SAĞLIK BAKANLIĞI TARAFINDAN KABUL EDİLEN GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIP UYGULAMALARI VE BUNLARIN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ

Özet

Günümüzde gerek dünya genelinde, gerekse ülkemiz özelinde geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerine duyulan ilgi artmış ve artmaya da devam etmektedir. Hastaların bu şekilde kendi toplum kültürleriyle uyum gösteren farklı çözüm yolları aramasına ise konvansiyonel tıpta, özellikle psikiyatrik ve bazı kronik hastalıkların tam bir tedavisinin bulunmayışı, mevcut tedavinin yan etkilerinin fazlalığı, konvansiyonel tıp tedavisine ulaşmanın fiziki zorlukları ve teknolojinin gelişmesiyle birlikte tedavi ücretlerinin artması sebep olmuştur. Ancak geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerinin çoğu, konvansiyonel tıp uygulamalarına nazaran, modern bilimsel ve güvenilir araştırma kriterleri ile araştırılmamış ve kanıtlanmamış uygulamalardır. Geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemleriyle ilgili en temel sorun, her bir uygulamanın savunucularının genellikle pozitif bilim savunucularını ikna edebilecek şekilde açıklamalarını bilimsel verilerle doğrulayamamalarıdır. Ancak bu uygulamaların kanıtlanmamış olması bunların yanlış olduğu sonucunu doğurmamalı ve varlığı reddedilmemelidir. Nitekim Sağlık Bakanlığı, yayınlamış olduğu “Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği” ile bazı geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerini düzenleme gereksinimi duymuş ve böylece ilgili tedavi yöntemlerine hukuki bir zemin hazırlamıştır. Ancak ilgili yönetmelik, geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerinin eğitimsiz ve yetkisiz kişilerin elinde suistimal edilmesini engellemeyi amaçlaması yönünden olumlu bir adım olmakla birlikte, hukuki yönden eksik hükümler içermektedir. Zira ilgili yönetmelikte, ne uygulanacak yöntemlerin hukuka uygun sayılması için gerekli özel şartlara, ne de uygulayıcıların hukuki sorumluluklarına ilişkin özel hükümlere yer verilmiştir. Oysa ki, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları, konvansiyonel tıp uygulamalarından farklı karakteristik özelliklere ve kapsama sahiptir. Dolayısıyla, daha çok konvansiyonel tıp uygulamalarına ilişkin geliştirilen genel ilkelerin geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerine uygulanması halinde, bunların kapsamı ve yoğunluğu değişiklik gösterebilmektedir. Ülkemizde geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına ilişkin olarak literatür ve mahkeme kararları seyrektir ve özel hukuk kuralları bulunmamaktadır. Bu yüzden, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının temelleri, kapsamı ve sınırları açısından konvansiyonel tıbbi tedavinin genel ilkelerinden yararlanma zorunluluğu hasıl olmakla birlikte, geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemlerinin, konvansiyonel standart uygulamalara nazaran, farklı özelliklere sahip olması sebebiyle, hukuka uygunluğu için gerekli özel şartların saptanması ve ilgili yöntemlerin perspektifine uygun hukuki standartların geliştirilmesi ihtiyacı bulunmaktadır.