Journals / TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi / 2015 / Cilt: 0 - Sayı: 13

ORTA ÇAĞ FİGÜRLÜ SİKKELERİNİN TAŞIDIĞI ANLAMLARA BİR BAKIŞ

Pages
9–25
Publication Date
2022-11-05
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The coins of this era indicate the characteristics reshaped by artistic and cultural interactions, relationships between the rulers and ruled, and traditions of existing mints, in addition to different regional features.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The coins minted in the Medieval Anatolia, between 11th and 15th centuries have various designs.
📊
Key Findings & Data:Especially those produced in Eastern and South Eastern Anatolia are ornamented with very rich figures and mythological themes.
💡
Conclusion & Impact:The coins of this era indicate the characteristics reshaped by artistic and cultural interactions, relationships between the rulers and ruled, and traditions of existing mints, in addition to different regional features.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Ortaçağ · Sikke Tasarımı · Astroloji

Abstract

The coins minted in the Medieval Anatolia, between 11th and 15th centuries have various designs. Especially those produced in Eastern and South Eastern Anatolia are ornamented with very rich figures and mythological themes. Among these, the Portrait Coins have an important place. Preference of Astrological themes in designs is the require¬ ment and trend of the era. Double heads oriented opposite directions, one facing the past and the other to the future were used mainly in Roman Republican coins to symbolize the deities of past and future. These artistic coins with Euro symbolising the Gemini sign were vastly used in Artukid Era. Eagle, an element of the Animal Figure coins, was seen as a protective spirit in the Central Asia. Yakut Turks took the most important oaths over the eagle and respected the animal as a totem. Double headed eagle is the reinforced symbol of power. As the sovereign of the skies it is holy for Turks. The Dragon, as the reflection of arts, culture and beliefs, is one of the most important symbols of Chine and far-east. This figure, which was interpreted in various meanings in different cultures, is one of the design elements used in medieval era especially in Seljuk and Principal¬ ities coins. The designs in the coins have parallel meanings with the objects of other arts in terms of form as well as motifs and figures. For this reason, the cavalry motif and hunting scenes seen on Seljuk coins are not only elements of ornamentation but at the same time symbols of power, used by all civilizations in all arts and in coins through millennia. While the cavalry figures and hunting scenes depict the might, power and sovereignty of the Kagan, the horse, as a heavenly being, is an ornamentation element signifying connection with heavens and luck. The coins of this era indicate the characteristics reshaped by artistic and cultural interactions, relationships between the rulers and ruled, and traditions of existing mints, in addition to different regional features.

Özet

11-15. yüzyıllar arasında yani Ortaçağ Anadolu'sunda kestirilen sikkeler, sanatsal açıdan bakıldığında çeşitli tasarım­lara sahip oldukları, özellikle de Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da çok zengin figürlü, mitolojik konulu sikkelerin kestirildiği görülmektedir. Bunlar arasında, Portreli Sikkeler gurubu önemli bir yer tutar. Tasarımlarda Astrolojik konuların seçilmesi dönemin gereği ve modasıdır. Ters yönlere bakan çift baş tasarımı daha çok Roma Cumhuri­yet dönemi sikkelerinde kullanılmış, geçmişin ve geleceğin tanrıları olarak nitelendirilmiş, dolayısıyla da bir yüz geçmişe bir yüz de geleceğe bakarak sembolize edilmiştir. Personifikasyon anlamı dışında ikizler burcunu sembolize eden bu sanatsal ve Euro tasarımlı sikkeler Artuklu'da bolca kullanılmıştır.Hayvan Figürlü guruba giren Kartal, Orta Asya'da koruyucu ruh kabul edilmiştir. Yakut Türkleri'nde en ağır yem­inler kartal üzerine yapılmış, aynı zamanda totem olarak da kabul edilmiştir. Çift başlı kartal gücü daha da fazlalaşmış kuvvet sembolüdür, Göklerin hâkimidir ve Türklerde kutsaldır. Sanat, kültür, inanç yansımasında görülen ejder ise Çin ve Doğu'nun en önemli sembollerinden biridir. Farklı kültürlerde çeşitli yorumlarla kullanılan bu figür, Orta Çağ'da özellikle de Selçuklu ve Beylik sikkelerinde hem inanç anlamları hem de mitolojik konulan ile görülen tasarımlardandır.Sikkelerdeki tasarımlar, hem form hem de üzerindeki motif ve figürler yönüyle, diğer sanat dallarındaki objelerle pa­ralel yürümektedir. Bu sebepledir ki Selçuklu sikkelerinde gördüğümüz atlı süvari ve avlanma sahneleri sırf süsleme amacı olmayıp gücün sembolü olarak binlerce yıl boyunca her devlette, her sanat dalında ve de sikkelerde bu inançla kullanılmıştır. Atlı figürler ve avlanma sahneleri, Kağan'ın kudret, kuvvet, hâkimiyet sembolünü betimlediği gibi, at da semavi varlık olarak cennetle irtibatı sağlayan, uğur gibi sembolleri çağrıştıran bir süsleme öğesidir. Bu dönem sikkeleri, farklı bölgesel özelliklerinin yanı sıra, sanat ve kültür etkileşimlerinden, metbu ve tabi ilişkilerinden ve de bölgelerinde var olan darphanelerinde kullanılmasından kaynaklanan karakteristik özellikleri ortaya koymuşlardır.

