KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi / 2026 / Issue: 4

İki Anlama Stratejisi Üzerinden Matematik Problemini Anlamak

Understanding the Mathematical Problem Through Two Comprehension Strategies

Mehtap Çiçek0000-0003-2493-6404
Ebru Aylar Çankaya(Ankara Üniversitesi)0000-0003-0455-3553
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-08-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Öğretim oturumları öncesinde öğrenciler problemi anlamaya, problemi çözmekten daha az zaman ayırmakta, problemi anlama stratejilerini sınırlı düzeyde kullanmakta idi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu makalede problemi anlamayı geliştirmeye yönelik geliştirilen bir öğretim modülünde yer alan iki strateji, önemli bilgilerin altını çizme ve verilen / isteneni belirleme, ele alınmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu araştırmanın amacı, bu stratejileri içeren öğretim oturumları ardından öğrencilerin problemi anlamaya yönelik davranışlarındaki değişimi incelemektir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Öğretim oturumları öncesinde öğrenciler problemi anlamaya, problemi çözmekten daha az zaman ayırmakta, problemi anlama stratejilerini sınırlı düzeyde kullanmakta idi.
🔬Tür:Research Article
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Polya’s problem-solving steps · Understanding the problem · Identifying the givens and the unknowns

Özet

Amaç: Bu makalede problemi anlamayı geliştirmeye yönelik geliştirilen bir öğretim modülünde yer alan iki strateji, önemli bilgilerin altını çizme ve verilen / isteneni belirleme, ele alınmıştır. Bu araştırmanın amacı, bu stratejileri içeren öğretim oturumları ardından öğrencilerin problemi anlamaya yönelik davranışlarındaki değişimi incelemektir. Yöntem: Nitel bir araştırma olarak kurgulanan ana araştırma öğretim deneyi deseni olarak planlanmıştır. Bu makale ise bu araştırmanın sadece iki stratejisine odaklanan bir durum çalışmasıdır. Araştırmada öğrencilerin öğretim oturumları öncesi ve sonrası problemi anlamaya yönelik davranışlarını belirlemek üzere dört ayrı soru formu kullanılmıştır. Bulgular: Öğretim oturumları öncesinde öğrenciler problemi anlamaya, problemi çözmekten daha az zaman ayırmakta, problemi anlama stratejilerini sınırlı düzeyde kullanmakta idi. Öğretim oturumları sonrasında ise öğrencilerin stratejileri kullanma düzeyinde artış olmuştur. Öğrencilerin önemli bir bölümünün problemi anladığı ve doğru çözüm stratejisini oluşturabildiği gözlenmiştir. Öğrenciler önemli bilgilerin altını çizme stratejisini, verilen ve istenenleri yazma stratejisine göre daha çok tercih etmişlerdir. Öğrencilerin verilen / istenen bilgileri yazma stratejisinden kaçınmalarında yazı yazmaya yönelik isteksizlikleri etkili olmuştur.

Abstract

Purpose: This article discusses two strategies, underlining key information and identifying the givens and the unknowns, within a teaching module developed to improve students’ problem comprehension skills. The aim of the study was to examine changes in students’ problem-understanding behaviors following teaching sessions incorporating these strategies. Method: The main study was designed as a qualitative teaching experiment; however, this article presents a case study focusing specifically on these two strategies. Four different question forms were used to determine students’ problem-comprehension behaviors before and after the teaching sessions. Findings: Prior to the intervention, students spent less time understanding the problem than solving it and demonstrated limited use of problem-comprehension strategies. Following the teaching sessions, an increase was observed in students’ use of these strategies. A considerable number of students were able to understand the problems and formulate appropriate solution strategies. Students preferred the strategy of underlining key information over identifying the givens and the unknowns. Their reluctance to write appeared to influence their avoidance of the identifying the givens and the unknowns strategy.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çiçek, M., Çankaya, E. A. (2026). İki Anlama Stratejisi Üzerinden Matematik Problemini Anlamak. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Issue: 4. https://doi.org/10.14686/buefad.1779493

