AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that telmih plays a significant role in the construction and interpretation of mazmun, in intertextual and intercultural relations, and in the transmission of literary tradition and heritage.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Allusion (telmih), one of the subjects of the science of rhetoric (balâgha), is among the most frequently utilized literary devices in Divan poetry. There is a profound connection between the breadth of the subjects alluded to and the sources of Divan poetry. It is important to recognize the elements of allusion in order to grasp the unique structure of Divan poetry, which is nourished by tradition and operates within its own aesthetic conventions, and for facilitating a more profound understanding of these texts in the present day. This study aims to define telmih and determine its role by interpreting its relationship with literary mazmun, intertextuality, interculturality, and literary tradition. Furthermore, it evaluates the use of allusion in Divan poetry within the context of themes, poets, and verse forms. The research universe consists of Classical Turkish poetry, while the sample focuses on the 16th century. For this purpose, scholarly editions of divans belonging to nineteen poets from this era were analyzed. The selection accounts for diverse geographical and educational backgrounds, incorporating both master and prominent poets of the era. The findings reveal that telmih plays a significant role in the construction and interpretation of mazmun, in intertextual and intercultural relations, and in the transmission of literary tradition and heritage. Identified allusive themes are categorized under eight headings. Data such as the most frequently alluded themes, poets’ rates of allusion usage, and the distribution of allusions according to verse forms are presented through tables and graphs. Accordingly, it is determined that all examined divans of the sixteenth century employ the art of allusion; that poets use telmih in proportion to the volume of their divans; and that the three poets who make the most frequent use of allusion are Muhibbî, Gelibolulu Âlî, and Zâtî. The most frequently alluded themes are identified as Laylā and Majnūn, Farhād and Shīrīn, and the Prophet Joseph (Hz. Yûsuf), respectively.
Özet
Belagat ilminin konularından olan telmih, divan şiirinde çokça kullanılan edebî sanatlar arasındadır. Telmih edilen konuların genişliği ile divan şiirinin kaynakları arasında derin bir bağ bulunmaktadır. Özellikle gelenekten beslenen ve kendi kurallarına sahip divan şiirinin kendine özel yapısını çözmek ve günümüzde bu metinleri daha iyi anlayabilmek için telmih edilen unsurların fark edilmesi önem taşımaktadır. Bu çalışmada telmihin tanımı üzerinde durulduktan sonra mazmun, metinlerarasılık, kültürlerarasılık ve edebî gelenek ile ilişkisi yorumlanarak telmihin rolünün belirlenmesi ve telmihin divan şiirinde kullanımının konular, şairler ve nazım şekilleri bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında araştırma evreni Klasik Türk şiiri, örneklemi ise 16. yüzyıl olarak belirlenmiş olup bu devirde yaşayan on dokuz şaire ait divanların ilmî neşirlerinde tarama yapılmıştır. Divanlar seçilirken şairlerin doğduğu şehirler ve yetiştiği sahalar da dikkate alınmış olup yalnızca usta şairler değil şiirleriyle ön plana çıkan diğer şairlerin eserleri de örnekleme dâhil edilmiştir. İncelememiz sonucunda telmihin; mazmun kurma ve çözmede, metinlerarasılıkta, kültürlerarasılıkta, edebî geleneğin ve mirasın aktarımında önemli bir rol oynadığı ortaya konulmakla birlikte telmih konuları tespit edilerek sekiz başlık altında toplanmış ve en çok telmih edilen konular, şairlerin telmih kullanım oranları, nazım şekillerine göre telmih sayısı gibi bulgular tablo ve grafikler üzerinde gösterilmiştir. Buna göre, 16. yüzyılda incelenen divanların hepsinde telmih sanatından yararlanıldığı, şairlerin divanlarının hacmiyle orantılı bir şekilde telmih sanatını kullandıkları, telmihi en fazla kullanan ilk 3 şairin Muhibbî, Gelibolulu Âlî ve Zâtî olduğu, en çok telmih edilen konuların ise sırasıyla “Leylâ ile Mecnûn, Ferhâd ile Şîrîn ve Hz. Yûsuf” olduğu tespit edilmiştir.