Dergiler / Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 40

Fransız Askeri Arşiv Belgelerinde İkinci Kerevizdere Muharebesi

The Second Battle of Keres Dere in French Military Archival Documents

Sayfa
32–43
Yayın Tarihi
2026-05-04
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İncelenen arşiv belgeleri, Fransız taarruz birliklerinin söz konusu muharebede Kerevizdere hattında belirli kazanımlar elde ettiğini belgelemekle birlikte, sevk ve idari zafiyet, yetersiz topçu desteği ve Türk kuvvetlerinin güçlü direnci gibi nedenlerle bu muharebenin nihai hedeflerine ulaşamadıklarını ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çanakkale Cephesi, Birinci Dünya Savaşı’nın seyrini ve küresel jeopolitik dengeleri derinden etkileyen muharebe sahalarından olmasına karşın Fransız kamuoyu ve tarih yazıcılığında uzaklardaki tali bir cephe olarak konumlandırılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, söz konusu literatür boşluğunu gidermek amacıyla, 12-13 Temmuz 1915 tarihlerinde gerçekleşen İkinci Kerevizdere Muharebesini mercek altına almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:İncelenen arşiv belgeleri, Fransız taarruz birliklerinin söz konusu muharebede Kerevizdere hattında belirli kazanımlar elde ettiğini belgelemekle birlikte, sevk ve idari zafiyet, yetersiz topçu desteği ve Türk kuvvetlerinin güçlü direnci gibi nedenlerle bu muharebenin nihai hedeflerine ulaşamadıklarını ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çanakkale Savaşı · İkinci Kerevizdere Muharebesi · Fransız Doğu Seferi Kolordusu

Özet

Çanakkale Cephesi, Birinci Dünya Savaşı’nın seyrini ve küresel jeopolitik dengeleri derinden etkileyen muharebe sahalarından olmasına karşın Fransız kamuoyu ve tarih yazıcılığında uzaklardaki tali bir cephe olarak konumlandırılmıştır. Bu nedenle yabancı literatürde müttefiklerin Çanakkale anlatısı genellikle İngiliz bakış açısı üzerinden şekillenmiş ve Fransız Doğu Seferi Kolordusunun bölgedeki taktik harekâtları yeterince ayrıntılı ele alınmamıştır. Bu çalışma, söz konusu literatür boşluğunu gidermek amacıyla, 12-13 Temmuz 1915 tarihlerinde gerçekleşen İkinci Kerevizdere Muharebesini mercek altına almaktadır. Araştırma, Fransız askeri arşivlerinden temin edilen harp cerideleri, raporlar ve haritalar gibi çoğu ilk kez yayınlanan birincil kaynaklara dayanmaktadır. Bu muharebe kapsamında Kerevizdere bölgesinde Türk savunma hattı karşısındaki Fransız kuvvetlerinin ast birlikler seviyesindeki taktik harekâtını gün yüzüne çıkararak, Çanakkale Savaşları anlatısına mikro-tarih odaklı bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir. İncelenen arşiv belgeleri, Fransız taarruz birliklerinin söz konusu muharebede Kerevizdere hattında belirli kazanımlar elde ettiğini belgelemekle birlikte, sevk ve idari zafiyet, yetersiz topçu desteği ve Türk kuvvetlerinin güçlü direnci gibi nedenlerle bu muharebenin nihai hedeflerine ulaşamadıklarını ortaya koymaktadır.

Abstract

Although the Gallipoli Front was one of the battlefields that profoundly influenced the course of the First World War and global geopolitical balances, it has been positioned in French public opinion and historiography as a remote and secondary front. Consequently, the Allied narrative of Gallipoli in foreign literature has generally been shaped through a British perspective, leaving the tactical operations of the French Oriental Expeditionary Corps (Corps Expéditionnaire d'Orient) in the region without sufficiently detailed examination. To address this literary gap, this study scrutinizes the Second Battle of Kerevizdere, which took place on July 12–13, 1915. The research is based on primary sources obtained from French military archives—such as war diaries, reports, and maps—most of which are being published for the first time. By uncovering the tactical maneuvers of the French forces at the sub-unit level against the Turkish defense line in the Kerevizdere sector, this study aims to offer a micro-history-oriented perspective to the narrative of the Gallipoli Campaign. Archival documents reveal that while French assault units achieved certain gains on the Kerevizdere line during the battle, they failed to reach their ultimate objectives due to factors such as command and administrative failures, insufficient artillery support, and the strong resistance of the Turkish forces.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Diriker, A. (2026). Fransız Askeri Arşiv Belgelerinde İkinci Kerevizdere Muharebesi. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, Cilt: 25 Sayı: 40, 32–43. https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.1888775

