Toros Göknarı, Abies cilicica (Antoine et Kotschy) Carrière'nın endemik bir zararlısı; Pityokteines marketae Knížek, (Coleoptera: Curculionidae, Scolytinae)

Özet

Türkiye’nin endemik ağaçlarından Toros göknarının [Abies cilicica (Antoine et Kotschy) Carrière] dünyadaki en doğal ormanları Güney Anadolu’da bulunmaktadır. İlk kez 1998 yılında Türkiye’de tespit edilen Pityokteines marketae Knížek, 1998 (Coleoptera: Curculionidae, Scolytinae) A. cilicica’nın yeni ve önemli bir zararlısıdır. Araştırma 2001–2010 yılları arasında Doğu Akdeniz Bölgesi’nde yürütülmüştür. Araştırmamızın konusunu P. marketae’nın Doğu Akdeniz Bölgesi’ndeki yayılışı, konukçuları, biyolojisi, zarar şekli ve ekonomik önemi oluşturmuştur. Çalışma sonucunda P. marketae Toros göknarı meşcerelerinde yaygın olarak bulunmakta ve önemli oranda ekonomik kayıplar meydana getirdiği tespit edilmiştir. Zararlı Adana, Kahramanmaraş, Mersin (Bozyazı, Erdemli, Gülnar, Mezitli, Silifke ve Toroslar ilçeleri) ile Niğde bölgelerinden ilk kez tespit edilmiştir. A. cilicica ssp. cilicica, Abies cilicica ssp. isaurica bu türün konukçu bitkilerini oluşturmaktadır. Türkiye için endemik olduğu belirlenen türün yılda iki döl verdiği gözlenmiştir. Böceğin ilk uçma döneminin Nisan ortası-Mayısın son haftasına, ikinci uçma döneminin ise Haziranın son haftası-Ağustos başlarına denk geldiği tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca Palaearctic bölgede bulunan Pityokteines türleri için kısa tanı anahtarı oluşturulmuştur