KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2025 / Cilt: 27 Sayı: 2

Türkiye İşgücü Piyasasında Toplumsal Cinsiyet Temelli Gelir Eşitsizliği ve Finansal Kırılganlık: Stem, Bakım ve Genel Sektörler Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2015–2023)

Gender-Based Income Inequality and Financial Vulnerability in the Turkish Labor Market: A Comparative Analysis Across Stem, Care, and General Sectors (2015–2023)

Muhammed Mustafa Tuncer Çalışkan(BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7566-2138
Sayfa
273–285
Yayın Tarihi
2025-12-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, kadınların düşük ücretli bakım sektörlerinde yoğunlaştığını ve yüksek ücretli bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında yetersiz temsil edildiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 2015–2023 yılları arasında Türkiye işgücü piyasasında toplumsal cinsiyete dayalı gelir eşitsizliği ve kayıt dışı istihdamı sektör, eğitim düzeyi ve meslek temelli farklılıklar üzerinden incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Uluslararası Çalışma Örgütü sağladığı model tabanlı tahminlere dayanan bu analiz, kadın ve erkek çalışanlar arasındaki saatlik ücret farklarını ve kayıt dışılık oranlarını betimsel istatistiksel yöntemlerle karşılaştırmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, kadınların düşük ücretli bakım sektörlerinde yoğunlaştığını ve yüksek ücretli bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında yetersiz temsil edildiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2015–2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Toplumsal Cinsiyet · Gelir Eşitsizliği · Kayıt Dışı İstihdam

Özet

Bu çalışma, 2015–2023 yılları arasında Türkiye işgücü piyasasında toplumsal cinsiyete dayalı gelir eşitsizliği ve kayıt dışı istihdamı sektör, eğitim düzeyi ve meslek temelli farklılıklar üzerinden incelemektedir. Uluslararası Çalışma Örgütü sağladığı model tabanlı tahminlere dayanan bu analiz, kadın ve erkek çalışanlar arasındaki saatlik ücret farklarını ve kayıt dışılık oranlarını betimsel istatistiksel yöntemlerle karşılaştırmaktadır. Bulgular, kadınların düşük ücretli bakım sektörlerinde yoğunlaştığını ve yüksek ücretli bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarında yetersiz temsil edildiğini ortaya koymaktadır. Tüm eğitim düzeylerinde ise kadınlar erkeklerden daha az saatlik ücret almakta ve sosyal güvenceden yoksun bir şekilde çalışma olasılıkları daha yüksektir. Bu eğilimler, yalnızca ücret eşitsizliğini değil, aynı zamanda iş kalitesi ve ekonomik güvenlik ile ilgili daha geniş sorunları da vurgulamaktadır. Çalışma, kadınların finansal kırılganlığının hem ücret farkları hem de istikrarlı istihdam ve sosyal haklara sınırlı erişimle şekillendiğini öne sürmektedir. Toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizlikler, bireysel refahın yanı sıra ekonomik istikrar ve kapsayıcı kalkınma açısından da risk oluşturmaktadır.

Abstract

This study investigates gender-based income inequality and informal employment in Türkiye’s labor market from 2015 to 2023, focusing on sectoral, educational, and occupational differences. Utilizing model-based estimates from the International Labour Organization, it employs descriptive statistical analysis to examine hourly wage gaps and informality rates between male and female workers. Findings reveal that women are predominantly employed in low-paying care sectors while being marginally represented in high-paying Science, Technology, Engineering, and Mathematics fields. Despite rising educational attainment, women earn less across all fields and are more likely to work without formal protections when compared with men. These trends highlight a persistent form of gender inequality rooted not only in earnings but also in employment quality and access to social protection. This study argues that such disparities worsen the financial vulnerability of women and limit their broader financial inclusion. It concludes that addressing gender inequality requires a holistic approach—one that goes beyond employment rates to include wage justice, formalization, and inclusive economic policy reform.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çalışkan, M. M. T. (2025). Türkiye İşgücü Piyasasında Toplumsal Cinsiyet Temelli Gelir Eşitsizliği ve Finansal Kırılganlık: Stem, Bakım ve Genel Sektörler Arasında Karşılaştırmalı Bir Analiz (2015–2023). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 273–285. https://ajindex.com/articles/1132216

