: Springer, 2015.
  24. Stöltzner, M. “Philipp Frank and the German Physical Society.” In The Foundational Debate: Complexity and Constructivity in Mathematics and Physics, der. W. Depauli-Schimanovich, E. Köhler ve F. Stadler. Dordrecht: Springer, 1995, 293–302.
  25. Tuboly, A. T. “Editorial Introduction: Philipp Frank, a Physicist-Turned-Philosopher.” Studies in East European Thought 69, no. 3 (2017): 199–206.
  26. Uebel, T. E. “Philipp Frank’s History of the Vienna Circle: A Programmatic Retrospective.” In Logical Empiricism in North America, der. G. L. Hardcastle ve A. W. Richardson. Minneapolis: University of Minnesota Press, 2003, 149–169.
  27. . “Beyond the Formalist Criterion of Cognitive Significance: Philipp Frank’s Later Antimetaphysics.” HOPOS: The Journal of the International Society for the History of Philosophy of Science 1, no. 1 (2011): 47–72.
  28. Velloso, R., ve Videira, A. A. “Philipp Frank and the Relationship Between Physics and Philosophy in the Belle Époque.” Transversal: International Journal for the Historiography of Science 17 (2024): 1–16.
  29. Wuest, A. “Simplicity and Scientific Progress in the Philosophy of Philipp Frank.” Studies in East European Thought 69, no. 3 (2017): 245–255.