Journals / RUSUH Uşak Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi / 2022 / Cilt: 2 - Sayı: 2

Bediʿ İlminde İktibâs Sanatı

Pages
375–396
Publication Date
2022-12-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

İktibâs türünün tazmîn ve istişhâd türleri ile olan yakınlığı ve farklılığı da verilen misallerle ortaya konulmuştur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Arap belâgatında bediʿ ilminin muhassinât-ı lafziyye konuları arasında bulunan iktibâs sanatı, söze ve manaya güzellik ve renk katmak amacını taşımaktadır.
📊
Key Findings & Data:Kur’ân ve sünnetle sağlam bir bağı olan bu belâgat maddesi, lafız ve mana yönüyle sözü güçlendirdiği gibi üslûbu da farklılaştırmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:İktibâs türünün tazmîn ve istişhâd türleri ile olan yakınlığı ve farklılığı da verilen misallerle ortaya konulmuştur.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Arap Dili ve Edebiyatı · İktibâs · Belâgat

Özet

Arap belâgatında bediʿ ilminin muhassinât-ı lafziyye konuları arasında bulunan iktibâs sanatı, söze ve manaya güzellik ve renk katmak amacını taşımaktadır. Fakat diğer taraftan muhataplarının gönüllerinde ve zihin dünyalarında hayatı anlamlandırmak açısından bir canlılık ve zarafeti de hedeflediği âşikârdır. Kur’ân ve sünnetle sağlam bir bağı olan bu belâgat maddesi, lafız ve mana yönüyle sözü güçlendirdiği gibi üslûbu da farklılaştırmaktadır. Arap edebiyatına bakıldığında iktibâs sanatının, şairler ve nâsirler tarafından ifadeyi süsleyip, manayı kuvvetlendirmek amacıyla ustalıkla kullanıldığı sıkça rastlanılan bir durumdur. Çalışmamızda edebî bir sanat olarak şiirde ve nesirde ifadeye canlılık ve güzellik katan, sözü pekiştirip güçlendiren, belâğî açıdan sözün seviyesini yükselten iktibâs sanatından, örneklerinden ve anlamsal özelliklerinden bahsedilmiştir. İktibâsın etimolojik anlamı, tarihsel süreci içerisinde değerlendirilmiş, şiir ve nesir kabilinden örneklerle desteklenmiştir. İktibâs türünün tazmîn ve istişhâd türleri ile olan yakınlığı ve farklılığı da verilen misallerle ortaya konulmuştur.

🔖

Cite This Article

TEMİR, F. (2022). Bediʿ İlminde İktibâs Sanatı. RUSUH Uşak Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 2, 375–396. https://ajindex.com/articles/873818

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. Absî, Ebû Bekr Abdullah b. Muhammed b. Ebî Şeybe el-Kûfî. el-Muṣannef fi’l-ehâdîs ve’l-âsâr. nşr. Kemâl Yûsuf el-Hût. 7 Cilt. Beyrut-Lübnan: Dâru’t-Tâc, 1. Basım, 1409/1989. Afgânî, Saîd. Fî Usûli’n-nahv. Beyrut: el-Mektebu’l-İslâmî, 1407/1987.
  2. Ak, Murat. Osmanlı’nın Son Döneminde Manzum Bir Nasihatnâme Maksûd-ı Nasîhat. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları, 2018. Arcî, Abdullah b. Ömer. Dîvânu’l-Arcî. thk. Reşîd el-Abîdî - Hıdr et-Tâî. Bağdat: Şeriketu’l-İslâmiyye, 1. Basım, 1375/1956.
  3. Asker, Abdulmuhsin b. Abdulaziz. el-İktibasu envâ’uhu ve ahkâmuhu. Riyad: Mektebetu Dâri’l-Minhâc, 1. Basım, 1425/2004. Askerî, Ebû Hilâl. Dîvânu’l-Meʿânî. nşr. Mahmûd eş-Şinkıtî - Muhammed Abduh. Alemu’l-Kutub, ts. Atîk, Abdulaziz. Ilmu’l-bedi‘. Beyrut-Lübnan: Dâru’n-Nahdati’l-ʻArabiyye, 2012.
  4. Aydın, Mustafa. Arap Dili Belagatında Bedi’ İlmi Ve Sanatları. İstanbul: İşaret Yayınları, 1. Basım, 2018. Bâkıllânî, Ebû Bekr Muhammed b. Tayyib. İʿcâzu’l-Kurʾân, thk. es-Seyyîd Ahmed Sakr. Kahire: Dâru’l-Ma‘ârif bi-Misra, 3. Basım, 1954.
  5. Bulut, Ali. “Abdulhamîd el-Kâtib’in Risâlelerinde İktibas Sanatı “Taât Risâlesi” Örneği”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 7/1 (Şubat 2007), 247-268. Bustî, Ebu’l-Feth. Dîvânu Ebi’l-Feth el-Bustî. thk. Lutfî es-Sakkâl-Durriyye el-Hatîb. Dımeşk: Matbû‘âtu Mecmeʿı’l-Lugati’l-Arabiyye, 1409/1989. Cârim, Ali Mustafa Emîn. el-Belâgatu’l-vâzıha. Karaçi-Pakistan: Mektebetu’l-Büşra, 1. Basım, 1431/2010. Cevherî, İsmâil b. Hammâd. es-Sıhâh. thk. Muhammed Muhammed Tâmir. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1430/2009.
  6. Cevziyye, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ebî Bekr İbn Kayyim. Miftâhu dâri’s-saʿâde ve mensûru velâyeti ehli’l-ılm ve’l-irâde. thk. Ali b. Abdilhamîd el-Halebî. 1 Cilt. Suudi Arabistan: Dâru İbn Affân, 1. Basım, 1416/1996. Cezerî, Ebu’s-Seʿâdât el-Mübârek b. Muhammed b. İbnu’l-Esîr. Câmiʿu’l-usûl fî ehâdîsi’r-Resûl. nşr. Abdülkādir el-Arnaût. 10 Cilt. Dımeşk: Mektebetu’l-Halvânî, 1392/1972. Cezerî, Ebu’l-Hasen İzzüddîn Alî b. Muhammed. Usdu’l-ġâbe fî maʿrifeti’ṣ-ṣaḥâbe. thk. Ali Muhammed Muavvıż vd. 6 Cilt. Beyrut-Lübnan, Dâru’l-Kutubi’l-ʿIlmiyye, 1442/2003. Cürcânî, Ali b. Muhammed b. Ali. Taʿrifât. thk. İbrahim el-İbyârî. Dâru’r-Reyyân, 1982.
  7. Dib, Muhammed Muhyiddin- Kasım, Ahmed. Ulumu’l-belaga (Bediʿ, beyân ve meânî). Trablus-Lübnan: el-Muessesetu’l-Hadîse, 1. Basım, 2003.
  8. Durmuş, İsmail. “İktibas”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 22/52. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
  9. Durmuş, İsmail. “İstişhâd”.TDV İslâm Ansiklopedisi. 23/397-398.
  10. İstanbul, TDV Yayınları,