WORD OF KOŞ AND ITS SEMANTIC FIELD IN THE KISASU L- ENBİYA THAT IS WRITTEN WITH KHWAREZM TURKISH

HAREZM TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ KISASU'L-ENBİYA'DA KOŞ SÖZCÜĞÜ VE ANLAM ALANI

Abstract

Kısasu l-Enbiya (Anecdotes of Prophets), considered among theKhwarezm Turkish works (13-14th century) within the Turkishness science, isthe adaptation of the translation of anectodes of prophets from Arabic toPersian to the Turkish language by Nasırü d-din bin Burhanü d-din Rabguzî(Ribat-ı Oguzî) in the year 709/1309-10. This work of adaptationsignificantly contributes to both the era it was written in and to the Turkishlanguage history works in terms of sound and form information as well as theexistence of words.During the studywhich we shall publish soon and in which we laidemphasis on the origin information and history of the words Koş and koşawithin the meaning and usage in Turkish dialects, it has been determined thatthe word koş was used in six different meanings which could be consideredby our side pursuant to polysemy in Kısasu l-Enbiya. Discovering the manymeanings of the word already existing in the dictionaries of the era in this work shows the wealth of Kısasu l-Enbiyaas well as the period it was writtenin. In order to put forth this richness in meaning with respect to the use of theword Koş, the word that was repeated 12 times in the text has been reviewedin terms of meaning information by means of taking as the basis the text andindex works prepared by Aysu Ata and comparison was made between thedictionaries of the period and the meaning within the texts and the method ofwitnessing has been used.

Özet

Türklük biliminde Harezm Türkçesi (13-14. yy.) eserleri arasındadeğerlendirilen Kısasul-Enbiya, Arapçadan Farsçaya yapılmış birpeygamberler kıssası tercümesinin 709/1309-10 yılında Nasırüd-din binBurhanüd-din Rabguzî (Ribat-ı Oguzî) tarafından Türkçeye uyarlanmasıdır.Bu uyarlama eser, özellikle ses ve biçim bilgisi açısından olduğu kadar sözvarlığıyla da hem yazıldığı döneme hem de Türk dili tarihi çalışmalarınaönemli katkılarda bulunmaktadır. Koş ve koşa sözcüklerinin köken bilgisi ve tarihi Türk lehçelerindekianlam ve kullanımları üzerinde durduğumuz ve yakın zamandayayımlayacağımız çalışma sırasında koş sözcüğünün sadece Kısasul- Enbiyada çok anlamlılık çerçevesinde değerlendirebileceğimiz altı farklıanlamda kullanıldığı tespit edildi. Sözcüğün dönem sözlüklerinde geçenbirçok anlamına bu eserde rastlanması Kısasul-Enbiya için olduğu kadardönemi açısından da bir zenginliktir. Koşun kullanımına dair bu anlamzenginliğini ortaya koymak üzere Aysu Ata tarafından hazırlanan metin vedizin çalışmaları esas alınarak metinde 12 kez geçen sözcük anlam bilgisibakımından incelenip dönem sözlükleri ve metinlerindeki anlamlarlakarşılaştırılıp tanıklatma yoluna gidilmiştir.