🔖

Cite This Article

PARLAR, G. (2022). ORTA ÇAĞ FİGÜRLÜ SİKKELERİNİN TAŞIDIĞI ANLAMLARA BİR BAKIŞ. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 13, 9–25. https://ajindex.com/articles/618222

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. AND, Metin,1998, Minyatürlerde Osmanlı- İslam Mitologyası, Akbank Yayınları,
  2. İstanbul ARTUK, İbrahim ve Cevriye, Artukoğlu Sikkeleri, Sümer Kitapevi, İstanbul (Tarihsiz) ARTUK 1970, İstanbul Arkeoloji Müzeleri Teşhirdeki İslami Sikkeler Katalogu İstanbul ATAK, Erdoğan, 1999,
  3. Antik Grek Sikkeleri, İstanbul.
  4. BUTAK, Behzat,1997,
  5. X I, XII, XIII. Yüzyıllarda Resimli Türk Paraları, Türk Tarih Kurumu, Ankara ÇAYCI, Ahmet, 2002, Anadolu Selçuklu Sanatında Gezegen ve Burç Tasvirleri, T.C. Kültür Bakanlığı, Ankara.
  6. DİYARBEKİRLİ, Nejat, 1972,
  7. Hun Sanatı, Milli Eğitim Başkanlığı Kültür Yayıınları, İstanbul ESİN, Emel, 2002,
  8. Türk Sanatında At, Yeni Türkiye Yayınları, Cilt 4 ESİN, Emel 1978, İslamiyet'ten Önceki Türk Kültür Tarihi ve Islama Giriş, İstanbul İNAN, Abdülkadir,,2000,
  9. Tarihte ve Buğün Şamanizm, Materyaller ve Araştırmalar, Türk Tarih Kurumu, Ankara ÖGEL, Bahaddin, 1993,
  10. Türk Mitolojisi, Cilt T.T.K. yayınları Ankara ÖGEL, Semra,1994,
  11. Anadolu'nun Selçuklu Çehresi, Akbank Yayınları İstanbul ÖLÇER, Cüneyt, 1982, Karaman Oğulları Beyliği Madeni Paraları, Yenilik Basımevi, İstanbul ÖNEY, Gönül, 1978, Anadolu Selçuklu Mimarisinde Süsleme ve El Sanatları, İş Bankası Yayını, Ankara ÖZKAN, Haldun, 2000, Haho Manastırı ve Türk Sanatıyla İlişkileri, Atatürk Üniversitesi,
  12. Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, Erzurum. PARLAR, Gündegül, 2008, Candaroğulları Beyliği Sikkelerinin Sanatsal Yönleri, Üsküdar'a Kadar Kastamonu, Yapı ve Kredi Yayınları,
  13. İsatanbul TEKİN, Öğuz, 1997, Antik Nümismatik ve Anadolu (Arkaik ve Klasik Çağlar) İstanbul TEKCE, Fuat, 1993,
  14. Pazırık, Altaylarda Bir Halının Öyküsü, Kültür Bakanlığı, Ankara YAPI V E KREDİ BANKASI 2009,
  15. Sikkeler Ne Anlatır, Ortaçağ Anadolu Sikkelerinde Simgeler ve Çokkültürlülük, İstanbul YAPI V E KREDİ BANKASI 2005,
  16. Altının İktidarı, İktidarın Altınları, İstanbul YAPI V E KREDİ BANKASI 2001, Alâeddin'in Lambası, Anadolu'da Selçuklu Çağı ve Sanatı ve Alaeddin Keykubad, İstanbul YAPI V E KREDİ BANKASI 1999,
  17. Akdeniz'in Mor Binyılı, İstanbul YAPI V E KREDİ BANKASI 1994, Asya'dan Anadolu'ya İnen Rüzgâr, İstanbul YAPI V E KREDİ BANKASI 1994,
  18. Kudret ve Hüner, İstanbul YAPI V E KREDİ BANKASI 1994,
  19. Doğu Batı Arası Bir Gökkuşağı, İstanbul