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. Aktaş, A., & Uysal, G. (2016). The gender wage gap in Turkey. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(2), 1–19. https://doi.org/10.14780/muiibd.280227
  2. Blau, F. D., & Kahn, L. M. (2017). The gender wage gap: Extent, trends, and explanations. Journal of Economic Literature, 55(3), 789–865. https://doi.org/10.1257/jel.20160995
  3. Budig, M. J., Misra, J., & Boeckmann, I. (2012). The motherhood penalty in cross-national perspective: The importance of work–family policies and cultural attitudes. Social Politics: International Studies in Gender, State & Society, 19(2), 163–193. https://doi.org/10.1093/sp/jxs006
  4. Ceci, S. J., Ginther, D. K., Kahn, S., & Williams, W. M. (2014). Women in academic science: A changing landscape. Psychological Science in the Public Interest, 15(3), 75–141. https://doi.org/10.1177/1529100614541236
  5. Cha, Y., & Weeden, K. A. (2014). Overwork and the slow convergence in the gender gap in wages. American Sociological Review, 79(3), 457–484. https://doi.org/10.1177/0003122414528936
  6. Cotter, D. A., Hermsen, J. M., Ovadia, S., & Vanneman, R. (2001). The glass ceiling effect. Social Forces, 80(2), 655–681. https://doi.org/10.1353/sof.2001.0091
  7. Demirgüç-Kunt, A., Klapper, L., Singer, D., Ansar, S., & Hess, J. (2018). The Global Findex Database 2017: Measuring financial inclusion and the fintech revolution. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1259-0
  8. Doğan, B. (2022). Cinsiyet farkına dayalı ücret farklılaşması ve yoksulluğun kadınlaşması: Türkiye örneği (Doktora tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü). https://www.researchgate.net/publication/364226363
  9. Duffy, M. (2005). Reproducing labor inequalities: Challenges for feminists conceptualizing care at the intersections of gender, race, and class. Gender & Society, 19(1), 66–82. https://doi.org/10.1177/0891243204269499
  10. Duffy, B. E., & Hund, E. (2019). Gendered visibility on social media: Navigating Instagram’s authenticity bind. International Journal of Communication, 13, 4983–5002. https://ijoc.org/index.php/ijoc/article/view/11729
  11. England, P., Budig, M., & Folbre, N. (2002). Wages of virtue: The relative pay of care work. Social Problems, 49(4), 455–473. https://doi.org/10.1525/sp.2002.49.4.455
  12. England, P. (2010). The gender revolution: Uneven and stalled. Gender & Society, 24(2), 149–166. http://www.jstor.org/stable/27809263
  13. Federici, S. (2012). Revolution at point zero: Housework, reproduction, and feminist struggle. PM Press.
  14. Folbre, N. (2006). Measuring care: Gender, empowerment, and the care economy. Journal of Human Development, 7(2), 183–199. https://doi.org/10.1080/14649880600768512
  15. Fotopoulou, A. (2017). Feminist activism and digital networks: Between empowerment and vulnerability. Palgrave Macmillan. https://www.perlego.com/book/3490426
  16. Fraser, N. (2016). Contradictions of capital and care. New Left Review, 100, 99–117.
  17. Ghosh, S., & Vinod, D. (2017). What constrains financial inclusion for women? Evidence from Indian micro data. World Development, 92, 60–81. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2016.11.011
  18. Gökten, S., & Küçük, H. (2023). Türkiye’de kadın emeği ve kırılganlık: Sosyo-ekonomik boyutlarıyla bir değerlendirme. ÇOMÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 345–368. https://doi.org/10.35408/comuybd.1151966
  19. Gözüm, P. (2024). Türkiye’de kadın istihdamı: Sorunlar ve fırsatlar. Bitlis Eren Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 109–125. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bersad
  20. Hunt, J. (2016). Why do women leave science and engineering? ILR Review, 69(1), 199–226. https://doi.org/10.1177/0019793915594597
  21. International Labour Organization. (2018). Care work and care jobs for the future of decent work. ILO Publishing. https://www.ilo.org/global/publications/books/WCMS_633135
  22. International Labour Organization. (2022). Global wage report 2022–23: The impact of inflation and COVID-19 on wages and purchasing power. ILO. https://doi.org/10.54394/ZLFG5119
  23. International Labour Organization. (2024). ILOSTAT data explorer [Data set]. https://rshiny.ilo.org/dataexplorer00
