Stress Sources of School Principals’ and Ways of Coping with Stress: A Qualitative Analysis

Okul Yöneticilerinin Stres Kaynakları ve Stresle Baş Etme Yolları: Nitel Bir Çözümleme

Abstract

This study aims to determine the sources of stress of school principals’ and ways of coping with stress. The research is in a descriptive survey model and it is carried out as a case study. Study group consists of 11 school administrators who were working in the city center of Siirt in the 2017-2018 academic year and were selected by criterion sampling from purposeful sampling methods. In the collection of research data, a semi structured individual interview form was used. The data of the research were analyzed by descriptive analysis. The research data were analyzed under 5 themes and 37 sub-themes. As a result of the research, it was determined that parents' indifference, indecisive behaviors of parents, undocumented behaviors of teachers, unnecessary reports and permission of teachers and staff, the empty lectures of the students and the unimportance of the given task cause stress in the school administrators. It has been revealed that stress causes tension and discomfort in the school, negatively affects social relations, causes health problems such as headache, heartburn, anorexia, tension and insomnia. It has been determined that school administrators have tried different ways to relieve stress, to stay away from stressful environments, to do sports, to read books, to be insensitive to stress, to be optimistic, to think about beautiful things, to develop empathy and to solve stressful events.

Özet

Bu araştırma okul yöneticilerinin stres kaynaklarını ve stresle baş etme yollarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma betimsel tarama modelindedir ve nitel araştırma türlerinden durum çalışması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Siirt il merkezinde ilkokul, ortaokul ve lise devlet okullarında görev yapan 11 okul yöneticisinden (müdür ve müdür yardımcısı) oluşmaktadır. Araştırmaya stres kaynaklarının yoğun olabileceği okullarda görev yapan okul yöneticilerinin dâhil edilmesine dikkat edilmiştir. Bu nedenle amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan bireysel görüşme formu ile toplanan veriler, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma verileri 5 tema ve 37 alt tema altında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda velilerin ilgisizliği, velilerin çocukları şımartması, öğrencilerin disiplinsiz davranışları, öğretmen ve personelin gereksiz yere rapor ve izin alması gibi durumların okul yöneticilerinde strese neden olduğu saptanmıştır. Stresin okul içerisinde gerginliğe ve huzursuzluğa yol açtığı, sosyal ilişkileri olumsuz etkilediği, baş ağrısı, mide yanması, iştahsızlık, gerginlik ve uykusuzluk gibi sağlık problemlerine neden olduğu ortaya çıkmıştır. Okul yöneticilerinin strese karşı başkalarıyla konuşarak rahatlama, stresli ortamlardan uzak durma, spor yapmak, kitap okumak, strese karşı duyarsızlaşma, iyimser olma, güzel şeyler düşünme, empati kurma ve strese sebep olan olayların çözümüne odaklanmak türünden farklı yollar denedikleri saptanmıştır.