Journals / İdil Ural Araştırmaları Dergisi / 2019 / Cilt: 1 - Sayı: 1

Çuvaşçada Eksiz Ad Öbeği ve Adcıl Eşleme

Pages
1–36
Publication Date
2019-06-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bunlar, ad öbeğinin yapısının işlevsel derinliğini gösteren söz dizimsel, anlam bilimsel ve kullanım ile ortaya çıkan ilişkilerin oluşturduğu birleşimsel bir alanda, eşleme dil bilgisel ilişkisi ile kurulan öbeklerdir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Fikir birliğine varılamayan pek çok öbek türü bulunmakla birlikte, bunların içinde en göze çarpanı varlığı dahi tartışma konusu olan takısız/eksiz ad öbeğidir.
📊
Key Findings & Data:Eşleme için verilen tanımlar dil bilim literatüründe bir hayli tartışmalı olsa da dillerin tipolojik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda çözülemeyecek kadar karmaşık değildir. “Niteleme” tanımı, genel olarak bu yapılara eşleme olarak yaklaşılmasını güçleştirse de niteleyicinin (modification) eşleme yapılarında bir nitem/niteleyen niteleyiciler (attributive modifier) özelliği gösterdikleri söz dizimsel dağılımlarına bakıldığında anlaşılmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bunlar, ad öbeğinin yapısının işlevsel derinliğini gösteren söz dizimsel, anlam bilimsel ve kullanım ile ortaya çıkan ilişkilerin oluşturduğu birleşimsel bir alanda, eşleme dil bilgisel ilişkisi ile kurulan öbeklerdir.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Eksiz ad öbeği · Eşleme · Birleşik

Özet

Fikir birliğine varılamayan pek çok öbek türü bulunmakla birlikte, bunların içinde en göze çarpanı varlığı dahi tartışma konusu olan takısız/eksiz ad öbeğidir. Bu tür için yapılan tanımlar, bazı öbekleri dışarıda bıraktığı gibi terim de “kendinde olmayan-eksiz” öbekler adlandırması ile söz dizimsel ilişkilerin sınırlarını belirtme açısından eksiktir. Bu yüzden yazıda alternatif olarak önerilen kavram ve terim eşleme/eşleme öbeğidir. Bu öneri doğrultusunda da yazıda amacımız, “eksiz ad öbeği türü” altında sayılan yapı tiplerinin Çuvaşçadaki görünümlerini ilişkililiklerini ve biçimsel olarak virgül ya da kısa çizgi ile ayrılan eşlenmiş yapıları eşleme olgusuna göre gözlemlemek ve açıklamaktır. Eşleme için verilen tanımlar dil bilim literatüründe bir hayli tartışmalı olsa da dillerin tipolojik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda çözülemeyecek kadar karmaşık değildir. “Niteleme” tanımı, genel olarak bu yapılara eşleme olarak yaklaşılmasını güçleştirse de niteleyicinin (modification) eşleme yapılarında bir nitem/niteleyen niteleyiciler (attributive modifier) özelliği gösterdikleri söz dizimsel dağılımlarına bakıldığında anlaşılmaktadır. Eşlemeler de elbette ad kökenli öbekler içerisindedir ve bir ad öbeğidir. Bunlar, ad öbeğinin yapısının işlevsel derinliğini gösteren söz dizimsel, anlam bilimsel ve kullanım ile ortaya çıkan ilişkilerin oluşturduğu birleşimsel bir alanda, eşleme dil bilgisel ilişkisi ile kurulan öbeklerdir.

🔖

Cite This Article

KARAOĞLAN, B. E. (2019). Çuvaşçada Eksiz Ad Öbeği ve Adcıl Eşleme. İdil Ural Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 - Sayı: 1, 1–36. https://ajindex.com/articles/770101

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (3)

  1. Referans1 Aksan, Doğan; Atabay, Neşe; Kutluk, İbrahim (1983). Sözcük Türleri. Ankara: Türk Dil Kurumu. Referans2,Andreyev, İ.A (1961) Priçastiye v çuvaşskom yazıke. Çeboksarı: Çuvaşkoye gosudartsvennoye izdateltsvo. Referans3, N. İ. (1903). Opıt issledovaniya çuvaşskogo sintaksisa I. Kazan: Tipolitografiya VM Klyuçnikova. Referans4 Banguoğlu, Tahsin (2011). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu. Referans5 Burton-Roberts, Noel (1975). Nominal apposition. Foundations of Language, 13(3), s. 391-419. Referans6 Bussman, Hadumod (1996). Routledge Dictionary of Linguistics and Language. [Çev. ve Ed. Trauth G and Kazzasi K], Routledge. Referans7 Baskakov, A. N. (2011). Çağdaş Türkçede Kelime Grupları. (Çev.: Oktay Selim Karaca), İstanbul: Kesit Yayınları. Referans8 Açıkgöz, İlhan. (1998). Dede Korkut Destanında Epitetler. Milli Folklor, 37, s. 23-35. Referans9 Bauer, Brigitte L. M., (2017).
  2. Nominal Apposition in Indo-European, Its Forms and Functions, and its Evolution in Latin-Romance. De Gruyter Mouton. Referans10 Bilgegil M. Kaya (1984). Türkçe Dil Bilgisi. İstanbul: Dergâh Yayınları. Referans11 Booij, G. (2009a). Compounding and Construction Morphology. In The Oxford Handbook of Compounding. Referans12 Booij, G. (2009b). Lexical İntegrity As a Formal Universal: A Constructionist View. In Universals of Language Today, Springer, Dordrecht. s. 83-100. Referans13 Ceritoğlu, Murat (2013). Kırgız Türkçesi Söz Dizimi. İstanbul: Kesit Yayınları. Referans14 Crystal, David (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Malden. MA: Blackwell. Referans15 Dede, Müşerref (1978). Syntactic and Semantic Analysis of Turkish Nominal Compounds. University of Michigan, Yayımlanmamış Doktora Tezi, USA. Referans16 Delice, Halil İbrahim (2017). Takısız İsim Tamlaması Üzerine. Journal of Awareness (JoA), 2, s.129-140. Referans17 Deny, Jean (2012). Türk Dil Bilgisi. (Çev. Ahmet Benzer), İstanbul: Kabalcı Yayınları. Referans18 Agop (1971). Gramer: Tanımı, Adı, Kapsamı, Türleri, Yöntemi, Eğitimdeki Yeri ve Tarihçesi. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 19, s. 83-145. Referans18 Ergin, Muharrem (2002). Türk Dil Bilgisi. İstanbul: Bayrak Yayınları. Referans19 Eker, Süer (2006). Çağdaş Türk Dili. Ankara: Grafiker Yayınları. Referans20 Erdem, Mevlüt; Sarı, Mustafa (2010). Sözcük Türlerinin Sözcük Öbekleriyle İlişkisi. Turkish Studies, 5/4, s.321-335. Referans21 Erk Emeksiz, Zeynep (2003). Özgüllük ve Belirlilik. Ankara Üniversitesi.
  3. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış D