Dergiler / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2020 / Cilt: 39 - Sayı: 68

MALİKANE UYGULAMASININ İLK YILLARINDA YAPILAN MÜZAYEDELERE DAİR BAZI BİLGİLER: MİDİLLİ SANCAĞI

Sayfa
251–279
Yayın Tarihi
2020-09-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Midilli sancağı ve tevâbi’ kazâlarında malikâne uygulamasına konu olan mukâta’a ve maktû’ alanlarındaki vergi türleri ve bunları der-uhde edenlerin kurdukları ortaklıklar, mu’accele ve mâl bedelleri mukâta’a defterlerinden çıkarılan veriler kapsamında değerlendirildiğinde, yıllık geliri yüksek olan vergi gruplarının genellikle üretim ve ticarete dayalı vergiler olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı devletinde XVI. yüzyılın sonlarından itibaren klasik dönem koşullarının yaratmış olduğu örgütsel uzlaşma düzeninin bozulmaya başlaması ve özellikle de XVII. yüzyılda uzun süren savaşlar sonucunda devletin malî açıklar vermesi, iltizâm sistemini yeniden örgütlenmeye yöneltmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda iltizâm sisteminin uygulama alanının daha geniş bir sahaya yayılmasının, klasik taşra yönetimin idarî ve malî niteliklerinin değişim ve dönüşüm süreci üzerinde etkili olduğu görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Midilli sancağı ve tevâbi’ kazâlarında malikâne uygulamasına konu olan mukâta’a ve maktû’ alanlarındaki vergi türleri ve bunları der-uhde edenlerin kurdukları ortaklıklar, mu’accele ve mâl bedelleri mukâta’a defterlerinden çıkarılan veriler kapsamında değerlendirildiğinde, yıllık geliri yüksek olan vergi gruplarının genellikle üretim ve ticarete dayalı vergiler olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Midilli Sancağı · mukâta'a/maktû' · iltizâm

Özet

Osmanlı devletinde XVI. yüzyılın sonlarından itibaren klasik dönem koşullarının yaratmış olduğu örgütsel uzlaşma düzeninin bozulmaya başlaması ve özellikle de XVII. yüzyılda uzun süren savaşlar sonucunda devletin malî açıklar vermesi, iltizâm sistemini yeniden örgütlenmeye yöneltmiştir. Bu bağlamda iltizâm sisteminin uygulama alanının daha geniş bir sahaya yayılmasının, klasik taşra yönetimin idarî ve malî niteliklerinin değişim ve dönüşüm süreci üzerinde etkili olduğu görülmektedir. Bu süreçte Midilli sancağında da sancak beylerine tahsis edilen hâslar ile havâss-ı hümâyûn’a ait yerlerin içinde kalan gelir kaynakları, malikâne uygulamasının içine alınarak, iltizâm sistemi içerisinde yeni bir uygulama olan malikâne yöntemi ile taliplerine verilmek üzere müzâyedeye çıkarılmıştır. Midilli sancağı ve tevâbi’ kazâlarında malikâne uygulamasına konu olan mukâta’a ve maktû’ alanlarındaki vergi türleri ve bunları der-uhde edenlerin kurdukları ortaklıklar, mu’accele ve mâl bedelleri mukâta’a defterlerinden çıkarılan veriler kapsamında değerlendirildiğinde, yıllık geliri yüksek olan vergi gruplarının genellikle üretim ve ticarete dayalı vergiler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca mukâta’a ve maktû’lardan elde edilen gelirlerden bir bölümünün de adada bulunan yeniçerilerin maaşları için ocaklık olarak ayrıldıkları görülmüştür.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇELİK, M. (2020). MALİKANE UYGULAMASININ İLK YILLARINDA YAPILAN MÜZAYEDELERE DAİR BAZI BİLGİLER: MİDİLLİ SANCAĞI. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 39 - Sayı: 68, 251–279. https://ajindex.com/articles/105000

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. BOA. MAD 3422; BOA. KK. d 5042; BOA. D. HMK. d. 22044; BOA. TT. d. 594 Akgündüz, A., Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, I. Kitap Osmanlı Hukukuna Giriş ve Fatih Kanunnameleri, Fey Vakfı, İstanbul 1990.
  2. Alkan, M.-F. Gökbuğa, “XVI. Yüzyilda Osmanli Devleti'nde Av Teşkilatı’nın Silistre Sancağındaki Yapılanması”, Gazi Akademik Bakış Dergisi, 2015, 9.17, s. 23-39.
  3. Altuğ, U., “Kanuni Sultan Süleyman Döneminde Dergâh-ı âli Çavuşluğunun Kariyer Yolları ve Çavuşlar”, Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, C.3, S.5, 2016, s. 116-128.
  4. Arıkan, Z., “Midilli-İstanbul Arasında Zeytinyağı Ticareti” Tarih Araştırmaları Dergisi, 2006, C.25, S.40, s. 1-28.
  5. Ayni Ali, Kavânîn-i Al-i ‘Osmân der-Mezâmin-i Defter-i Dîvân, İstanbul 1280. Baykara, T., Anadolu’nun Tarihi Coğrafyasına Giriş I, Anadolu’nun İdari Taksimatı, Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü, Ankara 1988.
  6. Bilgin, A.-F. Bozkurt, “Bir Malî Gelir Kaynağı Olarak Vârissiz Ölenlerin Terekeleri ve Beytülmâl Mukâtaaları”, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20) 2010/2, s. 1-31. Cezâr, Y., Osmanlı Maliyesinde Bunalım ve Değişim Dönemi (XVIII. yy.dan Tanzimata Mali Tarih), Alan Yayıncılık, İstanbul 1986.
  7. Cook, M.A., Population Pressure in Rural Anatolia 1450-1600, Londra 1972.
  8. Çizakça, M., “Osmanlı İmparatorluğunda İç Borçlanmanın Evrimi (XV. Yüzyıldan, XIX. Yüzyıla)”, Osmanlı Ansiklopedisi, C.3, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 1999, s. 226-233.
  9. Darkot, B., “Midilli”, İslam Ansiklopedisi (İ.A), Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara 1979, s. 282-284.
  10. Emecen, F., “Klasik Dönem Osmanlı Eyâlet Yönetiminde Ege Adaları”, Türk Hâkimiyetinde Ege Adaları’nın Yönetimi, SAEMK Yayınları, Ankara 2002. Emeceni F., “XV. ve XIX. Yüzyıllarda Ege Adaları’da Osmanlı İdarî Teşkilatı”, Ege Adaları’nın İdarî, Malî ve Sosyal Yapısı, SAEMK Yayınları, Ankara 2003.
  11. Emecen, F.-İ. Şahin, “Osmanli Tasra Teskilatinin Kaynaklarindan 957-958 (1550-1551) Tarihli Sancak Tevcih Defteri I”, Belgeler, C.XIX, S.23, TTK Yayınları, Ankara 1998, s. 53-121.
  12. Ergenç, Ö., XVI. Yüzyılın Sonlarında Bursa, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2006.
  13. Ergenç, Ö.,, “Şehir Tarihi Araştırmaları Hakkında Bazı Düşünceler”, Belleten, LII/203 (1988),
  14. Türk Tatih Kurumu Yayınları, Ankara 1988, s. 667-683.
  15. Genç, M., “İltizam”, Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDV), C.22, Ankara 2000, s. 154-158.
  16. Genö, M., Osmanlı İmparatorluğu’nda Devlet ve Ekonomi, Ötüken Yayınları, İstanbul 2003. Referans23 Gökbilgin, T., “Çingeneler”, İslam Ansiklopedisi, Milli Eğit