Journals / İdil Ural Araştırmaları Dergisi / 2022 / Cilt: 4 - Sayı: 2

BAŞKURT DESTANLARINDA OLAĞANÜSTÜ TİPLER

Pages
305–333
Publication Date
2022-12-26
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Zengin bir konu ve motif içeriğine sahip olmasından dolayı bu çıkarım, Ural Batır, Akbozat ve Zayatülek ile Hıvhılıv destanlarından yapılmaya çalışılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Gök kubbe altında oluşmuş destanlar, sadece içinde yaşadıkları toplumların geçmişlerini yansıtan ayna değil; aynı zamanda geçmiş ile gelecek arasında kurulmuş olan bir kültür basamağıdır.
📊
Key Findings & Data:Bu yönü ile destanlar bünyelerinde, anlatıldıkları her dönemin kendine has özellikleri barındırır.
💡
Conclusion & Impact:Zengin bir konu ve motif içeriğine sahip olmasından dolayı bu çıkarım, Ural Batır, Akbozat ve Zayatülek ile Hıvhılıv destanlarından yapılmaya çalışılmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Destan · Destan Geleneği · Başkurt Destanları

Özet

Gök kubbe altında oluşmuş destanlar, sadece içinde yaşadıkları toplumların geçmişlerini yansıtan ayna değil; aynı zamanda geçmiş ile gelecek arasında kurulmuş olan bir kültür basamağıdır. Bu yönü ile destanlar bünyelerinde, anlatıldıkları her dönemin kendine has özellikleri barındırır. Doğrudan tarihi birer belge değildirler ancak destanların tarihe kaynaklık etme gibi özellikleri vardır. Böylece ait olduğu toplumun hayat felsefesine, gelenek ve göreneklerine tanıklık ederek geçmiş ile gelecek arasında kurulmuş olan kültür basamağı üzerindeki yerlerini alırlar. Destanlar aracılığıyla toplum içerisinde meydana gelen birtakım olayların oluşum ve gelişim sürecinin takibini, destan kahramanlarının üzerinden yapabiliriz zira kahramana ait iyi veya kötü tüm özellikler, destanın içinde yaşadığı halk tarafından verilir. Bu noktada halkın inandığı temel kıymetleri, tip temsil eder. Başkurtların sözlü edebiyat ürünlerinden biri olan destanların kahramanları ise genellikle tip konumundadırlar ve bu tipler, motif ile birlikte hareket ederler. Başkurt destanlarında yer alan tiplerden yola çıkarak onların dünya görüşü, tarihi ve kültürel dokusu hakkında çıkarım yapmak mümkündür. Zengin bir konu ve motif içeriğine sahip olmasından dolayı bu çıkarım, Ural Batır, Akbozat ve Zayatülek ile Hıvhılıv destanlarından yapılmaya çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

YILDIRIM, S., BEZGİN, Y. K. (2022). BAŞKURT DESTANLARINDA OLAĞANÜSTÜ TİPLER. İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Cilt: 4 - Sayı: 2, 305–333. https://ajindex.com/articles/868852

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (17)

  1. Abdurrezzak, A. Osman (2014). Türk Dünyası Mitolojik Destanları ile Kalevala Destanının Tipolojik Açıdan Mukayesesi. Gazi Türkiyat. Bahar 2014/14: s.189-223.
  2. Aça, Mehmet (2000a). Türk Destancılık Geleneğine Bütüncül Yaklaşabilme ve Alp Kavramı Üzerine Bazı Yeni Yaklaşım Denemeleri. Millî Folklor Dergisi. S.48. Kış, s. 5-17.
  3. Aça, Mehmet (2000b). Köne Epos (Arkaik Destan) Kavramı ve Türk Halk Hikâyelerindeki “Âşıklara Mahsus Evlilik” Konusunun Kaynaklarından “Alplara Mahsus Evlilik.”. Millî Folklor Dergisi. S.47. s.11-21.
  4. Adıgüzel, Sedat (1997).
  5. Akbozat, Zayatülek ile Hıvhılıv ve Ahkak Kola Destanları Üzerine Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Adıgüzel. Sedat (2011). Başkurt Destanı Akbozat’ın Epik Kurallara Göre İncelenmesi. Millî Folklor Dergisi. Sayı 44. s.24-34.
  6. Akyüz, Çiğdem (2010). Manas Destanı’nda Alp Kadın Tipi. Mukaddime. S. 1. s. 169-180.
  7. Atnur, Gülhan (1996). Ural Batır Destanı Üzerine Bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bars, M. Emin (2018a). Başkurt Destanlarında Kahramanların Olağanüstü Doğumu. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 6(4) s.495–501.
  8. Bars, M. Emin (2018b). Sözlü Gelenekten Elektronik Döneme Bilgelik Dönüşümü: Irkıl Ata’dan Şahin Ağa’ya. Millî Folklor Dergisi, S. 117.s.120-130.
  9. Çevik, Mehmet (2014).
  10. Kültürel Değişim, Gelenek ve Türk Halk Hikâyeciliği. Turkish Studies. 9/12: s.113-123.
  11. Çınar, Ali Abbas (2002). Türk Destanlarında Alp Tipi At. Millî Folklor Dergisi. C. 7. Yıl 14. Sayı 56. s.153-157.
  12. Çobanoğlu, Özkul (2018). Türk Dünyası Epik Destan Geleneği. Ankara:
  13. Akçağ Yayınları.
  14. Duman, Mustafa (2017). Türk Halk Anlatmalarında Olumsuz Tipler -Mit, Destan, Halk Hikâyesi. İzmir: Ege Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlanmış Doktora Tezi). Ekici, Metin (1997). Anadolu Sahası Köroğlu Kollarının İsim ve Tasnif Meselesi. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi. S.2. C.2. s. 235-240.
  15. Ekici, Metin (2002a). Destan Araştırma ve İncelemelerinde Kullanılan Bazı Terimler Hakkında-I. Millî Folklor Dergisi. Sayı 53, s.27-34.
  16. Ekici, Metin (2002b). Destan Araştırma ve İncelemelerinde Kullanılan Bazı Terimler Hakkında-II. Millî Folklor Dergisi. Sayı 54. s.11-18. Fedakâr, Selami, Aksoy, Hüseyin (2019). Türk Destanlarındaki Kadın Tiplerin Tespiti ve Tahlili: Kırgız Destanları Örneği. Millî Folklor Dergisi., S. 124. s.105-120.
  17. Günay, Umay (1997). Dede Korkut Hikâyelerindeki Karakterlerin Tahlili. Mi