Journals / TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi / 2026 / Sayı: 33

A Brutalist Monument in Bursa / Yenişehir: Dosan Canning Factory

Bursa / Yenişehir’de Brütalist Bir Anıt: Dosan Konserve Fabrikası

Gürkan Okumuş(ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3332-7910
Özgür Ediz(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0002-0486-8806
Pages
249–271
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this context, the complex has been examined through spatial analysis, archival research, and fieldwork.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Architect Aydın Boysan, who graduated from the Academy of Fine Arts in 1945, is particularly distinguished for his industrial buildings, despite having produced architectural works of various typologies throughout his professional career.
📊
Key Findings & Data:This architectural approach references the aesthetic of Brutalism that emerged in the 1950s as an extension of modern architecture.
💡
Conclusion & Impact:In this context, the complex has been examined through spatial analysis, archival research, and fieldwork.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2010 Verileri
⚙️Variables:Modern Mimarlık Hareketi · Savaş Sonrası Modernizm · Yeni Brütalizm

Abstract

Architect Aydın Boysan, who graduated from the Academy of Fine Arts in 1945, is particularly distinguished for his industrial buildings, despite having produced architectural works of various typologies throughout his professional career. In twentieth-century Turkish architectural historiography, Boysan occupies a pioneering and innovative position in structural design, construction technologies, and prefabrication practices. He designed industrial facilities responding to diverse functional requirements in numerous cities, primarily in the Marmara Region. Through architect–engineer collaboration, he developed an experimental architectural language shaped by Brutalist expression, technological innovation, and structural exploration. This architectural approach references the aesthetic of Brutalism that emerged in the 1950s as an extension of modern architecture. Boysan’s passion for geometry, rationally grounded in functional considerations, is explicitly manifested in his designs. One of the iconic buildings representing Boysan’s architectural identity and design approach is the Dosan Canning Factory, located in the Yenişehir district of Bursa and inaugurated in June 1971. The optical organization of geometric combinations in three dimensions is legible in the formal language of the reinforced concrete facility. Abandoned and inactive since 2010, the factory currently faces the threat of demolition. This article examines the local reflections of Brutalist discourse embodied in the factory and investigates its relationship with pluralistic architectural practice. Furthermore, by analyzing the building’s architectural language and structure, the study aims to reveal Boysan’s distinctive approach to modernist industrial architecture. In this context, the complex has been examined through spatial analysis, archival research, and fieldwork.

Özet

1945 yılında Güzel Sanatlar Akademisi’nden (GSA) mezun olan mimar Aydın Boysan, mesleki kariyeri boyunca farklı tipolojilerde mimari üretim gerçekleştirmesine karşın endüstri yapılarıyla öne çıkar. Boysan, 20. yüzyıl Türk mimarlık tarih yazımında strüktür tasarımı, yapım teknolojileri ve prefabrikasyon uygulamalarında öncü ve yenilikçi bir yaklaşıma sahiptir. Boysan, başta Marmara Bölgesi olmak üzere pek çok şehirde farklı fonksiyonel ihtiyaçlara çözüm üreten sanayi tesisleri tasarlar. Mimar-mühendis iş birliği sayesinde gelişen brütalist dil, teknolojik yenilikler ve strüktürel arayışlar çerçevesinde deneysel bir mimari üretir. Bu mimari, 1950’lerde modern mimarinin uzantısı olarak ortaya çıkan brütalizm estetiğine referans verir. Boysan, rasyonel biçimde fonksiyonel nedenlere dayandırdığı geometriye olan tutkusunu tasarımlarda açıkça sergiler. Boysan’ın mimari kimliği ve tasarım anlayışını temsil eden ikonik yapılardan biri Dosan Konserve Fabrikası’dır. Kompleks, Bursa’nın Yenişehir ilçesinde yer alırken 1971 yılının Haziran ayında işletmeye açılmıştır. Geometrik formlara ait kombinasyonların üçüncü boyuttaki optik organizasyonu, betonarme olarak inşa edilen tesisteki biçimsel dilden okunabilmektedir. 2010 yılından beri terk edilmiş ve âtıl olarak duran fabrika günümüzde yıkım tehdidi altındadır. Bu makale, fabrikanın brütalist anlatıdaki yerel yansımalarını sunar ve çoğulcu mimarlık pratiğiyle ilişkisini irdeler. Ayrıca çalışma, yapının mimari dili ve strüktürünü analiz ederek Boysan’ın modernist endüstriyel yapı pratiğine dair özgün yaklaşımını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda yerleşim, arşiv araştırması ve saha çalışması kapsamında incelenmiştir.

