Journals / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2021 / Sayı: Hacı Bektaş Veli Özel Sayısı

ŞEYH HÂMİD-İ VELÎ (SOMUNCU BABA) VE ONA ATFEDİLEN “ZİKİR RİSÂLESİ” ADLI ESER

Pages
58–74
Publication Date
2021-12-22
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

İlk başlıkta zikrin önemi ve zikir konusunda kelime-i tevhidin faziletinden; ikinci başlıkta, kelime-i tevhidin fazileti-nin nedenlerinden; üçüncü başlıkta, zikrin kısımlarından; dördüncü başlıkta zikrin şartları ve âdâbından; beşinci başlıkta tavsiyelerinden ve hangi zikir ve duaların yapılması gerektiğinden; altıncı başlıkta ise tac ve hırkanın beyanından bahsetmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Adından çok “Somuncu Baba” lakabıyla tanınan Şeyh Hâmid-i Velî, VIII/XIV ve IX/XV. asırda yaşamış sûfîlerden biridir.
📊
Key Findings & Data:Onun, Anadolu tasavvuf geleneği açısından öneminin daha çok halîfeleri vası-tasıyla olduğu söylenebilir.
💡
Conclusion & Impact:İlk başlıkta zikrin önemi ve zikir konusunda kelime-i tevhidin faziletinden; ikinci başlıkta, kelime-i tevhidin fazileti-nin nedenlerinden; üçüncü başlıkta, zikrin kısımlarından; dördüncü başlıkta zikrin şartları ve âdâbından; beşinci başlıkta tavsiyelerinden ve hangi zikir ve duaların yapılması gerektiğinden; altıncı başlıkta ise tac ve hırkanın beyanından bahsetmiştir.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Şeyh Hâmid-i Velî · Somuncu Baba · Zikir Risâlesi

Özet

Adından çok “Somuncu Baba” lakabıyla tanınan Şeyh Hâmid-i Velî, VIII/XIV ve IX/XV. asırda yaşamış sûfîlerden biridir. Onun, Anadolu tasavvuf geleneği açısından öneminin daha çok halîfeleri vası-tasıyla olduğu söylenebilir. Zira o, müstakil bir tarîkat kurmamış ancak Anadolu’nun ilk Türk tarîkatı ka-bul edilen Bayrâmiyye’nin kurucusu olan Hacı Bayrâm-ı Velî’yi yetiştirmiştir. Ayrıca, esas itibariyle müs-takil bir tarîkat hüviyetinde olmayıp tarîkatlarda bir anlayış olarak bulunan “melâmet” anlayışını müstakil bir tarîkata dönüştüren silsilenin de öncüsü kabul edilebilir. Bunun yanında Somuncu Baba’nın tesiri sa-dece halîfe yetiştirmek şeklinde olmayıp o, aynı zamanda eser telif eden sûfîlerdendir. Kendisine atfedilen Silâhü’l-Mürîdîn, Zikir Risâlesi ve Şerhi Hadîs-i Erbaîn isimli üç eseri vardır. Bu çalışmanın konusunu oluşturan Zikir Risâlesi, Somuncu Baba’nın tasavvuf ve tarîkat anlayışını ortaya koyan eseridir denebilir. Nitekim bu eserinde, tasavvufî düşünce ve uygulamalarını altı başlık altında ortaya koymuştur. İlk başlıkta zikrin önemi ve zikir konusunda kelime-i tevhidin faziletinden; ikinci başlıkta, kelime-i tevhidin fazileti-nin nedenlerinden; üçüncü başlıkta, zikrin kısımlarından; dördüncü başlıkta zikrin şartları ve âdâbından; beşinci başlıkta tavsiyelerinden ve hangi zikir ve duaların yapılması gerektiğinden; altıncı başlıkta ise tac ve hırkanın beyanından bahsetmiştir.

