Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, vakıfların durağan yapılar olmadığı; aksine zorunluluklar karşısında esnek çözümler geliştirdiklerini, ancak bu esnekliğin vakıf mülklerinin satılmazlık ilkesini zayıflatma riski taşıdığını ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Osmanlı vakıf kurumunun sürdürülebilirliğini ve adaptasyon kabiliyetini, 1464-1919 yılları arasında Konya Mahkeme Hamamı örneği üzerinden kira modellerindeki dönüşümler bağlamında incelemektedir. Mevcut literatür vakıf hukukunu ve kira usullerini kapsamlı biçimde ele almış olsa da belirli bir vakıf üzerinden uzun erimli ve eleştirel bir değerlendirme sunmamaktadır. Bu çalışma, başlangıçta vakıfların gelir sürekliliğini sağlamada etkili olan icâre-i vâhide modelinin zamanla yetersiz kalma nedenlerini ve buna çözüm olarak geliştirilen icâreteyn, icâre-i tavîle ve mukâtaa gibi alternatif kira usullerinin vakıf kurumlarının uzun ömürlülüğüne katkılarını tarihsel analiz yöntemiyle değerlendirmektedir. Bulgular, vakıfların durağan yapılar olmadığı; aksine zorunluluklar karşısında esnek çözümler geliştirdiklerini, ancak bu esnekliğin vakıf mülklerinin satılmazlık ilkesini zayıflatma riski taşıdığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak vakıfların uzun ömürlülüğü yalnızca kurucu şartlarının statikliğine değil, aynı zamanda yöneticilerin değişen sosyo-ekonomik koşullara uyum sağlama becerisine bağlı olduğunu ortaya koymaktadır.
Abstract
This study examines the sustainability and adaptive capacity of the Ottoman waqf institution through the lens of changes in leasing models, focusing on the Konya Mahkeme Hamamı between 1464 and 1919. While existing literature has comprehensively addressed waqf law and leasing practices, it lacks long-term and critical evaluations of specific waqfs. This research employs a historical analysis to evaluate why the icâre-i vâhide model, initially effective in ensuring the continuity of waqf revenues, became insufficient over time and how alternative leasing models such as icâreteyn, icâre-i tavîle, and mukâtaa contributed to the longevity of waqf institutions. The findings demonstrate that waqfs were not static structures, but, rather, developed flexible solutions in response to necessities despite such flexibility carrying the risk of undermining the principle of inalienability of waqf assets. In conclusion, the longevity of waqfs depended both on the enduring nature of the founding conditions and the administrators’ ability to adapt to changing socio-economic circumstances.