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (78)

  1. Altun, M. (1995). İlkokul 3., 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme davranışları üzerine bir çalışma. (Unpublished doctoral thesis). Hacettepe Üniversitesi.
  2. Altun, M. (2010). Matematik öğretimi: Eğitim fakülteleri ve sınıf öğretmenleri İçin (18. Baskı). Alfa Aktüel Yayınları.
  3. Altun, M., and Arslan, Ç. (2006). İlköğretim öğrencilerinin problem çözme stratejilerini öğrenmeleri üzerine bir çalışma. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 1-21.
  4. Altun, M., Bintaş, J., Yazgan, Y., and Arslan C. (2004). İlköğretim çağındaki çocuklarda problem çözme gelişiminin incelenmesi (proje no: AFP 2001/37). Uludağ Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi.
  5. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., and Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri spss uygulamalı (6. Baskı). Sakarya Yayıncılık.
  6. Aydoğdu, M., and Ayaz, M. F. (2008). Matematikte öğrencilere problem çözme yeteneğinin kazandırılması. e-Journal of New World Sciences Academy Social Sciences, 3(4), 588-596.
  7. Banger-Drowns, R. L., Hurley, M. M., and Wilkinson, B. (2004). The effects of school-based interventions on academic achievement: A meta-analysis. Review of Educational Research, 74(1), 29-58. https://doi.org/10.3102/0034654307400102
  8. Baykul, Y. (2002). İlköğretimde matematik öğretimi: 6-8. sınıflar için (1. Baskı). Pegem Yayıncılık.
  9. Bayrak, E. N., and Soylu, Y. (2022). 6. sinif öğrencilerinin okuma anlamadaki başarilari ile problem çözmedeki başarıları arasındaki ilişki. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), 201-226.
  10. Bell, E. S., and Bell, R. N. (1985). Writing and mathematical problem solving: Arguments in favor of synthesis. School Science and Mathematics, 85(3), 210–221.
  11. Bingham, A. (1998). Çocuklarda problem çözme yeteneklerinin geliştirilmesi (A. F. Oğuzkan, Çev.). Milli Eğitim Basımevi.
  12. Büyükalan Filiz, S., and Abay, S. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının rutin olmayan problemlerdeki problemi anlama durumları. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 3(3), 97-118.
  13. Cai, J. (2003). Singaporean students' mathematical thinking in problem solving and problem posing: An exploratory study. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 34(5), 719-737. https://doi.org/10.1080/00207390310001595401
  14. Creswell, J. W. (2012). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
  15. Demircioğlu, H., Argün, Z., and Bulut, S. (2010). “Yazma” tekniğinin kullanımına ilişkin ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının görüşleri. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34(2), 40-46.
  16. Doğmaz Tunalı, S., and Karabey, B. (2024). The effectiveness of using diagrams in improving the problem-solving performance of students with learning disabilities. İnönü University Journal of the Faculty of Education, 25(3), 1265-1291. https://doi.org/10.17679/inuefd.1435610
  17. Durmaz, B., and Altun, M. (2014). Ortaokul öğrencilerinin problem çözme stratejilerini kullanma düzeyleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 73 – 94. https://doi.org/10.21764/efd.36347
  18. Erdem, E. (2016). Matematiksel muhakeme ile okuduğunu anlama arasındaki ilişki: 8. sınıf örneği. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 10(1), 393-414. https://doi.org/10.17522/nefefmed.31802
  19. Erden, M. (1984). İlkokulların birinci devresine devam eden öğrencilerin dört işleme dayalı problemleri çözerken gösterdikleri davranışlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 105-113.
  20. Erümit, A. K. (2014). Polya’nın problem çözme adımlarına göre hazırlanmış yapay zekâ tabanlı öğretim ortamının öğrencilerin problem çözme süreçlerine etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi.
