Journals / Tarih Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 40 - Sayı: 70

HOCEND MÜDAFAASI VE BİR DİRENİŞ ÖRNEĞİ: TİMUR MELİK

Pages
170–189
Publication Date
2021-09-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışma ile bir şehrin tarihi ile bütünleşen müdafaa örneği ve Moğol istilasına karşı şehirlerin kolayca teslim olduğu tezinin tarihî hakikate mugayir olduğu dönemin kaynaklarına dayanılarak gösterilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türk-İslam âlemi için en büyük felaketlerden biri olarak tesmiye edilen Moğol istilası sırasında Hârezmşahlar’ın hâkimiyeti altındaki şehirler tek tek viran edilmiş mezkûr coğrafya hallaç pamuğu gibi dağıtılmıştır.
📊
Key Findings & Data:Ancak bu şehirlerin tamamına yakınında Moğol tahakkümüne şecaatle mukavemet gösterilmiş buralara tayin edilen emîrler ve kumandanlar ya da şehir ahalisi umumiyetle direnişi intihap ederek dikkate şayan mücadele örnekleri göstermişlerdir.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışma ile bir şehrin tarihi ile bütünleşen müdafaa örneği ve Moğol istilasına karşı şehirlerin kolayca teslim olduğu tezinin tarihî hakikate mugayir olduğu dönemin kaynaklarına dayanılarak gösterilmeye çalışılacaktır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Moğol istilası · Hârezmşahlar · Hocend

Özet

Türk-İslam âlemi için en büyük felaketlerden biri olarak tesmiye edilen Moğol istilası sırasında Hârezmşahlar’ın hâkimiyeti altındaki şehirler tek tek viran edilmiş mezkûr coğrafya hallaç pamuğu gibi dağıtılmıştır. Ancak bu şehirlerin tamamına yakınında Moğol tahakkümüne şecaatle mukavemet gösterilmiş buralara tayin edilen emîrler ve kumandanlar ya da şehir ahalisi umumiyetle direnişi intihap ederek dikkate şayan mücadele örnekleri göstermişlerdir. Siriderya (Seyhun) nehrinin sol kıyısı boyunda kâin Hocend (Hucend) şehrinin cesur emîrlerinden Timur Melik’in Moğol ordularının tazyikine karşı yanında az sayıdaki adam ile son ana kadar direnişi ve kısıtlı imkânlara rağmen bulduğu çözüm yolları ile Moğolların tahakkümünü kırması bunun serencamıdır. XIII. yüzyılın önemli müelliflerinden Atâ Melik Cüveynî’nin “eğer Rüstem Pehlivan onun zamanında olsa idi ona seyis dışında bir şey olmazdı” sözleri tarihî hakikat mesabesindedir. Bu çalışma ile bir şehrin tarihi ile bütünleşen müdafaa örneği ve Moğol istilasına karşı şehirlerin kolayca teslim olduğu tezinin tarihî hakikate mugayir olduğu dönemin kaynaklarına dayanılarak gösterilmeye çalışılacaktır.

🔖

Cite This Article

DOYGUN, M. (2021). HOCEND MÜDAFAASI VE BİR DİRENİŞ ÖRNEĞİ: TİMUR MELİK. Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 40 - Sayı: 70, 170–189. https://ajindex.com/articles/395499

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. Abbott, Jacob, History of Genghis Khan, Harper&Brothers Publishers, New York 1873. Abdullah b. Fazlillâh Vassâf, Târîh-i Vassâfü’l-Hazret, (Tsh. Ali Rızâ Hâciyân Nejâd), C. IV., Müessese-yi İntişârât Danişgâh-i Tahran, Tahran 1388. Ahmed b. Ebî Yâkub, el-Büldân, (Trc. Doktor Muhammed İbrahim Âyetî), Bongah-i Tercüme ve Neşr-i Kitab, Tahran 1343. Alaaddin Ata Melik Cüveynî, Tarih-i Cihan Güşa, (Çev. Mürsel Öztürk), TTK Yayınları, Ankara 2013. Âştiyânî, Abbas İkbâl, Târîh-i Mogul ez Hamle-yi Çengiz ta Teşkîl-i Devlet-i Tîmûrî, Müessese-i İntişârât-i Emîr Kebîr, Tahran 1388. Atamelik b. Muhammed Cüveynî, Târîh-i Cihângüşâ-yi Cüveynî, (Tsh. Muhammed b. Abdulvahab Kazvînî), İntişârât-i Hermes, Tahran 1387. Barkhausen, Joachim, İmperatûrî Zerd Çengîz Han ve Ferzendâneş, (Trc. Erdeşîr Nîkpûr), Çaphane-i Daverpenah, Tahran 1346. Barthold, V. V., Moğol İstilâsına Kadar Türkistan, (Haz. Hakkı Dursun Yıldız), TTK Yayınları, Ankara 1990. Beyânî, Şîrîn, Dîn ü Devlet der Îrân Ahd-i Mogul, C. I., Merkez-i Neşr-i Dânişgâhî, Tahran 1389. Bosworth, C. E., “Khudjand(a)”, EI2 (İng.), C. V., Leiden 1986, s. 45-46.
  2. Brent, Peter, The Mongol Empire, Weidenfeld and Nicolson, London 1976.
  3. Bretschneider, E., Mediaeval Researches from Eastern Asiatic Sources, Vol. I., London 1888. Brockelmann, Carl, İslam Ulusları ve Devletleri Tarihi, (Çev. Neşet Çağatay), TTK Yayınları, Ankara 2002.
  4. Buell, Paul D., Historical Dictionary of the Mongol World Empire, The Scarecrow Press, Oxford 2013.
  5. Buniyatov, Ziya, A History of the Khorezmian State Under the Anushteginids 1097-1231,
  6. IICAS, Samarkand 2015.
  7. Burgan, Michael, Empire of the Mongols, Facts on File, New York 2005.
  8. Destgayb, Abdulali, Hücum-i Ordu-yi Mogul be İran, İntişârât-i İlm, Tahran 1367. Devlet, Nadir, Avrasya Fatihi Cengiz Han, İstanbul 2010.
  9. Diyanet, Ali Ekber, “Çengiz”, Dâ’iretü’l-Ma’ârif-i Bozorg-i İslâmî, C. XIX., Tahran 1395, s. 391-396. D’ohsson, M. Baron C., Moğol Tarihi, (Çev. Ekrem Kalan-Qiyas Şükürov), IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul 2006.
  10. Doygun, Meryem, “Moğollar Karşısında Farklı Mekânlarda Mükerrer Hatalar: Otrar ve Kösedağ Karşılaştırması”, 1243 Kösedağ Savaşı ve Anadolu’nun Moğollar Tarafından İşgali, Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları, Sivas 2018, s. 447-458. Ebu’l-Gazi Bahadır Han, Şecere-i Türk, (Baron Desmaisons), Akademiye-i İmparatoriye, Petersburg 1871. Ebulkasım b. Ahmed Ceyhânî, Eşkâl-el Âlem, (Trc. Ali b. Abdulselam Kâtib), Meşhed 1368. Ebü’l-Kāsım Ubeydullāh b. Abdillâh İbn. Hurdâzbih, el-Mesâlik ve’l-