Journals / Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi / 2021 / Cilt: 24 - Sayı: 48

The Centralist Structure of Mawlawiyya: The Chalabi Rank and Its Appointment

Mevlevîlikte Merkeziyetçilik: Çelebilik Makamı ve Tevcihâtı

Pages
17–42
Publication Date
2021-11-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Despite the fact that the Chalabis, at first, did not welcome these interventions, we can see that sometimes they can pose an attitude in favor of the interventions as of the 18th century.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Mawlawiyya, which is a widespread order over three continents in the historical process, possesses a centralistic structure.
📊
Key Findings & Data:Besides, according to these records indicating Chalabi appointment without any date, it reveals that the state intervention of the appointment of Chalabi Efendi starts in the 17th century.
💡
Conclusion & Impact:Despite the fact that the Chalabis, at first, did not welcome these interventions, we can see that sometimes they can pose an attitude in favor of the interventions as of the 18th century.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tasavvuf · Mevlevîlik · Konya Mevlâna Dergâhı

Abstract

Mawlawiyya, which is a widespread order over three continents in the historical process, possesses a centralistic structure. The most important factor enabling this is Chalabi Rank (Maqam Chalabi), the hereditary leader of the Mawlawi Order. Chalabi is a term that indicates a direct descendant of Mawlana Rumi and Chalabi Efendi is the highest ranking member of the Mawlawi Order by representing the authority of Rumi. This article discusses the Chalabi Rank in terms of its status in the Ottoman State and the Mawlawi order as well as its appointment to Konya Mawlana Lodge. Furthermore, it tries to clarify the appointment methods and further details related to Chalabi Efendi. Based on the historical records the article concludes that the appointment of Chalabi Efendi has a structure consisting of various methods such as consultation, inheritance, testacy, as well as, state intervention. Besides, according to these records indicating Chalabi appointment without any date, it reveals that the state intervention of the appointment of Chalabi Efendi starts in the 17th century. Despite the fact that the Chalabis, at first, did not welcome these interventions, we can see that sometimes they can pose an attitude in favor of the interventions as of the 18th century.

Özet

Tarihî süreçte üç kıtaya yayılmış olan Mevlevîliğin merkeziyetçi yapıda olmasını sağlayan en önemli unsur, Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî’nin (ö. 672/1273) makamını temsil eden Konya Mevlâna Âsitânesi Çelebilik Makamıdır. Gerek devlet gerek Mevlevîlik içerisindeki statüsü gerekse yapılan tevcihât bakımından Çelebilik Makamını konu edinen bu makale, ilgili literatürde yer yer belirsiz ve kısmen de eksik bırakılan tevcihât meselesini açıklığa kavuşturma amacı taşımaktadır. Özel statü ve yetkilere sahip olan Çelebilik Makamına hangi yolla geçildiği ve yine hangi tarihten itibaren Çelebi Efendi tayininin devlet eliyle gerçekleştirildiği ve bunların keyfiyeti meselesini belirginleştirmeye çalışan bu makale, Çelebilik Makamına yapılan tevcihâtın verâset dâhilinde şûra, istihlâf ve devlet dahli gibi farklı usûllerin bulunduğu bir yapı arz ettiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca ilgili kaynaklarda tarih kaydedilmeksizin belirtilen Çelebilik Makamına yapılan tevcihâta devletin de müdahil olduğu bilgisinin 17. yüzyıldan itibaren gerçekleştiği tespit edilmiştir. Devletin söz konusu müdahalesi önceleri Çelebilerce hoş karşılanmazken 18. asır itibariyle onların söz konusu müdahaleyi destekleyen bir tavır takınabildikleri görülmüştür.

🔖

Cite This Article

METE, A. (2021). The Centralist Structure of Mawlawiyya: The Chalabi Rank and Its Appointment. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi, Cilt: 24 - Sayı: 48, 17–42. https://ajindex.com/articles/702960

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (23)

  1. Akgündüz, Murat. XIX. Asır Başlarına Kadar Osmanlı Devleti’nde Şeyhülislâmlık. İstanbul: Beyan Yayınları, 2002.
  2. Arpaguş, Sâfi. Mevlevîlikte Mânevi Eğitim. İstanbul: Vefa Yayınları, 2009.
  3. Akgündüz, Murat. XIX. Asır Başlarına Kadar Osmanlı Devleti’nde Şeyhülislâmlık. İstanbul: Beyan Yayınları, 2002.
  4. Arpaguş, Sâfi. Mevlevîlikte Mânevi Eğitim. İstanbul: Vefa Yayınları, 2009.
  5. Aşçı, İbrahim Dede. Aşçı Dede’nin Hatıraları. haz. Mustafa Koç-Eyyüp Tanrıverdi. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2006.
  6. Aşçı, İbrahim Dede. Aşçı Dede’nin Hatıraları. haz. Mustafa Koç-Eyyüp Tanrıverdi. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2006.
  7. Bayramoğlu, Fuat. Hacı Bayram-ı Veli: Yaşamı-Soyu-Vakfı. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1989.
  8. Bayramoğlu, Fuat. Hacı Bayram-ı Veli: Yaşamı-Soyu-Vakfı. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1989. Câmî, Abdurrahman, Nefehâtü’l-üns. çev. Lamiî Çelebi. haz. Süleyman Uludağ-Mustafa Kara. İstanbul: Marifet Yayınları, 3.bs., 2005. Câmî, Abdurrahman, Nefehâtü’l-üns. çev. Lamiî Çelebi. haz. Süleyman Uludağ-Mustafa Kara. İstanbul: Marifet Yayınları, 3.bs., 2005.
  9. Cevdet Paşa, Ahmed. Tarih-i Cevdet. haz. Şevki Nezihi Aykut-Abdülkadir Özcan. II-III. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2018.
  10. Cevdet Paşa, Ahmed. Tarih-i Cevdet. haz. Şevki Nezihi Aykut-Abdülkadir Özcan. II-III. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2018.
  11. Çelebi, Celaleddin. “Çelebi Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/261-262. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  12. Çelebi, Celaleddin. “Çelebi Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/261-262. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  13. Duru, M. Celal. Tarihi Simalardan Mevlevî. İstanbul: Kader Matbaası, 1952.
  14. Duru, M. Celal. Tarihi Simalardan Mevlevî. İstanbul: Kader Matbaası, 1952.
  15. Enver, Ali. Mevlevî Şâirler: Semâhane-i Edeb. haz. Tahir Hafızoğlu. İstanbul: İnsan Yayınları, 2010.
  16. Enver, Ali. Mevlevî Şâirler: Semâhane-i Edeb. haz. Tahir Hafızoğlu. İstanbul: İnsan Yayınları, 2010.
  17. Gölpınarlı, Abdülbaki. Mevlânâ’dan Sonra Mevlevilik. İstanbul: İnkılap Yayınları, 2006.
  18. Gölpınarlı, Abdülbaki. Mevlânâ’dan Sonra Mevlevilik. İstanbul: İnkılap Yayınları, 2006.
  19. İpşirli, Mehmet, “Çelebi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/259. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  20. İpşirli, Mehmet, “Çelebi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8/259. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  21. Koşay, Hamit Zübeyir. “Mevlevîlikte Matbah Terbiyesi”. Türk Yurdu 27 (1927), 133-137.
  22. Koşay, Hamit Zübeyir. “Mevlevîlikte Matbah Terbiyesi”. Türk Yurdu 27 (1927), 133-137.
  23. Kreiser, Klaus. “Evliya Çelebi v