Journals / The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS) / 2021 / Cilt: 6 - Sayı: 2

BİR OSMANLI KADINININ KALEMİ: AHMET MİTHAT’IN ‘FAZIL VE FEYLESOF KIZI’NIN FELSEFE TARİHİ

Pages
153–162
Publication Date
2021-08-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Böylece felsefe tarihinde ve felsefe tarihi yazımında kadının yeri sorgulanmış olacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:19. yüzyıl ve sonrasını şekillendiren, kadın yazarların öncüsü olan, Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı Fatma Aliye Hanım, ‘yazar kadın’ algısı üzerine tartışmalara sebep olan biridir.
📊
Key Findings & Data:Ancak Ahmet Mithat Efendi’nin onu etkilemesi ile Fatma Aliye Hanım felsefe tarihi yazmaya yönelir.
💡
Conclusion & Impact:Böylece felsefe tarihinde ve felsefe tarihi yazımında kadının yeri sorgulanmış olacaktır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Fatma Aliye · Ahmet Mithat · felsefe

Özet

19. yüzyıl ve sonrasını şekillendiren, kadın yazarların öncüsü olan, Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı Fatma Aliye Hanım, ‘yazar kadın’ algısı üzerine tartışmalara sebep olan biridir. Eğitim, evlilik, felsefe, çalışma hayatı, kültür ve medeniyet, din konularında makaleler ve romanlar yazmıştır. Fatma Aliye Hanım’ın düşünce dünyası ele alındığında Osmanlı kadınını kapalı toplumun dışına çıkararak bir kadının başaracağına inanılmayan uğraşlara uygulama alanı oluşturduğu görülmektedir. Makaleleri ile çağdaşı olan kadınlara yol göstermesi, yazma konusunda kadınları cesaretlendirmesi bakımından Osmanlı basın hayatında yer edinmiştir. Ahmet Mithat Efendi ‘Fazıl ve Feylesof Kızım’ dediği Fatma Aliye Hanım’ın tüm bu uğraşlarına katkı sağlamasıyla bilinir. Ancak o bir yandan da Fatma Aliye Hanım’a mektuplarında müdahale etmiştir. Bu mektuplar, Fatma Aliye Hanım’ın romanlarındaki karakter ve olay örgüsüne müdahalelerin yanı sıra onun şiir yazmasına ve felsefeyle ilgilenmekten menedilmesine neden olmuştur. Ahmet Mithat Efendi, mektuplarında ‘feylesof’, ‘hakîm’, ‘hekîm’ gibi sözcüklere açıklık getirerek kadınların felsefe ile uğraşmasının sakıncaları üzerinde durmaktadır. Fatma Aliye Hanım ise, düşünen bireylerin sadece erkek cinsinden olmadığını ispat etmek ister. Ancak Ahmet Mithat Efendi’nin onu etkilemesi ile Fatma Aliye Hanım felsefe tarihi yazmaya yönelir. Fatma Aliye Hanım Batı ile Doğu filozoflarını değerlendirirken İslamiyet’i müdafaa etmektedir. Felsefenin erkek uğraşı olarak görülmesine karşılık, var olan kadın filozofları ortaya koyar. Fatma Aliye Hanım’ın bir Osmanlı kadını olarak bu birikime sahip olması, Batı’nın oryantalist düşünce biçimine gem vurmaktadır. Hem Osmanlılığın hem de İslamlığın yükselmesinde toplumun yarısını oluşturan kısım olarak üstlenilen görevler yerine getirilmiş olacaktır. Çalışmada Ahmet Mithat Efendi ve Fatma Aliye Hanım’ın felsefe konusundaki mektupları ile Fatma Aliye Hanım’ın felsefe ile ilgili eserlerindeki görüşleri karşılaştırılacaktır. Böylece felsefe tarihinde ve felsefe tarihi yazımında kadının yeri sorgulanmış olacaktır.

🔖

Cite This Article

KATFAR, D. O. (2021). BİR OSMANLI KADINININ KALEMİ: AHMET MİTHAT’IN ‘FAZIL VE FEYLESOF KIZI’NIN FELSEFE TARİHİ. The Journal of Turkic Language and Literature Surveys (TULLIS), Cilt: 6 - Sayı: 2, 153–162. https://ajindex.com/articles/806840

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (11)

  1. Ahmet Mithat Efendi, (1890, 27 Eylül). İfademiz. Tercüman-ı Hakikat, (3664), 5-6.
  2. Bayrakdar, M. (1988). İslam Felsefesine Giriş. Ankara: İlahiyat Fakültesi Yayınları.
  3. Çubukçu, İ. A. (1973). İslam Medeniyeti ve Düşüncesinin Batı Âlemine Tesiri, D.İ.B. Dergisi. Ankara 13(1). Fatma Aliye Hanım, (?), Atatürk Kitaplığı FA-Evr-21-113 nolu evrak. Fatma Aliye Hanım, (1899a, 23 Mart/11 Mart 1315/11 Zilkade 1316). Muallime-i Fezailpenahımız Üstad-ı Muhterememiz İsmetli Fatma Aliye Hanımefendi Hazretlerinin Makale-i Hakimaneleridir. Hanımlara Mahsus Gazete-Hanım Kızlara Mahsus Gazete, (2), 2-3. Fatma Aliye Hanım, (1899b, 6 Temmuz/24 Haziran 1315/27 Safer 1316). Muallime-i Fezailpenahımız Üstad-ı Muhterememiz İsmetli Fatma Aliye Hanımefendi Hazretlerinin Makale-i Hakimaneleridir. Hanımlara Mahsus Gazete-Hanım Kızlara Mahsus Gazete, (18), 1-2. Fatma Aliye Hanım, (1899c, 3 Ağustos/22 Temmuz 1315/26 Rebiyülevvel 1316). Muallime-i Fezailpenahımız Üstad-ı Muhterememiz İsmetli Fatma Aliye Hanımefendi Hazretlerinin Makale-i Hakimaneleridir. Hanımlara Mahsus Gazete-Hanım Kızlara Mahsus Gazete, (20), 1-2. Fatma Aliye Hanım, (2006).
  4. Teracim-i Ahval-i Felasife. Ali Utku, Erol Köroğlu (Yay.haz.),. Konya: Çizgi Kitabevi. Fatma Aliye Hanım, (2009).
  5. Tedkik-i Ecsam, Ali Utku, Arzu Ekinci (Yay. haz.). Konya: Çizgi Kitabevi.
  6. Görkaş, İ. (2010). Ahmet Mithat Efendi ve Hikmet-i Cedide, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [TAED] (44), 65-80.
  7. İnceoğlu, F. Samime; Z. S. Berktaş (2011).
  8. Fazıl ve Feylesof Kızım, İstanbul:
  9. Klasik Yayınları.
  10. Oylubaş, D. (2014, 24-26 Nisan). Bir Osmanlı Kadınının Kaleminden Felsefe Tarihi, VI. Uluslararası Genç Türkologlar Sempozyumu, Bişkek. Oylubaş, D. (2014). Fatma Aliye Hanım’ın Düşünce Dünyası. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi,
  11. Kayseri. Uysal, Z. (2016). Schopenhauer’in Hikmet-i Cedidesi, İstanbul: Dergâh Yayınları.