Journals / Asya Studies / 2023 / Cilt: 7 Sayı: 100. Yılda Dünya Dili Türkçe Özel Sayısı 3

WAS ONLY ISSI “HOT” IN OLD ANATOLIAN TURKISH?

ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNDE SADECE ISSI “SICAK” MI VARDI?

Pages
93–102
Publication Date
2023-05-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu sayede issi ve ıssı sözcükleri, hem yapılacak olan metin okumalarında hem de söz varlığı incelemelerinde daha sağlıklı değerlendirilmiş olacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Eldeki verilere göre bugünkü Türkiye Türkçesinin dayandığı ve Oğuz lehçesinin yazı dili hâline geldiği ilk tarihî dönem Eski Anadolu Türkçesidir.
📊
Key Findings & Data:Ancak bahsedilen dönemde yazılan eserlerin geneli dikkate alındığında aynı kökten gelen issi ve ıssı şeklinde iki farklı biçimin kullanıldığı anlaşılmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bu sayede issi ve ıssı sözcükleri, hem yapılacak olan metin okumalarında hem de söz varlığı incelemelerinde daha sağlıklı değerlendirilmiş olacaktır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Eski Anadolu Türkçesi · issi · ıssı

Özet

Eldeki verilere göre bugünkü Türkiye Türkçesinin dayandığı ve Oğuz lehçesinin yazı dili hâline geldiği ilk tarihî dönem Eski Anadolu Türkçesidir. Eski Anadolu Türkçesi sahip olduğu dil zenginliğiyle hem Türkiye Türkçesi ağızlarının hem de standart Türkiye Türkçesinin oluşup gelişmesinde son derece önemli bir yere sahiptir. Bu bakımdan söz konusu dönem, geçmişten bugüne pek çok dil incelemesinin konusu olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Buna karşılık gerek söz dizimi ve söz varlığı gerek ses ve biçim bilgisi gerekse yazım özellikleri bakımından çözüme muhtaç pek çok sorunun hâlâ güncelliğini koruyor olması yeni bilimsel çalışmaları da gerekli kılmaktadır. Eski Anadolu Türkçesi üzerine yapılan bilimsel çalışmalarda, “sıcak” anlamıyla kullanılmış olan issi ve ıssı şeklinde iki sözcük göze çarpmaktadır. Tarama Sözlüğü’ne ve pek çok bilimsel çalışmaya göre sadece ıssı; bazı bilimsel çalışmalara göreyse sadece issi vardır. Hatta sözcüğün ıssı olduğu yönündeki yaygın kabul, bazı metin yayımlarında sözcük ince ünsüzlü (+lik) ek almasına rağmen dönemin diline aykırı olarak ıssılık / ıssılik şeklinde okumaların da ortaya çıkmasına yol açmıştır. Ancak bahsedilen dönemde yazılan eserlerin geneli dikkate alındığında aynı kökten gelen issi ve ıssı şeklinde iki farklı biçimin kullanıldığı anlaşılmaktadır. Bu duruma bağlı olarak hazırlanmış olan çalışmada, issi ve ıssı biçimlerinin varlığı ortaya konulmuş; burada asli ve yaygın biçimin issi olduğuna ve ıssı biçiminin ise sonradan sınırlı çevreye özgü birtakım ağızlarda farklı söyleyiş biçimi olarak ortaya çıkmış olabileceğine dikkat çekilmiştir. Bu sayede issi ve ıssı sözcükleri, hem yapılacak olan metin okumalarında hem de söz varlığı incelemelerinde daha sağlıklı değerlendirilmiş olacaktır.

🔖

Cite This Article

SALAN, E. (2023). WAS ONLY ISSI “HOT” IN OLD ANATOLIAN TURKISH?. Asya Studies, Cilt: 7 Sayı: 100. Yılda Dünya Dili Türkçe Özel Sayısı 3, 93–102. https://ajindex.com/articles/937112

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (16)

  1. Acar, E. (2018). Eski Anadolu Türkçesi Dönemine Ait Bir Nehcü’l-Ferādı̇̄s (Giriş-Metin-Tıpkıbasım) I. Ankara:
  2. Gazi Kitabevi.
  3. Akkadıoğlu, Kâbûs-nâme Tercümesi, British Library, Or. 7320, London. Argunşah, M. (1999). Muhammed b. Mahmûd-ı Şirvânî Tuhfe-i Murâdî İnceleme-Metin-Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Âşık Paşa, Garib-nâme, Millî Kütüphane, Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Koleksiyonu, Yer No.: 06 Hk 320/1, Ankara. Âşık Paşa, Garib-nâme, Universitätsbibliothek Leipzig, Cod. Turc. 113, Leipzig. Aynacı, M. (2014). Sultâniyye (İnceleme, Metin, Dizin). (Yayımlanmamış Doktora Tezi), (Danışman: Yrd. Doç. Dr. Nesrin Altun), Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Baran, B. (2019). Yusuf Sünbül Sinan’ın Dinî-Tasavvufi Eseri Giriş-Dil İncelemesi-Metin-Dizin. İstanbul:
  4. Kriter Yayınları.
  5. Bayat, A. H. (2005). Abdülvehhâb bin Yûsuf ibn-i Ahmed el-Mârdânî Kitâbu’l-Müntehab fî’t-Tıb (823 / 1420) İnceleme - Metin - Dizin - Sadeleştirme - Tıpkıbasım. İstanbul: Merkezefendi Geleneksel Tıp Derneği Yayınları.
  6. Birnbaum, E. (1981). The Book of Advice by King Kay Kā’us ibni Iskander The Earliest Old Ottoman Turkish Version of His Ḳābūsnāme, (ed.: Tekin, Ş., Alpay Tekin, G.). Cambridge: Harvard University. Canpolat, M. ve Önler, Z. (2007). İshâk bin Murâd Edviye-i Müfrede. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Cerrâhiyye-i İlhâniyye, Bibliothèque Nationale de France, Supplément Turc 693, Paris. Clauson, S. G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. London: Oxford University Press.
  7. Develi, H. (2008). Eski Türkiye Türkçesi Ağızlarının Sınıflandırılması. Turkish Studies, 3(3), 212-230. DOI: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.339
  8. Doğan, C. (2021). Harezm Temas Lehçesi. (ed.: Şimşek, Y.). Orta Türkçe Döneminin İlk Evresi: Sorunları ve Çözüm Önerileriyle Harezm Türkçesi İçinde (221-240). Ankara:
  9. Akçağ Yayınları.
  10. Doğan, E. (2016). Şeyhoğlu Sadru’d-dîn Mustafâ Ḳâbûs-nâme (Giriş-Notlar-Metin-Sözlük/Dizin-Tıpkıbaskı). Ankara:
  11. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  12. Eckmann, J. (2014). Nehcü’l-Ferādı̇̄s Uştmaḫlarnın͡g Açuq Yolı, (Yayımlayanlar: Tezcan, S., Zülfikar, H.). Ankara:
  13. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  14. Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2014). Kâşgarlı Mahmud Dîvânu Lugâti't-Türk Giriş - Metin - Çeviri - Notlar - Dizin. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  15. Erdağı Doğuer, B. (2013). Hekim Bereket Tuḥfe-i Mübārizı̇̄ Metin-Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  16. Erdağı Doğuer, B. (2016). Hekim Bereket Ḫulāṣa Metin-Sözlük. Ankara: Ür