KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ekonomi Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 2

DÖVİZ KURU, İHRACAT VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKI İLİŞKİ: AFGANİSTAN ÜZERİNE AMPİRİK BİR ANALİZ (1980–2021)

THE RELATIONSHIP BETWEEN EXCHANGE RATE, EXPORTS, AND ECONOMIC GROWTH: AN EMPIRICAL ANALYSIS ON AFGHANISTAN (1980–2021)

Abdul Hamid Rastami0009-0001-7007-5185
Taner Taş(MANİSA CELÂL BAYAR ÜNİVERSİTESİ, İŞLETME FAKÜLTESİ, EKONOMİ VE FİNANS BÖLÜMÜ)0000-0002-2861-5467
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bulgular, politikaların ihracatı teşvik etmeye, döviz kuru dalgalanmalarını kontrol altına almaya ve kamu harcamalarının verimli alanlarda yönlendirilmesine odaklanması gerektiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Döviz kuru ve ihracat ülkelerin ekonomik büyümesi üzerinde önemli etkiler yaratan temel makroekonomik değişkenlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu araştırma, Afganistan ekonomisinin özel koşulları göz önünde bulundurularak, 1980-2021 dönemi için döviz kuru, ihracat, kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun vadeli ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bulgular, politikaların ihracatı teşvik etmeye, döviz kuru dalgalanmalarını kontrol altına almaya ve kamu harcamalarının verimli alanlarda yönlendirilmesine odaklanması gerektiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2021 Verileri
⚙️Değişkenler:Döviz Kuru · İhracat · Kamu Harcamaları

Özet

Döviz kuru ve ihracat ülkelerin ekonomik büyümesi üzerinde önemli etkiler yaratan temel makroekonomik değişkenlerdir. Bu araştırma, Afganistan ekonomisinin özel koşulları göz önünde bulundurularak, 1980-2021 dönemi için döviz kuru, ihracat, kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki kısa ve uzun vadeli ilişkileri incelemeyi amaçlamaktadır. Veri analizi için ADF ve PP birim kök testleri, Johansen eşbütünleşme testi, VECM, FMOLS ve Granger nedensellik testleri gibi ekonometrik yöntemler kullanılmıştır. Sonuçlar, döviz kuru, ihracat ve kamu harcamasının kısa vadede ekonomik büyüme üzerinde negatif ve anlamlı etkilerini ortaya koymaktadır. Uzun vadede ise, döviz kurunun ekonomik büyüme üzerinde negatif, ihracatın ise pozitif etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, kamu harcamalarının uzun vadede ekonomik büyümeyi teşvik edici bir rol oynadığı görülmüştür. Bu bulgular, politikaların ihracatı teşvik etmeye, döviz kuru dalgalanmalarını kontrol altına almaya ve kamu harcamalarının verimli alanlarda yönlendirilmesine odaklanması gerektiğini göstermektedir.

Abstract

Exchange rate and exports are fundamental macroeconomic variables that have significant impacts on a country’s economic growth. This study aims to examine the short- and long-term relationships between exchange rate, exports, government expenditures, and economic growth for the period 1980–2021, taking into account the specific conditions of the Afghan economy. For data analysis, econometric methods such as ADF and PP unit root tests, Johansen cointegration test, VECM, FMOLS, and Granger causality tests are employed. The results reveal that in the short run, exchange rate, exports, and government expenditure have a negative and statistically significant effect on economic growth. In the long run, however, the exchange rate is found to have a negative effect, while exports have a positive effect on economic growth. Additionally, government expenditure appears to play a supportive role in promoting economic growth over the long term. These findings suggest that policies should focus on encouraging exports, controlling exchange rate fluctuations, and directing government expenditure towards productive sectors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Rastami, A. H., Taş, T. (2026). DÖVİZ KURU, İHRACAT VE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKI İLİŞKİ: AFGANİSTAN ÜZERİNE AMPİRİK BİR ANALİZ (1980–2021). Ekonomi Bilimleri Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 2. https://doi.org/10.55827/ebd.1811036

