KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ekonomi Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 2

BEKLENTİ TEORİSİ ÇERÇEVESİNDE SOSYAL MEDYA ODAKLI VİRAL TÜKETİM DAVRANIŞININ ANALİZİ: BİR ÖRNEK İNCELEME

INVESTIGATION OF POPULAR CONSUMPTION IN THE CONTEXT OF BEHAVIORAL ECONOMICS FROM THE PERSPECTIVE OF DUBAI CHOCOLATE

Emine Örs(İzmir Demokrasi Üniversitesi)0009-0003-3274-1532
Recep Akan(EGE ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu kapsamda bireylerin farklı durum ve psikoloji içerisinde almış oldukları kararların, geleneksel ekolün tanımlamış olduğu rasyonel insan modeli ile çeliştiği gözlemlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bireylerin tüketim davranışları, kişisel beklenti ve faydaları gibi içsel faktörlerin yanı sıra sosyal çevre, popülerizm ve trendler başta olmak üzere birçok dışsal faktörden de etkilenmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Hedonist tüketim, sosyal medya ve sürü etkisine bağlı olarak gelişen bu örnek, çeşitli teoriler kapsamında nitel olarak analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu kapsamda bireylerin farklı durum ve psikoloji içerisinde almış oldukları kararların, geleneksel ekolün tanımlamış olduğu rasyonel insan modeli ile çeliştiği gözlemlenmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dubai Çikolatası · Davranışsal Ekonomi · Tüketici Davranışları

Özet

Bireylerin tüketim davranışları, kişisel beklenti ve faydaları gibi içsel faktörlerin yanı sıra sosyal çevre, popülerizm ve trendler başta olmak üzere birçok dışsal faktörden de etkilenmektedir. Bu çalışma, Google Trends ve Tweet Binder verileri ile son dönemlerde global anlamda popüler tüketimde zirve yapmış olan Dubai çikolatası örneğini temel alarak, bireylerin karar alma süreçlerini davranışsal ekonomi açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Hedonist tüketim, sosyal medya ve sürü etkisine bağlı olarak gelişen bu örnek, çeşitli teoriler kapsamında nitel olarak analiz edilmiştir. Bu kapsamda bireylerin farklı durum ve psikoloji içerisinde almış oldukları kararların, geleneksel ekolün tanımlamış olduğu rasyonel insan modeli ile çeliştiği gözlemlenmiştir. Alışılmadık bir şekilde yoğun talep patlamasının yaşandığı Dubai çikolatası örneğinde olduğu gibi zaman, çevresel ve psikolojik faktörlerle birlikte; sosyal unsurların etkisinin trend haline gelen tüketim üzerinde büyük bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

In addition to internal factors such as individuals' consumption behavior, personal expectations and benefits, it is also affected by many external factors, especially the social environment, popularism and trends. The study aims to examine the decision-making processes of individuals in terms of behavioral economics, based on the example of Dubai chocolate, which has recently peaked in global popular consumption. This example, which developed due to hedonistic consumption, social media and herd effect, was analyzed qualitatively within the scope of various theories. In this context, it has been observed that the decisions taken by individuals in different situations and psychology contradict the rational human model defined by the traditional school. Along with time, environmental and psychological factors, as in the case of Dubai chocolate, where there is an unusually intense explosion of demand; It has been concluded that the effect of social elements has a great effect on consumption that has become a trend.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Örs, E., Akan, R. (2026). BEKLENTİ TEORİSİ ÇERÇEVESİNDE SOSYAL MEDYA ODAKLI VİRAL TÜKETİM DAVRANIŞININ ANALİZİ: BİR ÖRNEK İNCELEME. Ekonomi Bilimleri Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 2. https://doi.org/10.55827/ebd.1706909

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (49)

