Journals / Türkbilig / 2018 / Cilt: 1 - Sayı: 35

Roots of Written Tradition in Mongolian History and “Chinggis’ Stone”

MOĞOLLAR’DA YAZILI GELENEĞİN KÖKENLERİ VE “CENGİZ TAŞI”

Journal
Türkbilig
Pages
1–16
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This novel writing tradition enabled them to record their oral histories and a successful transfer of their valuable historical legacy to next generations.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Mongols were unified under the leadership of Chinggis Khan in 1206 which also marked a starting point of the important role that they played in political, economic and cultural history of Eurasia.
📊
Key Findings & Data:Then, in 1224-1225, Chinggis’s Stone (Yesüngge) was erected after the Khwarezm campaign which has this writing on it and this marks the first inscription in Mongolian language.
💡
Conclusion & Impact:This novel writing tradition enabled them to record their oral histories and a successful transfer of their valuable historical legacy to next generations.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Mongols were unified under the leadership of Chinggis Khan in 1206 which also marked a starting point of the important role that they played in political, economic and cultural history of Eurasia. The same year witnessed Mongols’ introduction with writing under Chinggis Khan thanks to Tata-tonga who was captured in the palace of Naiman Khan. Then, in 1224-1225, Chinggis’s Stone (Yesüngge) was erected after the Khwarezm campaign which has this writing on it and this marks the first inscription in Mongolian language. Mongols were introduced with writing in 1206, a relatively late date, nevertheless the utilization of writing spread quickly under the Great Mongolian Empire. This novel writing tradition enabled them to record their oral histories and a successful transfer of their valuable historical legacy to next generations.

Özet

206 yılında Cengiz Han liderliğinde birliğini sağlayan Moğollar, Avrasya’nınsiyasi, ekonomik ve kültürel tarihinde son derece etkili bir rol oynayacakları birdönemi de başlatmışlardır. Aynı yıl Nayman Hanı’nın sarayında yakalanan T’a-taTonga vasıtasıyla Cengiz Han idaresindeki Moğollar, yazıyla tanışmışlardır.Ardından 1224-1225 yılları arasında Harezm Seferi sonrasında dikilen CengizTaşı da bu yazıyla taşa kazınmış Moğolca’nın ilk yazılı belgesi olarak kabuledilmektedir.Moğollar, 1206 yılı gibi geç bir dönemde yazıyla tanışmış olmalarına rağmen, BüyükMoğol İmparatorluğu bünyesinde yazının kullanımı hızlı bir şekilde yaygınlaşmayabaşlamıştır. Bu yeni oluşan yazı geleneği sayesinde de sözlü tarihlerini yazıyaaktararak gelecek nesillere kıymetli bir tarihî mirası da ulaştırma başarısınıgöstermişlerdir.

🔖

Cite This Article

KALAN, E. (2018). Roots of Written Tradition in Mongolian History and “Chinggis’ Stone”. Türkbilig, Cilt: 1 - Sayı: 35, 1–16. https://ajindex.com/articles/418338

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (15)

  1. ARTEM’YEV, A. R., (2005), “Novıye issledovaniya drevnemongol’skih gorodov Vostoçnogo Zabaykal’ya”, Vestnik DVO RAN, II: 3-18.
  2. BAATARBİLEG, Yo., (2000), Mongolın tüühiin arvan doloon caran (1027-2000),
  3. Ulaanbaatar. BANZAROV, D., (1861), “Obyasneniya mongol’skoi nadpisi na pamyatnika Knyazya İsunke, plemyannika Çingis-hana”, Zapiski İmp. Arh. Obş., III, Sankt-Peterburg, 268- 292. BANZAROV, D., (1891) “Obyasneniya mongol’skoi nadpisi na pamyatnika Knyazya İsunke, plemyannika Çingis-hana”, Çyernaya vera, ili şamanstvo u Mongolov i drugiya statiya Dorji Banzarova, Red. G. N. Potanin, Sankt-Peterburg: Tipografiya İmp. AN, 88-105. BARTHOL’D, V. V., (1963),
  4. Soçinenya, T. I - Turkestan v epohu mongol’skogo naşestviya, Moskva: Vostoçnoi literaturı. CUVEYNİ, Ata-Melik, (2004), Çingishan-İstoriya zavoyevatelya mira, per. s angliskogo E. E. Haritonova, Moskva: Magister-Press.
  5. DALAY, Ç., (1983),
  6. Mongolia v XIII-XIV vekah, Per. P. Nihlay, Moskva: Nauka. de RACHEWILZT, I., (1976), “Some Remarks on the Stele of Yisüngge”, Tractata Altaica, Wiesbaden: Harrassowitz, 487-508.
  7. TUMURTOGOO, Domii, (2006), Mongolian Monuments in Uighur-Mongolian Script (XIII-XVI centuries), Institute of Linguistics, Academia Sinica, Taipei. ERSOY, F., (2007), “Moğol Yazısının Tarihî Gelişimi ve Moğolların Kullandıkları Alfabeler”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 22: 393-404.
  8. GONGORCAV, U., (1982),
  9. Mongolın Ertniy Harvuul Temtseen, Ulaanbaatar: Ulsın Hevleliin Gazar. Gosudarstvenniy arhiv Zabaykal’skogo kraya (GAZK), F. 31. Op. 1. D. 861. S. 986-1090. HAMBIS L., (1960) “A propos de la «Piorre de Gengis khan»”, Melanges publies par l’institut des Mautes Etudes Chinoises, 2, Paris, 141-157.
  10. PERLEE, Hödööd, (1962), “Çingisiin Çuluunii Biçees”, Studia Mongolica, III, 13-15: Ulaanbaatar, 3-23.
  11. HUNG, Shao, Da Ya Peng, Ting Xiu, (2012), Cengiz İmparatorluğu Hakkında İlk Tarih Kayıtları: Meng Ta pei lu & Hei Ta shi lu, (Çev. A. Danuu), Ankara:
  12. Ötüken. KIÇANOV, Ye. İ., (1993), “Keşiktenı Çingis-hana (o meste gvardii v gocudarstve koçevnikov)”, Mongolica: K 750-letiyu “Sokrovennogo Skazaniya”, Moskva: Nauka, 148-156.
  13. KİSELEV, S. V., (1961), “Gorod mongol’skogo İsunke, na r. Hirhira v Zabaykal’ye”, Sovyetskaya Arheologiya, IV, Moskva, 103-127.
  14. KLYUKİN, İ. A., (1927), “Drevneyşaya mongol'skaya nadpis' na Harhirskom (Çingisovom) kamne”, Trudı DBGU, VI, No: 5,, s. 5-39.
  15. KUZNETSOV, A. K., (1925), Razvalinı Konduyskogo gorodka i yego okrestnostey, Vladivostok, İzd. DVGU, 58. Moğolların Gizli Tarihçesi, (2011), (