  24. Kabeer, N., & Natali, L. (2013). Gender equality and economic growth: Is there a win–win? IDS Working Papers, 2013(417), 1–58. https://doi.org/10.1111/j.2040-0209.2013.00417.x
  25. Kılınç, N., & Işık, H. (2023). Gender wage gap in regional Turkish labor markets: NUTS1 regions. Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute, 59, 325–343. https://doi.org/10.30794/pausbed.1259237
  26. Klasen, S. (2004). Gender-related indicators of well-being (IAI Discussion Papers No. 102). Ibero-America Institute for Economic Research, University of Göttingen. https://hdl.handle.net/10419/23863
  27. Kricheli-Katz, T., & Regev, T. (2016). How many cents on the dollar? Women and men in product markets. Science Advances, 2(2), e1500599. https://doi.org/10.1126/sciadv.1500599
  28. Lusardi, A., Schneider, D. J., & Tufano, P. (2011). Financially fragile households: Evidence and implications (NBER Working Paper No. 17072). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w17072
  29. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2012). Closing the gender gap: Act now. Organisation for Economic Co-operation and Development Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264179370-en
  30. Razavi, S. (2007). The political and social economy of care in a development context: Conceptual issues, research questions and policy options (UNRISD Gender and Development Programme Paper No. 3). United Nations Research Institute for Social Development. https://hdl.handle.net/10986/15254
  31. Seguino, S. (2010). Gender, distribution, and balance of payments constrained growth in developing countries. Review of Political Economy, 22(3), 373–404. https://doi.org/10.1080/09538259.2010.491285
  32. Sassler, S., Michelmore, K., & Smith, A. (2016). Explaining the gender wage gap in STEM: Does field sex composition matter? RSF: The Russell Sage Foundation Journal of the Social Sciences, 2(4), 194–215. https://doi.org/10.7758/RSF.2016.2.4.09
  33. Sassler, S., & Meyerhofer, P. (2023). Factors shaping the gender wage gap among college-educated computer science workers. PLOS ONE, 18(10), e0293300. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0293300
  34. Sioson, E. P., & Kim, C. J. (2019). Closing the gender gap in financial inclusion through fintech (ADBI Policy Brief No. 2019-3). Asian Development Bank Institute. https://www.adb.org/publications
  35. Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit rationing in markets with imperfect information. The American Economic Review, 71(3), 393–410. http://www.jstor.org/stable/1802787
  36. Şahin, K., & Develi, A. (2021). Kadın istihdamında kayıt dışılık sorunu. Kesit Akademi Dergisi, 7(27), 386–400. https://doi.org/10.29228/kesit.51447
  37. Şentürk, İ., & Demir, Ö. (2022). Türkiye’de cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği: Üç-parçalı Blinder–Oaxaca ayrıştırması. International Journal of Management Economics and Business, 18(1), 153–181. https://doi.org/10.17130/ijmeb.807585
  38. Tansever, S. S. (2022). Gender wage gaps by knowledge intensity in the Turkish service sector. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 272–294. https://doi.org/10.17153/oguiibf.985091
  39. Tiryaki-Yenilmez, D. (2023). Türkiye’de kadınların kayıt dışı istihdamı üzerine kısa bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 137–147. https://doi.org/10.57114/jswrpub.1311612
  40. United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women. (2021). Financial report and audited financial statements for the year ended 31 December 2020 and report of the Board of Auditors (A/76/5/Add.12). United Nations. https://digitallibrary.un.org/record/3938557
  41. Uysal, M., & Erbilen Üçışık, S. (2025). STEM alanlarında kadın temsilindeki eşitsizlik: Sosyal dışlanmanın görünmeyen yüzü ve nedenleri üzerine bir derleme. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 1–18. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1586953
  42. Varışlı, N. (2021). Türkiye’de kadın işgücünün kayıt dışı istihdamdaki durumu. World Women Studies Journal, 6(1), 1–15. https://doi.org/10.46291/wwsj.v6i1.42
  43. World Bank. (2011). World development report 2012: Gender equality and development. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-8810-5