Bu çalışmada Evliya Çelebi’nin seyahati bir güzergâh olarak takip edilerek günümüzde Mersin ili sınırları içerisinde yer alan Silifke Kalesi, Ak Liman Kalesi, Kızkalesi ve çevresindeki yerleşim yerleri ile yapılar hakkında verdiği bilgiler farklı kaynaklarda verilen bilgilerle karşılaştırılarak, Evliya Çelebi’nin Mersin hakkındaki aktarımlarının doğruluğu, önemi ve eksik yanları tartışılmıştır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Türkiye ve hatta tüm dünyadaki en önemli seyyahlardan biri olan Evliya Çelebi, neredeyse ömrü boyunca seyahat etmiş ve bu seyahatler sonucunda elde etmiş olduğu bilgileri on ciltlik “Seyahatname” adlı eserinde toplamıştır. 17. yüzyılda Osmanlı Devleti ve komşu ülkelerini gezen Evliya Çelebi, sözlü ve yazılı kaynaklardan aldığı bilgilerle, gözlem ve yorumlarını harmanlayarak yaşadığı yüzyılın tarihi, kültürü, sosyal yapısı, yaşayış biçimi ve mimari özellikleri gibi hiçbir kaynakta eşi benzeri olmayan bilgileri kaydederek bizlere ulaşmasını sağlamıştır.
📊
Key Findings & Data:Seyahatname’nin 9. cildinde 21 Mayıs 1671 tarihinde hac vazifesi sebebiyle yola çıkan Evliya Çelebi, bu yolculuk sırasında daha önce görmeye fırsat bulamadığı Batı Anadolu topraklarını ve devamında Akdeniz kıyılarını ziyaret etmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada Evliya Çelebi’nin seyahati bir güzergâh olarak takip edilerek günümüzde Mersin ili sınırları içerisinde yer alan Silifke Kalesi, Ak Liman Kalesi, Kızkalesi ve çevresindeki yerleşim yerleri ile yapılar hakkında verdiği bilgiler farklı kaynaklarda verilen bilgilerle karşılaştırılarak, Evliya Çelebi’nin Mersin hakkındaki aktarımlarının doğruluğu, önemi ve eksik yanları tartışılmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Evliya Çelebi · Mersin · Silifke
Özet
Türkiye ve hatta tüm dünyadaki en önemli seyyahlardan biri olan Evliya Çelebi, neredeyse ömrü boyunca seyahat etmiş ve bu seyahatler sonucunda elde etmiş olduğu bilgileri on ciltlik “Seyahatname” adlı eserinde toplamıştır. 17. yüzyılda Osmanlı Devleti ve komşu ülkelerini gezen Evliya Çelebi, sözlü ve yazılı kaynaklardan aldığı bilgilerle, gözlem ve yorumlarını harmanlayarak yaşadığı yüzyılın tarihi, kültürü, sosyal yapısı, yaşayış biçimi ve mimari özellikleri gibi hiçbir kaynakta eşi benzeri olmayan bilgileri kaydederek bizlere ulaşmasını sağlamıştır. Seyahatname’nin 9. cildinde 21 Mayıs 1671 tarihinde hac vazifesi sebebiyle yola çıkan Evliya Çelebi, bu yolculuk sırasında daha önce görmeye fırsat bulamadığı Batı Anadolu topraklarını ve devamında Akdeniz kıyılarını ziyaret etmiştir. Bu çalışmada Evliya Çelebi’nin seyahati bir güzergâh olarak takip edilerek günümüzde Mersin ili sınırları içerisinde yer alan Silifke Kalesi, Ak Liman Kalesi, Kızkalesi ve çevresindeki yerleşim yerleri ile yapılar hakkında verdiği bilgiler farklı kaynaklarda verilen bilgilerle karşılaştırılarak, Evliya Çelebi’nin Mersin hakkındaki aktarımlarının doğruluğu, önemi ve eksik yanları tartışılmıştır.
UZUN, P., ÜLKÜ, C. (2021). Evliya Çelebi'nin İzinde Silifke'den Erdemli'ye. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 1, 134–163. https://ajindex.com/articles/691127
Acıpınar, M. (2017). Güney Anadolu kıyılarında Hristiyan korsanlar (1604-1608). Akademik Bakış, 21, 183-208.
Akbulut, O. N. (2008). Evliya Çelebi’ye göre Güneybatı Anadolu (Aydın, Denizli, Muğla). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Muğla Üniversitesi,
Muğla. Almaç, U., Ar, B., Özügül, A. ve Semiz, N. (2020). Ayatekla (Meryemlik) ören yeri yüzey araştırması, 2019. ANMED, 18, 3-6.
Aşkın, E. (2006). Kent planı ve mimari yapılanması açısından Cilicia ve Lycia bölgelerindeki Roma dönemi kentlerinin karşılaştırılması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi,
Mersin. Aşkın, E. (2012). Dağlık Kilikia’daki Korykos antik kentinin Hellenistik ve Roma dönemlerinde kentleşme süreci. Yayımlanmamış doktora tezi, Mersin Üniversitesi,
Mersin. Aşkın, E. (2012). Korykos (Dağlık Kilikia) sütunlu caddesi ve kuzey kapısı. OLBA, XX, 291-322.
Aydın, A. (2013). Kalykadnos (Göksu) kıyısındaki Seleukeia (Silifke) ve çevresi: Erken Hıristiyanlık-Bizans dönemi anıtları ve tarihi coğrafyası. Silifke Taş Eserler Kataloğu – Heykeltraşlık ve Mimari Plastik Eserler. İstanbul:
Bilnet Matbaacılık. Aydınoğlu, Ü. (1998). Olba Bölgesi Yol Ağı. Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisini Araştırma Merkezi Yayınları-I, 139-146.
Aykaç, R. (2018). Silifke Kalesinin kazılar sonucu ortaya çıkan yerleşim dokusu. Yayımlanmamış doktora tezi, Selçuk Üniversitesi,
Konya. Bakar, N., ve Demir, Ö. (2013). Silifke inanç turizminde Aya Tekla’nın yeri ve önemi. In M. Kar (Eds.). The International Conference on Religious Tourism and Tolerance (pp.739-746). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Baysun, C. (1947). Evliya Çelebi. İslam Ansiklopedisi (C.4. S.400-412). İstanbul:
Türkiye Diyanet Vakfı. Beaufort, F. (1817). Karamania or a brief description of the South Coast of Asia-Minor and of the remains of antiquity. London: R. Hunter. Boran, A., Karaca Y., Mutlu, M., Erdal, Z. ve Sözlü, H. (2014). Mersin – Silifke Kalesi Kazısı 2012 Yılı Kazı Çalışması. 35. Kazı Sonuçları Toplantısı, (C.2, S.140-154). Ankara:
Kültür ve Turizm Bakanlığı. Boran, A., Sözlü, H. ve Aykaç, R. (2019). Silifke Kalesi 2016-2017
Yılı Kazı Çalışmaları, Akdeniz Sanat Dergisi, 13, 79-91.
Çelebi, E. (2011). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi seyahatnamesi, 9. Kitap: 1. Cilt. (Çev. S. A. Kahraman). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları (Özgün çalışma 17. yy). Çelik, Ş. (1994). Osmanlı taşra teşkilatında İçel Sancağı (1500-1584).
Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi,
İstanbul.
Çelik, Ş. (1999). Osmanlı Devleti’nin Kıbrıs Seferi’nd