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Arşiv Kaynakları
  2. Fransız Askerî Arşivi (SHD), Paris-Vincennes: Kara Kuvvetleri Arşiv Fonu (Service Historique de la Défense (SHD) Paris-Vincennes, Fonds: Archives de l’armée de Terre.);
  3. Fransız Askerî Arşivi (SHD), GR-20N28,
  4. Fransız Doğu Seferî Kolordusu 19.7. 1915 tarih ve 719M sayılı rapor.
  5. 1’inci Afrika Alayı 3’üncü Tabur 13.7.1915 tarihli rapor.
  6. 4’üncü Sömürge Alayı 2’nci Tabur 17.7.1915 tarihli rapor.
  7. Fransız 175’inci Alay, 16.7.1915 tarihli rapor.
  8. Fransız Askerî Arşivi (SHD), GR-20N50.
  9. Fransız Askerî Arşivi (SHD), GR-26N75/4 Fransız Doğu Seferî Kolordusu Harp Günlüğü.
  10. Akarcalı, Ahmet Atilla Can - Kaya, Baturhan, “Türk ve Fransız Belgeleri Işığında Kerevizdere Muharebeleri”, 105. Yılında Çanakkale Muharebelerine Bir Bakış, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı, (der. Barış Borlat, Burhan Sayılır), Ankara 2020, s.169-189.
  11. Cassar, George H., Çanakkale ve Fransızlar (çev. N. Dalay), Milliyet Yayınları, İstanbul 1974.
  12. Çanakkale Savaşları Ansiklopedisi, (ed. Murat Karataş) Çanakkale Savaşları Ensitüsü Yayınları, ISBN: 978- 605-80897-7-8, İstanbul 2025.
  13. Diriker, Ahmet, 42. Alay Gelibolu 1915, Scala Yayıncılık, İstanbul 2016.
  14. Diriker, Ahmet, “Türk ve Fransız Askerî Arşiv Belgelerinde 7 Ağustos 1915 Kerevizdere Muharebesi”, Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi, 2024, Sayı: 35.
  15. Grillot, Adelin, La Bataille Des Dardanelles, La Querre Oubliée, (ed. Daniel Carrasco), 2015.
  16. Larcher, Maurice, Campagne Des Dardanelles, Étienne Chiron, Paris 1924.
  17. Ministère De La Guerre, Les Armées Françaises Dans La Grande Guerre, Tome VIII, 1er Volume, Annexes 1er Volume, Imprimerie Nationale, Paris 1924.
  18. Oglander, Aspinall, Çanakkale: Gelibolu Askerî Harekâtı, (çev. M. Hulusi), 2.Cilt., Askeri Matbaa, İstanbul, 1940.
  19. Roux, Charles, L’expédition des Dardanelles Au Jour Le Jour, Armand Colin, 1920.
  20. Tekşüt, İbrahim ve Ökse, Necati, Birinci Dünya Savaşı’nda Çanakkale Cephesi, 5.Cilt 3.Kitap, Ankara 2012.
  21. Vassal, Joseph M. J., Uncensored Letters From the Dardanelles, William Heinneman, 1916.
  22. Er, Utkan Emre, “Çanakkale Muharebeleri’nde Anadolu Yakası Bataryalarının Starejik Rolü ve General Gouraud’un Yaralanması: Harp Cerideleri Üzerinden Bir Değerlendirme” 6. Uluslararası Toplum ve Kültür Araştırmaları Sempozyumu (10-12 Ekim 2024) Tam Metin Bildiriler Kitabı, s. 430-451, https://zenodo.org/records/14532748, (20.02.2026).
  23. Horne, John, “Why we don’t hear about the 10,000 French deaths at Gallipoli”, The Conversation, 2025, https://theconversation.com/why-we-dont-hear-about-the-10-000-french-deaths-at-gallipoli-40014, (30.01.2026).
  24. Tyquin, Michael, “Revisiting the French Campaign in the Dardanelles, 1915”, The French Australian Review No 66 (Australian Winter 2019): 3-25, https://doi.org/10.62586/ZDNZ9107, (30.01.2026).