Journals / Milli Kültür Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 6 - Sayı: 2

TUVA DESTANLARINDA HAYVAN MOTİFİ: HAAN-TÖGÜLDÜR DESTANI ÖRNEĞİ

Pages
70–83
Publication Date
2022-12-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışma sonucunda Haan-Tögüldür Destanı’nda zengin bir hayvan motifinin yer aldığı ve hayvan motiflerinin diğer Türk boylarının destanlarındakiyle benzer olduğu ortaya konulmuştur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Tuvalar Güney Sibirya’da Türk ve Moğol halklarıyla iç içe yaşayan kadim bir Türk boyudur.
📊
Key Findings & Data:Haan- Tögüldür Destanı Türk ve Moğol destanlarının yapı ve motif özelliklerini gösterir.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışma sonucunda Haan-Tögüldür Destanı’nda zengin bir hayvan motifinin yer aldığı ve hayvan motiflerinin diğer Türk boylarının destanlarındakiyle benzer olduğu ortaya konulmuştur.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tuvalar · destan · Haan-Tögüldür

Özet

Tuvalar Güney Sibirya’da Türk ve Moğol halklarıyla iç içe yaşayan kadim bir Türk boyudur. Haan- Tögüldür Destanı Türk ve Moğol destanlarının yapı ve motif özelliklerini gösterir. Destan, kahramanın evlenmek için çıktığı yolculuk, gösterdiği kahramanlıklar ve istediği kızı almak için katıldığı müsabakalar üzerine kuruludur. Bu özelliğiyle Türk-Moğol destanlardaki “kahramanın evlilik yolculuğu”nun geleneksel kurgu ve motif yapısına uygundur. Türk destanları hayvan motifi ve sembolik anlamı açısından zengindir. Destanda at, kahramanın yoldaşıdır, kahramana akıl verir, kahramanla birlikte şekilde değiştirir ve öldürülen sahibini diriltebilme becerisine sahiptir. Destanda kahramanın atları sıra dışı özellikler taşır. Destanda çok sayıda at donuna da yer verilir. Destandaki diğer bir hayvan da devedir. Deve kahramanın kendini ispatlaması için yoluna çıkan engellerden biridir. Haan-Tögüldür bu deveyi yenerek evlenmek için yapılan yarışlara katılabilir. Destanda kuş motifi Haan-Hereti kuşu şeklinde gizemli ve sembolik bir kuş olarak kendine yer bulmuştur. Destanda büyük ve küçükbaş hayvanlar bazı benzetmeler yanında daha çok etinden faydalanılan hayvanlar olarak yer almaktadır. Tuvalar şamanist ve Budist olmalarına rağmen Müslüman Türklerle benzer bir beslenme alışkanlığına sahiplerdir. Bu çalışma sonucunda Haan-Tögüldür Destanı’nda zengin bir hayvan motifinin yer aldığı ve hayvan motiflerinin diğer Türk boylarının destanlarındakiyle benzer olduğu ortaya konulmuştur.

🔖

Cite This Article

ÇÖLOĞLU, R. (2022). TUVA DESTANLARINDA HAYVAN MOTİFİ: HAAN-TÖGÜLDÜR DESTANI ÖRNEĞİ. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 70–83. https://ajindex.com/articles/870007

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (15)

  1. Akıncı R. E. (2009).Batı Moğolistan Tsengel Tuvaları’nda Şamanizm, Şaman Olma Ve Kozmoloji İlişkisi. (Doktora Tezi)Yeditepe Üniversitesi,
  2. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  3. Akıncı R.E. Ve Dok B. (2012). Tsengel Tuvalarının Türkiye Deneyimi: Kültür Ve Dil Varlığının Canlandırılmasında Kültür Aşırı Girişimler. Dilleri Ve Kültürleri Yok Olma Tehlikesine Maruz Türk Toplulukları 4. Uluslararası Türkiyat Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, Ankara.
  4. Arçın, S. M. (2009).Tuvaca Bir Destan: Haan-Tögüldür (Giriş-Metin-Aktarma-Dizin), (Yüksek Lisans Tezi).Marmara Üniversitesi,
  5. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
  6. Arçın, S. M. (2010). Tıvaca Bir Destan: Haan-Tögüldür ve Yarış.Acta Turcica Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi, 2 (1) Arslan, M. ve Saliev, M. (2020). Kırgız Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki Renk Adları Üzerine. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 3 (1),17-30.
  7. Arıkoğlu E. ve Kuular E. (2003). Tuva Türkçesi Sözlüğü. Ankara:Türk Dil Kurumu Yayınları Bang-Kaup W. ve Arat R. R. (1936). Oğuz Kağan Destanı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.
  8. Bekki S.(2007). Maaday-Kara Destanı. Elazığ: Manas Yayınları.
  9. Caferoğlu, A. (1953). Türk Onomastiğinde At Kültü. Türkiyat Mecmuası, (10), 201-112.
  10. Çınar A. A. (2000).Türk Dünyası Destanlarında At-Yiğit veya At-İnsan Birlikteliği. IV. Türk Kültürü Kongresi, Ankara.
  11. Çoruhlu Y. (2000).Türk Mitolojisinin Ana Hatları. İstanbul:
  12. Kabalcı Yayınları.
  13. Chuluunbaatar, O. (2012). The Camel And Its Symbolism in The Daily Life Of The Mongols With Particular Reference To Their Folk Songs. Camels in Asia and North Africa-Interdisciplinary Perspectives on their Past and Present Significance. Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften. Ergin, M. (1969). Dede Korkut Kitabı. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi. İsaeva, G. (2019). Tuva ve Yakut Halk Dansları ve Kırgız Halk Dansları İle Karşılaştırma. Motif Uluslararası Genç Halkbilimciler ve Türk Dünyası Kongresi, Eskişehir. Heissig, W. (1979). Die mongolischen Heldenepen: Struktur und Motive.Opladen: Westdeutscher Verlag. Karadavut, Z. (2010). Kırgız Masallarında Mitolojik Unsurlar. Milli Folklor, 22(85). Koşekova A.ve Yertayeva, P. (2020). ҚАҺАРМАНДЫҚ ЭПОСТАҒЫ БАТЫРЛАР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ТҰЛПАРЛАРЫ. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 3 (2), 74-84.
  14. Ölmez, M. (1996). Tuvalar ve Tuvaca. Çağdaş Türk Dili.(95), 10-17.
  15. Özkartal M.(2012). Türk Destanlarında Hayvan Sembolizmine Genel Bir Bakış (Dede Korkut Kitabı’ndan Örnekler) Millî Folklor, 24(9