  21. Fowler, R. L., and Barker, A. S. (1974). Effectiveness of highlighting for retention of text material. Journal of Applied Psychology,59(3), 358-364. https://doi.org/10.1037/h0036750
  22. Freudenthal, H. (1968). Why to teach mathematics as to be useful? Educational Studies in Mathematics, 1(1), 3-8.
  23. Fuchs, L. S., Fuchs, D., Eaton, S. B., Hamlett, C. L., and Karns, K. M. (2000). Supplementing teacher judgments of mathematics test accommodations with objective data sources. School Psychology Review, 29, 65-85. https://doi.org/10.1080/02796015.2000.12085998
  24. Gökkurt, B., and Soylu, Y. (2013). Öğrencilerin problem çözme sürecinde anlam bilgisini kullanma düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(2), 469-488.
  25. Grimm, K. J. (2008). Longitudinal associations between reading and mathematics. Developmental Neuropsychology, 33, 410-426. https://doi.org/10.1080/87565640801982486
  26. Gür, H., and Hangül, T. (2015). Ortaokul öğrencilerinin problem çözme stratejileri üzerine bir çalışma. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 5(1), 95-112. http://dx.doi.org/10.14527/pegegog.2015.005.
  27. Gürsan, S., and Yazgan, Y. (2020). Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin rutin olmayan problem çözme becerileri: Deneysel bir çalışma. Academy Journal of Educational Sciences, 4(1), 23-29. http://dx.doi.org/10.31805/acjes.632560
  28. Gürsoy, S. E., and Çeliköz, N. (2022). İlkokul 2. sınıf öğrencilerinin türkçe dersindeki okuduğunu anlama becerilerinin matematik dersindeki problem çözme becerilerine etkisi. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 0(17). 78-96. https://doi.org/10.20860/ijoses.1084867
  29. Hegarty, M., Mayer, R. E., and Monk, C. A. (1995). Comprehension of arithmetic word problems: A comparison of successful and unsuccessful problem solvers. Journal of educational psychology, 87(1), 18-32. https://doi.org/10.1037/0022-0663.87.1.18
  30. Helwig, R., Rozek-Tedesco, M.A., Tindal, G., Heath, B., and Almond, P. J. (1999). Reading as an access to mathematics problem solving on multiple-choice tests for sixth-grade students. Journal of Education Research, 93, 113-125. https://doi.org/10.1080/00220679909597635
  31. Howland, M., (2001). Sixty-grade students' use of schema knowledge in word problem solving (Unpublished master’s thesis). San Jose State University.
  32. Jiban, C. L., and Deno, S. L. (2007). Using math and reading curriculum-based measurements to predicts state mathematics test performance: Are simple one-minute measures technically adequate? Assessment of Effective Intervention, 32(2), 78-89. https://doi.org/10.1177/15345084070320020501
  33. Jitendra, A. K., Griffin, C. C., Deatlıne-Buchman, A., and Sczesniak, E. (2007). Mathematical word problem solving in third-grade classrooms. The Journal of Educational Research, 100(5), 283-302. https://doi.org/10.3200/JOER.100.5.283-302
  34. Karakuş Aktan, E. N., Aslan, C., and Yalçın, A. (2021). Okuma stratejisi eğitiminin matematik dersi problem çözme becerisine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 381-394. https://doi.org/10.16916/aded.851966
  35. Karataş, İ., and Güven, B. (2004). 8. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerinin belirlenmesi: Bir özel durum çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 163, 1-10.
  36. Kılıç, A. (2009). İlköğretim 4. sınıf öğrencilerinin rutin olmayan problem çözümlerinde karşılaştıkları zorluklarının incelenmesi (Unpublished master’s thesis). Gazi Üniversitesi.
  37. Kocaoğlu, T., and Yenilmez, K. (2010). Beşinci sınıf öğrencilerinin kesir problemlerinde yaptıkları hatalar ve kavram yanılgıları. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 71-85.