🔖

Cite This Article

ULU, M. (2021). ŞEYH HÂMİD-İ VELÎ (SOMUNCU BABA) VE ONA ATFEDİLEN “ZİKİR RİSÂLESİ” ADLI ESER. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Sayı: Hacı Bektaş Veli Özel Sayısı, 58–74. https://ajindex.com/articles/407248

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (9)

  1. Yazmalar: HALVETÎ, Cemâl, Fasl fî Âdâbi’z-Zikr, Süleymaniye Ktp., Tahir Ağa Bl., nr. 142, (vr. 62a-64b). ______, Risâle Fi İsmeyni’l- A’zameyn, Süleymaniye Ktp., Tâhir Ağa Bl., nr. 142, vr. 64a- 66a. HARÎRÎZÂDE M. Kemâleddin, Tibyânü vesâʾili’l-Hakâik fî Beyâni Selâsili’t-Tarâ’ik, Süleymaniye Kütüphanesi, İbrahim Efendi Bölümü, Nr. 430. LA’LİZÂDE Abdülbâki, Sergüzeşt, Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Mahmud Efendi, Nu. 2456. ÜMMÎ, Kemâl, Dîvan, Süleymâniye Kütüphanesi, Ali Emiri Bl., no. 41. VELÎ, Şeyh Hâmid, Risâle fî Zikri Kelimeti La İlâhe İllallah, Manisa İl Halk Ktp.,Zeynelzâde Kitaplığı, Nu. 81/2. ______Silâhü’l-Müridîn(yz), (Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî, Mecmûatü’l-Ahzâb),Süleymâniye Kütüphanesi, İzmirli İsmail Hakkı Koleksiyonu, Nu. 1510. ______ Şerhi Hadîs-i Erbaîn(yz), Süleymaniye Ktp., Hacı Mahmud Efendi Bl., Nu. 569/1. ______ Zikir Risalesi(yz), Manisa İl Hlk. Ktp., Zeynelzâde Kitaplığı, Nu. 81/2. II. Arşiv Belgeleri: BOA, (1188). C.EV., 163/8109; BOA,(1133). İE.EV. 66/7122; BOA. (1210). SB. 1/6); BOA.(1133). AE.SAMD. III., 45/4491. Telif ve Tetkik Eserler: AKGÜNDÜZ, Ahmed (2009). Arşiv Belgeleri Işığında Somuncu Baba ve Neseb-i Âlisi, İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yay. ALPAGUŞ, Hatice Kelpetin (2002), “Kelime-i Tevhid”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 25, İstanbul: TDV Yay. ss. 214-215 ATÂÎ, Nev’îzâde (1989). Hadâiku’l-Hakâik Fî Tekmîleti’ş-Şakâik, Haz: Abdülkadir Özcan, İstanbul: Çağrı Yay. AYNÎ Mehmet Ali (2017-2019),
  2. Tasavvuf Tarihi, İstanbul:
  3. Büyüyen Ay Yay. BAŞER, Şahin (1995). Ebu Hamîd Şeyh Hâmid-i Velî Somuncu Baba, İstanbul:
  4. Prestij Matbaacılık. BAYRAMOĞLU, Fuat (1989). Hacı Bayramı Velî, Yaşamı Soyu Vakfı, C. 1, Ankara:
  5. TTK Basımevi. BURSALI, Mehmet Tahir Efendi (?). Osmanlı Müellifleri, Haz.: A. Fikri Yavuz- İsmail Özen, C.1, İstanbul: Meral Yay. BURSEVÎ, İsmail Hakkı, (?), Silsilenâme-i Celvetiyye, çev.: Rahmi Serin, İstanbul, Pamuk Yay. CÂMÎ Molla (2016). Nefahâtü’l-ÜnsMinHadarâti’l-Kuds, Tercüme ve Şerh: Mahmud Lâmiî Çelebi, Sad.: Abdulkadir Akçiçek, İstanbul:Huzur Yay. CEBECİOĞLU, Ethem (2008). Hacı Bayrâm-ı Velî, 6. Baskı, Ankara:
  6. TDV Yay. CEYHAN, Semih (2015). Üç Pîr’in Mürşidi, İstanbul:
  7. İsam Yay. CUNBUR, Müjgân (1994).
  8. Somuncu Baba, Aksaray ve Cemaleddini Aksarayi Sempozyumu 1993, İstanbul: Cemaleddîn Aksarâyî ve Hasan Şükrü Perek Hayra Hizmet Vakfı Yay. ÇELEBİ Evliyâ, (2006). Seyahatname, 1. Kitap, C. 3, Haz.: Seyit Ali Kahraman- Yücel Dağlı, İstanbul:
  9. YKY Yay. ÇORUH, Şinasi(?) Emir Sultan, İstanbul: Tercüman Gazetesi Yay.