Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çerçevede veri-değerin ne olduğu emek-değer teorisi ve bilişsel kapitalizm tartışması bağlamında ele alınmakta, tanımlanmakta ve sonuçta veri-değer kavramsallaştırmasının imkân ve sınırlılıkları irdelenerek bazı öneriler sunulmaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Marxizm literatüründe sıkça karşımıza çıkan emek-değer teorisi günümüz dijital dünyasındaki gelişmelerle farklı boyutlara evrilmektedir. Üretimin somut emeğe dayalı olduğu klasik ekonomik faaliyetinin yanında giderek dijitalleşmenin ön plana çıktığı, otomasyon sistemlerinin hâkim olduğu, 3D yazıcılarla internet ve yapay zekâ tabanlı yeni üretim tekniklerinin gelişmesi klasik tanımlama biçimlerinin yanına yeni kavramsallaştırmaları da zorunlu kılmaktadır. Bu zorunluluğun ürünü olarak ortaya çıkan ve ilk defa bu çalışmada kullanılan kavram ise veri-değer’dir. Her kavramın içinden çıktığı çağın bir ürünü olması bağlamında veri-değer kavramı, günümüz dijital dünyasında bireylerin emek-değer yanında veri-değer ürettiğine dair düşünceyi ifade eder. Dijitalleşme ve internetle ortaya çıkan üretim biçimi, zihinsel emeğin ön plana çıktığı ve yapay zekâ ile adeta insanın yerini alan otonom sistemlerin hâkim olduğu bir tartışmayı güçlendirmiştir. Evden-uzaktan çalışan insanlar serbest zamanlarında sosyal medya kullanımıyla da gönüllü veri üreticilerine dönüşmektedir. Dolayısıyla sermaye sahiplerinin elde ettiği kâr kaynağı salt somut maddi üretimin yanında dijital olan içerik üretimine dönüşmüş ve bu sayede emek-değer ve kârın yanında veri-değer kavramını da ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın temel amacı veri-değer kavramının Türkiye’de literatüre kazandırılması ve tartışmaya açılmasıdır. Bu çerçevede veri-değerin ne olduğu emek-değer teorisi ve bilişsel kapitalizm tartışması bağlamında ele alınmakta, tanımlanmakta ve sonuçta veri-değer kavramsallaştırmasının imkân ve sınırlılıkları irdelenerek bazı öneriler sunulmaktadır.
Abstract
The labor-value theory, which frequently appears in Marxist literature, is evolving into different dimensions with developments in today's digital world. Alongside classical economic activity based on concrete labor, the increasing prominence of digitalization, the dominance of automation systems, and the development of new production techniques based on 3D printers, the internet, and artificial intelligence necessitate new conceptualizations alongside classical definitions. The concept that has emerged as a result of this necessity and is used for the first time in this study is data-value. In the context of every concept being a product of its era, the concept of data-value expresses the idea that individuals in today's digital world produce data-value alongside labor-value. The production model that emerged with digitalization and the internet has reinforced the debate that emphasizes mental labor and the dominance of autonomous systems that, with artificial intelligence, almost replace humans. People working remotely from home also become voluntary data producers through their use of social media in their free time. Consequently, the source of profit for capital owners has shifted from purely tangible material production to digital content production, thereby giving rise to the concept of data-value alongside labor-value and profit. The main objective of this study is to introduce the concept of data-value into the literature in Turkey and open it up for discussion. Within this framework, data-value is examined and defined in the context of labor-value theory and the debate on cognitive capitalism. Finally, the possibilities and limitations of conceptualizing data-value are explored, and some recommendations are offered.