Dergiler / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 38 - Sayı: 66

GÜNEY AZERBAYCAN’IN HÔY YÖRESİNDEN ÇIKMIŞ BİLGİNLER (XII- XV. YÜZYILLAR)

SCHOLARS FROM KHOY REGION OF SOUTHERN AZERBAIJAN (XII TH -XV TH CENTURIES)

Sayfa
170–191
Yayın Tarihi
2019-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Daha önceki bir çalışmada Anadolu’ya gelen Hôylu bilginler incelendiği için Anadolu coğrafyası konu dışında bırakılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Günümüzde İran İslam Cumhuriyeti’nin sınırları içerisinde kalmış bulunan Güney Azerbaycan’ın Hôy bölgesi, XI-XV. yüzyıllar arasında sırasıyla Selçuklular, Atabeylikler, Harizmşahlar, Moğollar (İlhanlılar), Celâyirliler, Karakoyunlular, Timurlular ve Akkoyunlular idaresi altında bulunmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çerçevede Hôy, uzun yüzyıllar aynı kültür değerlerine sahip siyasi güçler tarafından idare edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Daha önceki bir çalışmada Anadolu’ya gelen Hôylu bilginler incelendiği için Anadolu coğrafyası konu dışında bırakılmıştır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tarih · Türk Tarihi · Güney Azerbaycan

Özet

Günümüzde İran İslam Cumhuriyeti’nin sınırları içerisinde kalmış bulunan Güney Azerbaycan’ın Hôy bölgesi, XI-XV. yüzyıllar arasında sırasıyla Selçuklular, Atabeylikler, Harizmşahlar, Moğollar (İlhanlılar), Celâyirliler, Karakoyunlular, Timurlular ve Akkoyunlular idaresi altında bulunmuştur. Bu çerçevede Hôy, uzun yüzyıllar aynı kültür değerlerine sahip siyasi güçler tarafından idare edilmiştir. Horasan ve İran üzerinden Anadolu’ya uzanan ulaşım, göç ve ticaret yolları üzerinde bulunmasından dolayı, Selçuklular devrinde ve özellikle de Moğol istilası sırasında kalabalık nüfusa sahip Oğuz boyları bu yöreyi mesken tutmuşlardır. Yaylak- kışlak hayatına uygunluğu ve tarım potansiyelinin yüksek olması da Hôy’un iskân tarihini etkilemiştir. Bu noktada Hôy’da yüksek bir ekonomik, ilmî ve kültürel birikim meydana çıkmıştır. Hôy’a mensup çok sayıda ilim adamı, şair, mutasavvıf ve düşünür yetişmiştir. Bu çalışmada XII-XV. yüzyıllar arasında Hôy’da yetişmiş veya bir müddet orada yaşadıktan sonra İslam ülkelerine göç etmiş, “Hôyî” nisbesini taşıyan ilim adamları tespit edilerek kısaca hayatları incelenmiş, bunların anılan yüzyıllarda Türk- İslâm dönemi ilim ve kültür hayatına yaptıkları katkılar ele alınmıştır. Daha önceki bir çalışmada Anadolu’ya gelen Hôylu bilginler incelendiği için Anadolu coğrafyası konu dışında bırakılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YAKUPOĞLU, C. (2019). GÜNEY AZERBAYCAN’IN HÔY YÖRESİNDEN ÇIKMIŞ BİLGİNLER (XII- XV. YÜZYILLAR). Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 38 - Sayı: 66, 170–191. https://ajindex.com/articles/105095

