Forum non conveniens doktrini, Türk hukukunda kabul görmese de 2017 yılında Sözleşmenin yürürlüğe girmesiyle birlikte Sözleşme kapsamında bu doktrin Türk hukuku bakımından da etki doğuracaktır.
📌 3 Key Takeaways
🎯
Objective & Hypothesis:Forum non conveniens doktrini, Müşterek Hukuk’tan doğmuştur.
📊
Key Findings & Data:Bu doktrine göre davanın açıldığı milletlerarası yetkili mahkeme, dava ile daha yakın ve gerçek irtibata sahip olan ve davayı görmeye daha uygun bir başka ülkenin mahkemesinin bulunduğunu tespit ederse milletlerarası yetkisinden feragat edebilir. 1996 tarihli “Velayet Sorumluluğu ve Çocukların Korunması Hakkındaki Tedbirler Yönünden Yetki, Uygulanacak Hukuk, Tanıma, Tenfiz ve İşbirliğine Dair Lahey Sözleşmesi”nde bu doktrinin uygulanmasına yönelik hükümler yer almaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Forum non conveniens doktrini, Türk hukukunda kabul görmese de 2017 yılında Sözleşmenin yürürlüğe girmesiyle birlikte Sözleşme kapsamında bu doktrin Türk hukuku bakımından da etki doğuracaktır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:2017 Verileri
⚙️Variables:Forum Non Conveniens · Müşterek Hukuk · Yetki Devri
Özet
Forum non conveniens doktrini, Müşterek Hukuk’tan doğmuştur. Bu doktrine göre davanın açıldığı milletlerarası yetkili mahkeme, dava ile daha yakın ve gerçek irtibata sahip olan ve davayı görmeye daha uygun bir başka ülkenin mahkemesinin bulunduğunu tespit ederse milletlerarası yetkisinden feragat edebilir. 1996 tarihli “Velayet Sorumluluğu ve Çocukların Korunması Hakkındaki Tedbirler Yönünden Yetki, Uygulanacak Hukuk, Tanıma, Tenfiz ve İşbirliğine Dair Lahey Sözleşmesi”nde bu doktrinin uygulanmasına yönelik hükümler yer almaktadır. Bu hükümler, yetki devrini düzenleyen m. 8-9 ve milletlerarası derdestliği düzenleyen m. 13(2)’dir. Forum non conveniens doktrini, Türk hukukunda kabul görmese de 2017 yılında Sözleşmenin yürürlüğe girmesiyle birlikte Sözleşme kapsamında bu doktrin Türk hukuku bakımından da etki doğuracaktır.
TOKER, A. G. (2022). FORUM NON CONVENIENS DOKTRİNİNİN TÜRK HUKUKUNDA LAHEY ÇOCUK KORUMA SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA UYGULANMASI. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 24 - Sayı: 1, 79–122. https://ajindex.com/articles/416118
Akıncı, Ziya/Demir-Gökyayla, Cemile: Milletlerarası Aile Hukuku, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2010.
Akıncı, Ziya: Milletlerarası Usul Hukukunda Yetki Sözleşmesine Dayanan Yabancı Derdestlik, Seçkin, Ankara 2002.
Altıparmak, Ayşe K.: “Velayet Uyuşmazlıklarında Yeni Bir Dönem Mi? 1996 Tarihli Lahey Velayet Sözleşmesi Hakkında Bir İnceleme”, AndHD 2000, C. 6, S. 2, s. 411-433.
Arzandeh, Ardavan: “The Origins of the Scottish forum non conveniens Doctrine”, Journal of Private International Law, vol. 13, n. 1, 2017, s. 130-151.
Bayraktaroğlu-Özçelik, Gülüm: Milletlerarası Usûl Hukukunda Paralel Davalar, Yetkin, Ankara 2016.
Canbeldek-Akın, Özlem: Milletlerarası Derdestlik (Lis Pendens), On İki Levha, İstanbul 2019. Cheshire/North & Fawcett: Private International Law, edited by Paul Torremans, fifteenth Edition, Oxford University Press 2017.
Çalışkan, Yusuf: “Türk Tâbiiyetinde Olan Kişiler ile İlgili Davalar Işığında Amerikan Milletlerarası Yargılama Hukukundaki Bazı Temel Kavramlar”, TBB Dergisi, 2006, S. 62, s. 62-83.
Çelikel, Aysel/Erdem, Bahadır B.: Milletlerarası Özel Hukuk, 17. Bası, Beta, İstanbul 2021.
Çörtoğlu-Koca, Sema: “Evliliğe ve Ebeveyn Sorumluluğuna İlişkin Konularda Milletlerarası Yetki ve Mahkeme Kararlarının Tanınması ve Tenfizi Hakkında Brüksel II-a Tüzüğü (AT 2201/2003)”,
Özkan, Işıl (edt)/Süral, Ceyda (edt)/Tütüncübaşı, Uğur (edt), Avrupa Birliği Devletler Özel Hukuku, Adalet 2016, s. 234-278.
Ekşi, Nuray: Türk Mahkemelerinin Milletlerarası Yetkisi, 2. Bası, Beta, İstanbul 2000.
Elçin, Doğa: “Forum Non Conveniens Doktrini”, Prof. Dr. İlhan Unat’a Armağan, Mülkiyeliler Birliği Yayın No: 2012/1, Ankara, s. 311-329.
Giray, Faruk K.: Milletlerarası Özel Hukukta Kaçırılan veya Alıkonulan Çocukların İadesi, Beta, İstanbul 2010.
Giray, Faruk K.: “Forum Shopping-Forum Non Conveniens Kavramları ile Anti Suit Injuction Kavramlarının Türk Milletlerarası Usul Hukukundaki Görünümleri”, Adalete Yönelmiş Bir Toplumsa Düzen Olarak Hukuk: Prof. Dr. Yasemin Işıktaç Armağanı (edt. Gürler, Sercan), Sümer Kitapevi, İstanbul 2020, s. 869-890 (Anılış: forum non conveniens). Giray, Faruk K.: “19 Ekim 1996 Tarihli Velayet Sorumluluğu ve Çocukların Korunmasına Yönelik Tedbirler Yönünden Yetki, Uygulanacak Hukuk, Tanıma ve Tenfız ve İşbirliği Hakkında Lahey Sözleşmesi Sonrası Çocuğun Vesayetine Uygulanacak Hukuk”, Prof. Dr. Cemal Şanlı’ya Armağan, PPIL, C. 40, S. 1, 2020, s. 354-399 (Anılış: Vesayet) Hartley, Trevor C.: International Commercial Litigation, Text, Cases a