  1. Akboz, A., & Komşu, M. S. (2019). Davranışsal İktisat Bağlamında İnternet Alışverişleri Yapan Tüketicilerin Tüketim Tarzlarının Demografik Özellikler Bağlamında İncelenmesi: Mersin Örneği. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 4(3), s. 337-349.
  2. Aktan, C. C., Basılgan, M., Genç, S. Y., Yay, S., ve Göcen, S. (2020). Davranışsal İktisat, Deneysel İktisat ve Nobelite, SOBİAD Hukuk ve İktisat Araştırmaları Yayınları.
  3. Aktan, C. C. & Yay, S. (2019). Kurallar ve Kurumlar, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  4. Aktan, C. C. & Yay, S. (2019). Kurumsal Sosyal Sermaye, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  5. Akyıldız, H. (2008). Tartışılan Boyutlarıyla ''Homo Economicus''. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), s. 29-40.
  6. Alt, D. (2015). Students’ Wellbeing, Fear of Missing out, and Social Media Engagement for Leisure in Higher Education Learning Environments. Computers in Human Behavior, 49, s. 111-119.
  7. Argan, M., & Argan, M. T. (2019). Toward a New Understanding of Fomo: ‘Fomsumerism’. Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 5(2), s. 277-302.
  8. Ayaz, R. Ü., & Ceyhan, M. S. (2022). Davranışsal İktisat Açısından Kuşaklararası Tüketici Tercihlerinin İncelenmesi. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 12(24), s. 295-312.
  9. Barış, S., & Bursal, M. (2020). Davranışsal İktisat Perspektifinde Bireylerin Tüketim Davranış Eğilimleri: Üniversite Öğrencileri Üzerinde Uygulamalı Bir Örnek. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(21), s. 52-71.
  10. Bayat, B. (2014). Uygulamalı Sosyal Bilim Araştırmalarında Ölçme, Ölçekler ve ''Likert'' Ölçek Kurma Tekniği. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), s. 1-24.
  11. Biber, L. (2020). Sosyal Medya, FOMO ve Kuşaklararası Farklılaşma. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 9(1), s. 26-43.
  12. Eğri, T. (2018). Dürtme. İş Ahlakı Dergisi, s. 191-195.
  13. Eroğlu, E. (2015). Geçmişten Günümüze Sosyal Normlar. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi(50), s. 299-308.
  14. Eser, R., & Toıgonbaeva, D. (2011). Psikoloji ve İktisadın Birleşimi Olarak,Davranışsal İktisat. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), s. 287-321.
  15. Featherstone, M. (2007). Consumer Culture & Postmodernism. SAGE.
  16. FIX Dessert Chocolatiers. (2024). Aralık 2024 tarihinde https://fixdessertschocolatiers.com/product/cant-get- knafeh-of-it-fix-dessert-chocolatier/ adresinden alındı
  17. Grewal, D., Roggeveen, A. R., & Nordfält, J. (2017). The Future of Retailing. Journal of Retailing, 93(1), s. 1-6.
  18. Güleç, C. (2013). Thorstein Veblen ve Gösterişçi Tüketim Kavramı. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(34), s. 171-203.
  19. Gürbüz, C., & Bozkurt, Ö. Ç. (2022). Tüketicilerin Deneyimsel ve Sembolik Tüketim Davranışlarının Bazı Demografik Değişkenler Açısından İncelenmes. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 5(1), s. 23-46.
  20. Güven, B. (2021). Zihinsel Muhasebe: Kuramsal Bakış. Econharran Harran Ünivesitesi İİBF Dergisi, 5(7), s. 249-272.
  21. Habeck, J. O., & Ventsel, A. (2009). Consumption and Popular Culture among Youth in Siberia. Zeitschrift Für Ethnologie, 134(1), s. 1-22.
  22. Holbrook, M. B., Block, L. G., & Fitzsimons, G. J. (1998). Personal Appearance And Consumption İn Popular Culture: A Framework For Descriptive And Prescriptive Analysis. Consumption Markets & Culture, 2(1), s. 1-55.
  23. Ince Yenilnez, M. & Kabakçı Günay (2024). The Pain of Modern Life: The Misery of Modern Existence. (2024). Research on Ageing and Social Policy, 12(1), 62-81.
  24. İnce-Palamutoğlu, M., Oruçoğlu, B., İnce-Yenilmez, M., & Ağır, G. (2025). Effect of Work Stress and Eating Behavior: A Study Among Academicians in Türkiye. Healthcare, 13(14), 1758.
  25. Kang, I., Cui, H., & Son, J. (2019). Conformity Consumption Behaviour and FoMO. Sustainability, 11(17).
  26. Kantar, G., & Akarçay, N. (2025). Analysis of economic and political policies affecting the happiness of individuals: The example of Turkey. In M. İnce Yenilmez, B. Türkcan, G. Huyugüzel Kışla, & E. Kabakçı Günay (Eds.), Development of happiness in the contemporary world: From GDP to doughnut economics (Vol. 325, pp. 155–171). Brill.