  38. Kroll, D. L., and Miller, T. (1993). Insights from research on mathematical problem solving in the middle grades. D. Owens (Ed.), In Research ideas for the classroom: Middle grades mathematics (pp. 58-77). National Council of Teachers of Mathematics.
  39. Krulick, S., and Rudnick, J.A. (1993). Reasoning and problem solving: A handbook for elementary school teacher. Allyn & Bacon.
  40. Kuzle, A. (2013). Promoting Writing in Mathematics: Prospective Teachers' Experiences and Perspectives on the Process of Writing When Doing Mathematics as Problem Solving. Center for Educational Policy Studies Journal, 3(4), 41-59.
  41. Lamb, J. H. (2010). Reading grade levels and mathematics assessment: An analysis of Texas mathematics assessment items and their reading difficulty. The Mathematics Educator, 20(1), 22-34.
  42. Mayer, R. (1982). The psychology of mathematical problem solving. F. K. Lester, & J. Garofalo (Eds.), In Mathematical problem solving: Issues in research (pp. 1-13). The Franklin Institute Press.
  43. Ministry of National Education [MoNE] (2005). İlköğretim Türkçe dersi (1-5. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. MEB Yayınları.
  44. MoNE. (2009). İlköğretim matematik dersi 6-8. sınıflar öğretim programı. MEB Yayınları.
  45. MoNE. (2024). Ortaokul matematik dersi öğretim programı (5, 6, 7 ve 8. sınıflar). MEB Yayınları.
  46. Mih, V., and Mih, C. (2011). The role of working memory deficits in children with poor comprehension ability. Procedia-social and behavioral sciences, 29, 347-355. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.11.249
  47. Miles, M, B., and Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
  48. National Council of Teachers of Mathematics [NCTM]. (2000). Principles and standards for school mathematics. Reston.
  49. Strauss, A. & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: grounded theory procedures and techniques. SAGE Publications.
  50. Okudur, İ. N. (2023). Algoritma temelli etkinliklerin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin matematik problemi çözme becerisine etkisi (Unpublished master’s thesis). Bartın Üniversitesi.
  51. Olkun, S., and Toluk Uçar, Z. (2006). İlköğretimde matematik öğretimine çağdaş yaklaşımlar. Ekinoks Yayınları.
  52. Öztop, F., and Toptaş, V. (2022). Matematik başarısı ile okuduğunu anlama becerisi arasındaki ilişki: Bir meta-analiz çalışması. Yıldız Journal of Educational Research, 7(1), 12-21.
  53. Öztürk, M., Akkan, Y., and Kaplan, A. (2020). Reading comprehension, Mathematics self-efficacy perception, and Mathematics attitude as correlates of students’ non-routine Mathematics problem-solving skills in Turkey. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 51(7), 1042-1058. https://doi.org/10.1080/0020739X.2019.1648893
  54. Polya, G. (1945). How to solve it. Princeton University Press.
  55. Polya, G. (1997). Nasıl Çözmeli? Matematikte Yeni Bir Boyut (F. Halatçı, Çev.). Sistem Yayıncılık.
  56. Prakitipong, N., & Nakamura, S. (2006). Analysis of mathematics performance of grade five students in Thailand using Newman procedure. Journal of International Cooperation in Education, 9(1), 111-122.
  57. Pugalee, D. K. (2004). A comparison of verbal and written descriptions of students' problem-solving processes. Educational Studies in Mathematics, 55(1-3), 27-47.
  58. Pugalee, D. K. (2005). Writing to develop mathematical understanding. Christopher-Gordon.
  59. Saralar-Aras, İ., and Demir, S. (2023). Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının matematik dersine etkisinin incelenmesi: Dijital çağda okuma teşvik yaklaşımlarının değerlendirilmesi. Journal of Advancements in Education, 1(1), 18-36. https://doi.org/10.5281/zenodo.10852525