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Bülbül, Ş., & Kaygısız, A. D. (2024). Ekonomik Büyümeyi Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Inceleme. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 16(1), 57-76.
  2. Chaudhary, G. M., Hashmi, S. H., & Khan, M. A. (2016). Exchange Rate And Foreign Trade: A Comparative Study Of Major South Asian And South-East Asian Countries. Procedia-Social And Behavioral Sciences, 230, 85-93.
  3. Çiğdem, A. (2019). Döviz Kuruları, Dış Ticaret ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Iktisat Ana Bilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 3.
  4. Direkçi, T., & Özçiçek, Ö. (2011). Reel Kurun Türkiye'de Ekonomik Faaliyeetler Üzerindeki Etkisi. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 63-75.
  5. Edwards, S. (1995). Gelişmekte Olan Ülkelerde Döviz Kuru Uyuşmazlığı (G. Akalın, çev). Öneri Dergisi, 1(2), 43-56.
  6. Enders, W. (1995). Applied Econometric Time Series. John Wiley & Sons, Inc.
  7. Farahmand, M. A. (2019). Dış Ticaret Ile Ekonomik Büyüme Arasındaki Ilişki: Afganistan Örneği. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  8. Frotan, M., Schaab, C., & Nakaza, E. (2020). Afghanisatan's Natural Resources. Researchgate, 29-33.
  9. Mazloum Yar, F., & Niazai, M. (2025). The Silk Road And Afghanistan: A Nexus Of Trade, Culture, And Geopolitical Exchange. Researchgate, 4(2), 92-103.
  10. Mohsen, A., Sadat, S. F., & Haidary, J. (2021). Effects Of The Macroeconomic Variables On Gdp Growth Of Afghanistan. International Journal Of Research And Analytical Reviews(Ijrar), 8(2), 678-689.
  11. Öner, H., Şarkaya İçellioğlu, C., & Öner, S. (2018). Volatilite Endeksi (Vix) Ile Gelişmekte Olan Ülke Hisse Senedi Piyasası Endeksleri Arasındaki Engel-Granger Eş-Bütünleşme ve Granger Nedensellik Analizi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 10(18), 110-124.
  12. Ozturk, İ. ( 2010). A Literature Survey On Energy-Growth Nexus. Energy Policy, 38(1), 340-349.
  13. Ruhani, H., Hashimi, T., & Rezayi, H. (2020). Döviz Kurunun Afganistan'ın Başlıca Ticaret Ortaklarıyla Dış Ticaretine Etkisi. Katib Üniversitesi, Bilimsel ve Araştırma Dergisi, 7(16), 9-23.
  14. Sadiq, M. E. (2022). Afganistan Merkez Bankasının Döviz Kuru Politikası. (Y. Charles, Ed.) 7. Uluslararası Öğrenci Dernekleri Federasyonu, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun, Türkiye, 154-163.
  15. Sever, E., & Mızrak, Z. (2007). Döviz Kuru, Enflasyon ve Faiz Oranı Arasındaki Ilişkiler: Türkiye Uygulaması. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 7(13), 264-283.
  16. Seyidoğlu, H. (2003). Uluslararası Iktisat: Teori, Politikası ve Uygulama (16 Ed.). Istanbul: Güzem Can Yayınları.
  17. Shahab, M. J., Aslami, A., & Shahidi, J. A. (2020). Impact Of Exchange Rate Volatility On Afghanistan Trade Flows. International Journal Of Managerial Studies And Research (Ijmsr), 8(12), 15-24.
  18. Ümit, A., & Karataş, G. (2018). Türkiye'de Işsizlik ve Işsizliği Etkileyen Makroekonomik Faktörlerin Ekonometrik Analizi. Ulaslararası Yönetim Iktisat ve Işletme Dergisi, 14(2), 311-333.
  19. Yapraklı, S., Meçik, O., & Başar, S. (2020). Dış Ticarete Giriş. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.