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Aliyeva, Nergiz: İbn Makula (1030-1082)
  2. Azerbaycanlı Ziyalılar Haqqında, Bakü, 2014. ---------: Hilafet’in Bilim ve Eğitim Merkezlerinde Azerbaycan Aydınları, Cinius Yayınlrı, İstanbul, 2018. ---------: es-Semanî’nin “Kitab el-Ensab” Eseri Azerbaycan’ın Medeniyyet Tarixine Dair Menba Kimi,Bakü, 2010. ---------: Şeyx es-Silefî ve Azerbaycan, Bakü, 2016.
  3. Amasya Beyazıt İl Halk Kütüphanesi, Nr. 1567/4, v.34b-154b (http://www.yazmalar. gov.tr/eser/feraidul-fevaid-li-tahkîki-maanîl-istiare/75873; Erişim: 11.07.2017).
  4. Bala, Mirza: “Hôy”, MEB. İslâm Ansiklopedisi, 1987, Cilt: 5, s.571-573. el-Bundârî: Zübdetü’n-Nusra ve Nuhbetü’l-‘Usra, Çev. Kıvameddin Burslan, Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi, TTK, 2. Baskı, Ankara, 1999.
  5. Buniyatov, Ziya Musa: “Azerbaycan”, TDV. İA., (1991), C.4, s.317-322. Cüveynî, Alaaddin Ata Melik: Tarih-i Cihan Güşa, Çev. Mürsel Öztürk, TTK, 2. Baskı, Ankara, 1998.
  6. Çakır, Müjgân: “Hüseyin Âlî Çelebi”, http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/ index.php? sayfa= detay& detay= 4319 (Erişim: 4 Temmuz 2017). Ebû’l-Ferec Tarihi, Cilt: 2, Çev. Ö. R. Doğrul, TTK, 3. Baskı, Ankara, 1999.
  7. Efendiyev, Oktay ve Musalı, Namiq: “Târih-i âlem ârâ-yi Abbâsî İsimli Eserin Bakü Yazmalarının Önemine Dair”, Safevîler ve Şah İsmail, Ed. Ahmet Taşgın, Ali Yaman, Namiq Musalı, Önsöz Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul, 2014, s.117-160. Hasan-ı Rumlu: Ahsenü’t-Tevârîh, Çev. Mürsel Öztürk, TTK, 1. Baskı, Ankara, 2006. Hoca Sadettin Efendi: Tacü’t-Tevarih, C.II, Haz. İsmet Parmaksızoğlu, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara,1992. Hoyî, Ali Sedrai: Sima-yı Hôy, Kum: Sazman-i Tebligat-i İslamî, 1373. Hoyî, Muhammed Ali Kerimzâde Tebrizî: Yadvâre-yi Şehr-i Hôy, Tahran, 1388. Hudûdü’l-Âlem Mine’l-Meşrık İle’l-Mağrib, Nşr. V. Minorsky, Çev. Abdullah Duman, Murat Ağarı, Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2008. el-Hüseynî, Sadreddin Ebu’l-Hasan Ali İbn Nâsır İbn Ali: Ahbârü’d-Devleti’s-Selçukiyye, Çev. Necati Lügal, TTK, 2. Baskı, Ankara, 1999. İbn Asâkir, Ebu’l-Kasım Ali b. Hasan ibn Hibetullah b. Abdullah eş-Şâfi‘î: Târihu Medineti Dımaşk, Beyrut/ Lübnan, 1995,
  8. C.IX. İbn Kadı Şuhbe, Ebû Bekir Takıyyüddin Ahmed b. Muhammed b. Ömer b. Muhammed ed-Dımeşkî: Tabakâtü’ş-Şâfi‘iyye, Nşr. Dr. Abdulalim Han, Haydarâbâd, 1978, C.II. İbn Kesîr, İmâdeddin İsmail b. Ömer: el-Bidâye ve’n-Nihâye (Büyük İslâm Tarihi), Çev. Mehmet Keskin, Çağrı Yayınları, C.XIV. İbnü’l-Esîr: el-Kâmil fi’t-Tarih (İslam Tarihi), Ocak Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul, 2010,
  9. VIII, X. İbnü’s-Sâbûnî, Cemâleddin Ebû Hâmid Muha