  27. Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology (3rd ed.). Sage Publications.
  28. Konak, F., Civek, F., & Özkahveci, E. (2022). Farklı Disiplinlerde Kavramsal Farklılaşma: Sürü davranışı. Business Economics and Management Research Journal, 5(3), s. 121-134.
  29. Leibenstein, H. (1950). Bandwagon, Snob, and Veblen Effects in the Theory of Consumers' Demand. The Quarterly Journal of Economics, 64(2), s. 183-207.
  30. McCants, A. E. (2007). Exotic Goods, Popular Consumption, and the Standard of Living: Thinking about Globalisation in the Early Modern World. Journal of World History, 18(4), s. 433-462.
  31. Oliven, R. G., & Pinheiro-Machado, R. (2012). From “Country of the Future” to Emergent Country: Popular Consumption in Brazil. (J. Sinclair, & A. C. Pertierra, Dü) Palgrave Macmillan New York.
  32. Örgün, E., Keskin, E., & Solunoğlu, A. (2019). Marka Aşkının Davranışsal Niyete Etkisi. Gastroia: Journal of Gastronomy And Travel Research, 3(4), s. 541-550.
  33. Özker, A. N. (2001). İktisadi Faaliyetlerde Vergi Tarafsızlığı Olgusu ve HAnehalkı Gelirleri Üzerindeki Etkisi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(6), s. 61-77.
  34. Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, Emotional, and Behavioral Correlates of Fear of Missing Out. Computers in Human Behavior, 29(4), s. 1841-1848.
  35. Rosen, S. (1974). Hedonic Prices and Implicit Markets: Product Differentiation in Pure Competition. The Journal of Political Economy, 82(1), s. 34-55.
  36. Saltık, I. A., Firat, A., Kutucuoğlu, K. Y., & Tunçel, Ö. (2013). Consumption, consumer culture and consumer society. Journal of Consumption Positive Practices, 13(1), s. 182-203.
  37. Schmitt, B., Brakus, J. J., & Biraglia, A. (2022). Consumption Ideology. Journal of Consumer Research, 49(1), s. 74-95.
  38. Simnica, M. (2021). The Role Of Behavioral Ecocnomics On Consumption and Consumer Choice Behavior. Journal of the Association-Institute for English Language and American Studies, 10(1), s. 83-89.
  39. Stevens, C. S. (2010). You Are What You Buy: Postmodern Consumption and Fandom of Japanese Popular Culture. Japanese Studies, 30(2), s. 199-214.
  40. Şeker, M. (2023). Tüketici Davranışlarının Davranışsal İktisat Özelinde Kavramsal Açıdan İncelenmesi. Uluslararası Finansal Ekonomi ve Bankacılık Uygulamaları Dergisi, 4(2), s. 34-53.
  41. Şentürk, F., & Fındık, H. (2014). Rasyonel Karar Alan Ekonomik Birimin Risk Altında Verdiği Kararlara Davranışsal Yaklaşım: Kahneman-Tversky Beklenti Teorisi Perspektifinden Eleştirel Bir Bakış. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 11(42), s. 127-139.
  42. Tanhan, F., Özok, H. İ., & Tayiz, V. (2022). Fear of Missing Out (FoMO): A Current Review. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), s. 74-85.
  43. Tanhan, F., Özok, H. İ., & Tayiz, V. (2022). Gelişmeleri Kaçırma Korkusu (FoMO): Güncel Bir Derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), s. 74-85.
  44. Tezcan, U. T. (2019). Popular Culture and Peer Effects in Consumption: Survey of Economic Consequences. U. T. Tezcan, & O. Ozgen (Dü.) içinde, Handbook of Research on Consumption, Media, and Popular Culture in the Global Age (s. 11-35). Information Science Reference.
  45. Tversky, A., & Kahneman, D. (1981). The Framing of Decisions and the Psychology of Choice. American Association for the Advancement of Science, 211(4481), s. 453-458.
  46. Üren, Ç. (2024, Ekim 14). Euronews. Aralık 5, 2024 tarihinde https://tr.euronews.com/2024/10/14/dunyayi-saran-yeni-cilginlik-dubai-cikolatasi-nereden-cikti adresinden alındı
  47. Veblen, T. (1899). The Theory of the Leisure Class. Columbia University.
  48. Yayar, R., & Karaca, Ö. E. (2019). Davranışsal İktisat Bağlamında Kamu Çalışanlarının Tüketim Davranış Eğilimleri. Akdeniz İİBF Dergisi, 19(1), s. 1-29.
  49. Zengi, C. A. (2023). Tüketici Satın Alma İlgilenimi Ve Davranışsal İktisat Karşılaştırmalı Bir Uygulama. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(20), s. 291-324.