🔖

Cite This Article

Okumuş, G., Ediz, Ö. (2026). A Brutalist Monument in Bursa / Yenişehir: Dosan Canning Factory. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi, Sayı: 33, 249–271. https://doi.org/10.22520/tubaked.1698957

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (85)

  1. Akcan, E. & Bozdoğan, S. (2013). Turkey: Modern architectures in history. Reaktion Books.
  2. Alsaç, Ü. (1973). Türk mimarlık düşüncesinin Cumhuriyet devrindeki evrimi. Mimarlık, 121, 12-25.
  3. Anonim. (1949). Brezilya’da mimari. Arkitekt, 07-10(211-212-213-214), 160-161.
  4. Anonim. (1969). İstanbul Reklam Sitesi proje yarışması, Mimarlık, 65, 28-37.
  5. Aysu, F. (1947). Şehircilik: Yenişehir imar plânı. Arkitekt, 189-190, 231-232.
  6. Banham, R. (1955). The New Brutalism. Architectural Review, 708, 354-361.
  7. Banham, R. (1966). The New Brutalism: Ethic or aesthetic. Architectural Press.
  8. Banham, R. (1980). Theory and design in the first machine age. MIT Press.
  9. Batur, A. (1984). Cumhuriyet döneminde Türk mimarlığı, Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi (CDTA), (5), 1380-1413.
  10. Batur, A. (2018). Aydın Boysan: Strüktürün şiirini yazan mimar. Mimarlık, 399, 10-11.
  11. Bayrak S. & Göktaş, O. (2023), Hayalet hikayeleri: Mimarlığın çuval teorisi. Yem Yayınevi.
  12. Beanland, C. (2021). Concrete concept: Brutalist buildings around the world. Frances Lincoln.
  13. Bektaş, C., Boysan, A., Cansever, T., İzgi, U., Kuban, D., Önal, M., Sanlı, Y. & Vanlı, Ş., (1970). Cevaplar (1970’te mimarimiz anketi), Mimarlık, 86, 38- 54.
  14. Bilsel, C. (2002). Retrospektif: Aydın Boysan. Mimarlık, 305, 20-31
  15. Boysan, A. (1964). 1964 İzmir Fuarı Arçelik Pavyonu. Mimarlık, 12, 31-34.
  16. Boysan, A. (1970). Cevaplar. Mimarlık, 86, 39-40.
  17. Boysan, A. (1970). Endüstri yapıları ile ilgili bazı noktalar. Mimarlık, 6(8), 80-81
  18. Boysan, A. (1970). Arçelik Çayırova Tesisleri. Mimarlık, 80, 82-86.
  19. Boysan, A. (1972). Dosan Konserve Tesisi. Mimarlık, 103, 38-42.
  20. Boysan, A. (1972). BİSAŞ Bursa İplik Sanayi A.Ş. Tesisi Pilot Endüstri Bölgesi. Mimarlık, 109, 57-60.
  21. Boysan, A. (1974). Nasaş Alüminyum Levha ve Folyo Tesisleri. Yapı, 8, 41-48.
  22. Boysan, A. (1978). Döktaş Motor Blok Döküm Tesisleri Projesi. Mimarlık, 154, 52-54.
  23. Boysan, A. (1987). Aydın Boysan. Mimarlık, 222, 49-55.
  24. Boysan, A. (1996). Otuz futbol sahalık tasarım… Endüstriyel planlama. Arkitekt, 439, 68-75.
  25. Boysan, A. (1997). Boysan. Boysan Yapı Planlama.
  26. Boysan, A. (1999). Bir tuhaflıklar dizisi. Mimarlık, 285, 6-7.
  27. Boysan, A. (2017). Mimarlar Odası tarihinden portreler: Aydın Boysan (Cilt 1. Baskı). TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyük kent Şubesi.
  28. Cengizkan, M. (2002). Endüstri arkeolojisinde mimarlığın yeri: Sanayinin terk ettiği alanlarda yeniden mimari. Mimarlık, 308, 40-41.
  29. Colquhoun, A. (2005). Mimari eleştiri yazıları. Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı.
  30. Conrads, U. (1991). 20.yy. mimarisinde program ve manifestolar. Şevki Vanlı Mimarlık Vakfı Yayınları.
  31. Corbusier L. (2001). Bir mimarlığa doğru. Yapı Kredi Yayınları.
  32. Coşkun, B. S., & Ötkünç, A. (2017). İstanbul’da brütalist bir yapı: Maruf Önal’ın Kaplancalı Apartmanı. Mimarlık, 397.