  60. Selçuk, Z., Palancı, M., Kandemir, M., and Dündar, H. (2014). Eğitim ve bilim dergisinde yayınlanan araştırmaların eğilimleri: İçerik analizi. Eğitim ve Bilim, 39(173).
  61. Serin, M. K., & Korkmaz, İ. (2018). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin problemi anlama ve tahmin süreçlerinde ortaya koydukları bilişsel-üstbilişsel davranışların incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (28), 131-173. https://doi.org/10.14520/adyusbd.327680
  62. Sulak, S. (2005). İlköğretim Matematik Dersinde Problem Çözme Stratejilerinin Problem Çözme Başarısına Etkisi (Unpublished master’s thesis). Selçuk Üniversitesi.
  63. Steele, D. F. (2007). Understanding students’ problem-solving knowledge through their writing. Mathematics Teaching in the Middle School, 13(2), 102–109. https://doi.org/10.5951/MTMS.13.2.0102
  64. Steffe, L. P., and Thompson, P. W. (2000). Teaching experiment methodology: underlying principles and essential elements. R. Lesh & A. E. Kelly (Eds.), In Research design in mathematics and science education (pp. 267-307). Erlbaum.
  65. Stephens, E. C., and Brown, J. E. (2000). A handbook of content literacy strategies: 75 practical reading and writing ideas. Christopher-Gordon Publishers Inc.
  66. Strauss, A., and Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: grounded theory procedures and techniques. SAGE Publications.
  67. Stoyanova, E. (2005). Problem-posing strategies used by years 8 and 9 students. Australian Mathematics Teacher, 61(3), 6-11.
  68. Şimşek, H., and Yıldırım, A. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  69. Tatar, E., and Soylu, Y. (2006). Okuma-anlamadaki başarının matematik başarısına etkisinin belirlenmesi üzerine bir çalışma. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(2), 503-508.
  70. Tertemiz, N. (1994). İlkokulda aritmetik problemlerini çözmede etkili görülen bazı faktörler (Unpublished doctoral thesis). Hacettepe Üniversitesi.
  71. Tertemiz, N., and Çakmak, M. (2003). Problem çözme: İlköğretim I. kademe matematik dersi örnekleriyle. Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
  72. Tuohimaa, P.M.V., Aunola, B., and Nurmi, J. (2008). The association between mathematical word problems and reading comprehension. Educational Psychology, 28(4), 409-426. https://doi.org/10.1080/01443410701708228
  73. Ulu, M. (2011). İlköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin rutin olmayan problemlerde yaptıkları hataların belirlenmesi ve giderilmesine yönelik bir uygulama (Unpublished doctoral thesis). Gazi Üniversitesi.
  74. Ulu, M., Tertemiz, N., and Peker, M. (2016). Okuduğunu anlama ve problem çözme stratejileri eğitiminin ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin rutin olmayan problem çözme başarısına etkisi. Afyon Kocatepe University Journal of Social Sciences, 18(2), 303-340.
  75. Uesaka, Y., Manalo, E., and Ichikawa, S. (2007). What kinds of perceptions and daily learning behaviors promote students' use of diagrams in mathematics problem solving? Learning and instruction, 17(3), 322-335. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2007.02.00
  76. Van De Walle, J.A., Karp, K.S., and Bay-Williams, J.W. (2014). İlkokul ve ortaokul matematiği gelişimsel yaklaşımla öğretim. Nobel Yayınları.
  77. Yazgan, Y. (2007). Dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin rutin olmayan problem çözme stratejileriyle ilgili gözlemler. İlköğretim Online, 6(2), 249-263.
  78. Yazgan, Y., and Bintaş, J. (2005). İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğrencilerinin problem çözme stratejilerini kullanabilme düzeyleri: Bir öğretim deneyi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 210-218.