Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightArşivlerde yaptığımız incelemelerde günümüze ulaşmamış dokuz mescit ya da caminin varlığına rastlamamız, araştırmanın yeni ve bakir bir alanı ortaya koyduğunu göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
İlk kez Türkler tarafından bir garnizon şehri olarak kurulan Çanakkale, başlangıçta Kale-i Sultaniye’nin (1462) koruması altında, kale ve çevresinde görev yapan personelin iskânıyla oluşmuş küçük bir yerleşim yeri olarak karşımıza çıkar. Zamanla Rum, Ermeni ve Yahudi topluluklarının da nüfusa katılmasıyla kent merkezinde, şehir sakinlerinin dini ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla cami, kilise ve havralar inşa edilmiştir. Bu çalışma, özellikle şehrin Müslüman nüfusunun ibadet mekânları olan Osmanlı dönemi camilerine odaklanmaktadır. Söz konusu dönemi bütüncül biçimde ele alan arşiv merkezli bir araştırmanın bulunmayışı, makalenin ilk çıkış noktasını oluşturmuştur. Arşivlerde yaptığımız incelemelerde günümüze ulaşmamış dokuz mescit ya da caminin varlığına rastlamamız, araştırmanın yeni ve bakir bir alanı ortaya koyduğunu göstermektedir. Makalenin ikinci bölümü olan “günümüze ulaşmayan camiler” kısmı, bu açıdan alandaki ilk çalışma özelliğini taşımaktadır. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, günümüze ulaşan toplam yedi mescit ve cami tanıtılmaktadır. İkinci bölümde ise görsel malzeme ve 1932 şehir planı aracılığıyla konumu tespit edilebilen beş; varlığı yalnızca arşiv belgeleriyle doğrulanabilen dört mescit/cami ele alınmıştır.
Abstract
Founded for the first time by the Turks as a garrison town, Çanakkale initially emerged as a small settlement inhabited by the personnel stationed at the fortress of Kale-i Sultaniye (1462) and its surroundings. Over time, as Greek, Armenian, and Jewish communities joined the population, various places of worship—mosques, churches, and synagogues—were constructed to meet the religious needs of the city’s inhabitants. This study focuses specifically on the Ottoman-period mosques that served as the centers of worship for the Muslim population of the city. The absence of any archive-based research covering this period constitutes the initial motivation for the present study. During our archival investigations, we encountered references to nine mosques or mescids that have not survived to the present day, revealing that we were dealing with a new and unexplored field. The section of the article devoted to the mosques that no longer exist thus represents the first study of its kind in the field. Our work is divided into two main sections. Under the heading “Mosques Surviving to the Present Day,” seven mosques/mescids are introduced. In the section titled “Mosques Not Surviving to the Present Day,” five structures whose locations could be identified through visual materials and the 1932 city plan, as well as four mosques/mescids whose existence can be verified solely through archival documents, are examined.