  33. Efes Pilsen üretimini nereye kaydıracak? (26.10.2025). Yenişehir Haber Ajansı. https://www.yenisehir.com/efes-pilsen-uretimini-nereye-kaydiracak
  34. Erkol, İ. (2016). Türkiye Mimarlığı’nda modernizmin revizyonları (1960-1980) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
  35. Erkol, İ. (2018). Öteki brütalistler, Arredamento Mimarlık, 318, 90-95.
  36. Frampton, K. (1992). Critical regionalism: Modern architecture and cultural identity. Modern Architecture, a Critical History, (s. 314-327). Thames and Hudson.
  37. Frampton, K. (1996). Modern Architecture: A Critical History. Thames and Hudson.
  38. Goldhagen, S. W. (2000). Coda: Reconceptualizing the modern. S. W. Goldhagen & R. Legault (Ed.), Anxious Modernisms: Experimentation in Postwar Architectural Culture (s. 299–307) içinde. The MIT Press.
  39. Goldhagen, S. W. (2000). Coda: Reconceptualizing the modern. S. W. Goldhagen & R. Legault (Ed.), Anxious modernisms: Experimentation in postwar architectural culture (s. 299–307) içinde. The MIT Press.
  40. Gürel, M. Ö. (2016). Mid-century modernism in Turkey: Architecture across cultures in the 1950s and 1960s. Routledge.
  41. Harita Genel Müdürlüğü Arşivi. (1971). Yenişehir Hava Fotoğrafı.
  42. Hobsbawm, E. (1994). The age of extremes: 1914-1991. Abacus.
  43. Kayın, E. (2013). Endüstri mirasına yönelik koruma müdahalelerini değerlendirme ölçütleri ve Terkos Pompa İstasyonu. Mimarlık, 370.
  44. Kırımlı, A. (1974). 50 yıllık Cumhuriyet mimarlığı üzerine. Mimarlık, 129, 17.
  45. Kortan, E. (1974). Türkiye’de mimarlık hareketleri ve eleştirisi (1960-1970) [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. ODTÜ Mimarlık Fakültesi.
  46. Kortan, E. (1997). 1950’ler kuşağı mimarlık antolojisi. Yem Yayınevi.
  47. Köksal, G. (2012). Endüstri mirasını koruma ve yeniden kullanım yaklaşımı. Güney Mimarlık, 8, 18-24.
  48. Mumford, E. (2002). The CIAM discourse on urbanism, 1928-1960. The MIT Press.
  49. Nervi, L. P. (1962). Mimarlıkta strüktürün yeri. Arkitekt, 328, 182-183.
  50. Nervi, L. P. (1962). Yapı ve mimarlık arasındaki münasebetler üzerine. Arkitekt, 308, 121-124.
  51. Neutra R. (1960). Genç mimarlara mektup. Arkitekt, 299, 29-91.
  52. Okumuş, G. & Ediz, Ö. (2021). Dosan Konserve Fabrikası. DOCOMOMO Türkiye poster sunuşları XVI, özet kitapçığı.
  53. Okumuş, G. (2022). Geometrik tutkunun dışavurumu: Dosan Konserve Tesisi (1971-2021). Serbest Mimar, 43, 32-37.
  54. Okumuş, G. & Ediz, Ö. (2022). Boysan’ın ikonik strüktürü: Dosan Konserve Fabrikası. Betonart, 75, 75-80.
  55. Okumuş, G., & Ediz, Ö. (2022). Yitirilen modern miras: Sakarya Atatürk Anıtı-Sakarya Hükümet Meydanı. Mimarlık, 427, 67-74.
  56. Okumuş, G. (2024). Çağdaş ve yarışmacı bir mimar: Affan Kırımlı’nın mimarlık serüveni. Tasarım+ Kuram, 20(41), 55-75. http://doi.org/10.59215/tasarimkuram.dtj430.
  57. Okumuş, G. (2021-2025). Dosan Konserve Fabrikası Fotoğraf Arşivi.
  58. Özer, B. (2019). Kültür, sanat, mimarlık. YEM Yayınları.
  59. Öztürk, Ö. B., & Şenyurt, O. (2024). Localization of brutalist architecture in post-war Turkey: Three unique examples from Istanbul. ACE, 3, 1-23. https://doi.org/10.2478/acee-2024-0017
