Bu çalışmada, birbiriyle karıştırılan iki şairin kaynak metinler aracılığıyla ayırt edilmesi ve mevcut bilgilerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Çağatay Edebiyatı’nın klâsik öncesi dönem şairlerinden olan Yûsuf Emîrî, XV. yüzyılda yaşamış ve Çağatay Edebiyatı’nın gelişmesinde Yakînî, Sekkâkî, Gedâyî, Lutfî gibi şairlerle birlikte önemli bir rol oynamıştır. 1810 yılında Hokand Hanlığı tahtına oturan Emir Ömer Han ise Çağatay Edebiyatı’nın son dönem şairleri arasındadır.
📊
Key Findings & Data:Her iki şair de şiirlerinde “Emîrî” mahlasını kullanmış, bu durum uzun yıllar boyunca süregelen bir karışıklığa yol açmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada, birbiriyle karıştırılan iki şairin kaynak metinler aracılığıyla ayırt edilmesi ve mevcut bilgilerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Yûsuf Emîrî · Ömer Han · Çağatay Edebiyatı
Özet
Çağatay Edebiyatı’nın klâsik öncesi dönem şairlerinden olan Yûsuf Emîrî, XV. yüzyılda yaşamış ve Çağatay Edebiyatı’nın gelişmesinde Yakînî, Sekkâkî, Gedâyî, Lutfî gibi şairlerle birlikte önemli bir rol oynamıştır. 1810 yılında Hokand Hanlığı tahtına oturan Emir Ömer Han ise Çağatay Edebiyatı’nın son dönem şairleri arasındadır. Her iki şair de şiirlerinde “Emîrî” mahlasını kullanmış, bu durum uzun yıllar boyunca süregelen bir karışıklığa yol açmıştır. Bu karışıklığın başında Ömer Han Dîvânı’ndaki şiirlerin, “Emîrî” mahlasından hareketle Yûsuf Emîrî’ye nispet edilmesi gelmektedir. Bu çalışmada, birbiriyle karıştırılan iki şairin kaynak metinler aracılığıyla ayırt edilmesi ve mevcut bilgilerin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.
VAROL, Y. E. (2023). Bir Mahlas İki Şair: Yûsuf Emîrî ve Emir Ömer Han Üzerine Notlar. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Cilt: 30 Sayı: 30, 499–512. https://ajindex.com/articles/972828
ALPAY, Gönül (1973), “Yusuf Emiri’nin Beng ü Çagır Adlı Münazarası”, Türk Dilleri Araştırmaları Yıllığı-Belleten 1972, 103-125.
ARAT, Reşit Rahmeti (1953), “Bir Yazı Nümûnesi Münâsebeti İle”, 60. Doğum Yılı Münasebetiyle Fuad Köprülü Armağanı, Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, İstanbul: Osman Yalçın Matbaası, 17-29.
ASLAN, Üzeyir (2011), “Han Şair Emîrî’nin Musammatları”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, (8. cilt), 1, 42-51.
BOLTABAYEV, Saidbek (2021), “Emir Ömer Han’ın Sultan II. Mahmud’a Gönderdiği Muhabbetname Mecmuası Hakkında”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi, 98, 107-130. Devletşâh (1305), Tezkire-i Devletşâh, Bombay. ECKMANN, Janos (1964), “Çağatay Edebiyatının Son Devri (1800-1920)”, Türk Dilleri Araştırmaları Yıllığı-Belleten 1963, 121-156. Emir Ömer Han (t.y.), Dîvân-ı Emîr, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar, No. 2850, vr. 163a-283b. Emir Ömer Han (1299-1300), Kitâb-ı Dîvân-ı Emîr ve Mecma‘u’ş-Şu‘arâ-i Asyâ-yı Vustâ, İstanbul.
ERASLAN, Kemal ve A. Naci Tokmak (2015) (Haz.), Alî Şîr Nevâyî: Mecâlisü’n-Nefâyis (Giriş-Metin-Çeviri-Notlar), Ankara:
Türk Dil Kurumu Yayınları.
ERTAYLAN, İsmail Hikmet (1959), “Le Poète Tchagataien Yûsuf Emîrî et Deux Manuscrits de la Bibliothèque de l’Université d’Istanbul”, Akten Des Vierundzwanzigsten Internationalen Orientalisten-Kongresses München (28. August bis 4. September 1957), Wiesbaden: Franz Steiner Verlag, 380-382.
Hıfzı Tevfik, Hamamizade İhsan ve Hasan Âlî (1926), Türk Edebiyatı Numuneleri, (1. cilt), İstanbul: Millî Matbaa. HOFMAN, Henry Franciscus (1969),
Turkish Literature, A Bio-Bibliographical Survey, (Section III), Part I, Utrecht. İSEN, Mustafa (1997), Ötelerden Bir Ses: Divan Edebiyatı ve Balkanlarda Türk Edebiyatı Üzerine Makaleler, Ankara:
Akçağ Yayınları.
KADİROVA, Mahbube (1972) (Haz.), Emiriy: Devon, Özbek Tilidagi Şe‘rler, Fen Neşriyatı. Kavânîn-i Osmâniyân (t.y.), İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Türkçe Yazmalar, No. 2753. KIZILTUNÇ, Recai (2008), “Türk Edebiyatında Tuyug ve Bazı Problemleri”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 37, 107-126.
KOCASAVAŞ, Yıldız (2003) (Haz.), Yusuf Emîrî Divanı, (Giriş-Metin-Sözlük-Tıpkıbasım), İstanbul:
Çantay Kitabevi.
Komisyon (1947), İstanbul Kitaplıkları Türkçe Yazma Divanlar Kataloğu, (1. cilt), İstanbul: Millî Eğitim Basımevi. KÖKTEKİN, Kâzım (2007) (Haz.), Yusuf Emirî Divanı, Erzurum: Fenomen Yayınları.