  60. Öztürk, Ö. B., & Şenyurt, O. (2024). İkinci dünya savaşı sonrası mimaride yeni brütalizm ve Türkiye’ye yansımaları (1960-1980). Sanat Tarihi Dergisi, 33, 965-993. https://doi.org/10.29135/std.1495018
  61. Polatkan, A. H. (2006). Bir anksiyete ortamı olarak Modern Mimarlıkta Brütalizm ve Brütalist çevre üzerine sorunlar, Betonart, 9, 57- 73.
  62. Sağdıç, B. & İncesu B. (1997). Muhlis Türkmen; Bir mimar bir yaşam. Mimarlık Dekorasyon, 53, 56-63.
  63. Sandler, I. (1980). Modernism, revisionism, pluralism, and post-modernism. Art journal, 40(1-2), 345-347.
  64. Sayar, Z. (1963). Beş Yıllık Kalkınma Planında Konut Sektörü. Arkitekt, 312, 135-139.
  65. Sayar, Z. (1967). Yapı Sanayimiz Gelişiyor. Arkitekt, 367, 3-4.
  66. Sevindik, M S., & Şenyurt, O. (2024). Traces of Aydın Boysan’s architectural practice in an Industrial City: The Case of Kocaeli. ICONARP International Journal of Architecture and Planning, 12(2), 638–666. https://doi.org/10.15320/ICONARP.2024.298
  67. Sey, Y. (1998). 75 yılda değişen kent ve mimarlık. Tarih Vakfı Yayınları.
  68. T24 (2025). Özilhan, 8,5 milyon liraya TAT Konserve fabrikasını aldı. T24. 26 Ekim 2025 tarihinde https://t24.com.tr/haber/ozilhan-85-milyon-liraya-tat-konserve-fabrikasini-aldi,74385#google_vignette adresinden alınmıştır.
  69. Tanyeli, U. (1998). 1950’lerden bu yana mimari paradigmaların değişimi ve “Reel” mimarlık. Y. Sey (Ed.), 75 yılda değişen kent ve mimarlık. Tarih Vakfı Yayınları.
  70. Tanyeli, G. (2000). Endüstri arkeolojisi yapılarının korunması ve yeniden işlevlendirilmesi, Domus, 8, 50-51.
  71. Tekeli, D. & Sisa, S. (1965). İstanbul manifaturacılar çarşısı. Mimarlık, 15, 23-25.
  72. Tekeli, D. & Sisa, S. (1969). Birleşik Alman ilâç fabrikaları Topkapı. Arkitekt, 335, 105-108.
  73. Tekeli, D. & Sisa, S. (1969). Oluklu mukavva fabrikası Gebze. Arkitekt, 335, 109-112.
  74. Tekeli, D. & Sisa, S. (1972). Bir tül fabrikası. Mimarlık, 103, 34-37.
  75. Tekeli, D. & Sisa, S. (1972). Oyak-Ranault otomobil fabrikası. Mimarlık, 103, 26-33.
  76. Tekeli, D. & Sisa, S. (1978). İzmit’te bir lastik fabrikası projesi. Mimarlık, 154, 61-64.
  77. TICCIH (2011). The dublin principles. Joint ICOMOS – TICCIH principles for the conservation of ındustrial heritage sites, structures, areas and landscapes.
  78. Thoburn, N. (2022). Brutalism as found: Housing, form and crisis at Robin Hood gardens. Goldsmiths Press.
  79. Vanlı, Ş. (1955). Betonarme ve mimari (eğri kolon). Arkitekt, 281, 132-133.
  80. Vitelozzi, A. (1958). Roma’da küçük spor sarayı. Arkitekt, 291, 73-75.
  81. Yavuz, E. (2020). II. dünya savaşı sonrasında Türkiye’de mimarlık-sanat diyaloğu. ODTÜ Geliştirme Vakfı Yayıncılık.
  82. Yücel, A. (1985). Tercüman gazetesi binası. Mimarlık, 214, 29-32.
  83. Yücel, A. (1994). Cumhuriyet dönemi mimarlığı. Dünden bugüne İstanbul ansiklopedisi, Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını.
  84. Yücel, A. (2005). Pluralism takes command: The Turkish architectural scene today. R. Holod, A. Evin & S. Özkan (Ed.), Modern Turkish Architecture (s. 123–139) içinde. Chamber of Architects of Turkey.
  85. Yücel, A. (2018). Mimarlıkta brütalizm ve brütalizmler: Bir retrospektif panorama, Arredamento Mimarlık 318, 65-83. Zelef M. H. & Niebrzydowski W. (2012). Brutalism and METU department of architecture building in Ankara. ACEE, 5, 21-31.