SavedAdd your journal

Journals / Mavi Atlas / 2026 / Sayı: 6

Erzurumlu Zihnî’nin Besmele Konulu Mesnevisi

Kaplan Üstüner
Journal
Mavi Atlas
Pages
18–48
Publication Date
2016-04-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Beyitlerin günümüz Türkçesine aktarılmasıyla okuyucunun mesnevi ile doğrudan iletişim kurması amaçlanmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:İslam dininin kaynaklarında önemle yer alan ve her hayırlı işin başı olarak tekrarlanan besmele, klasik şiirimizde de bahsedilen konular arasındadır.
📊
Key Findings & Data:Aruzun “fe‘ilâtün fe‘ilâtün fe‘ilün” kalıbıyla yazılan mesnevinin toplam beyit sayısı 118’dir. “Dinî mesneviler” grubunda yer alan manzumede, bölümler kesin çizgilerle birbirinden ayrılmamıştır.
💡
Conclusion & Impact:Beyitlerin günümüz Türkçesine aktarılmasıyla okuyucunun mesnevi ile doğrudan iletişim kurması amaçlanmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Besmele · Erzurumlu Zihnî · Mesnevi

Özet

İslam dininin kaynaklarında önemle yer alan ve her hayırlı işin başı olarak tekrarlanan besmele, klasik şiirimizde de bahsedilen konular arasındadır. Besmele, daha çok divanların önsözleri ile ilk beyitlerinde, “bismillah” redifli gazellerde ve mesnevilerin giriş bölümlerinde ele alınmıştır. Besmelenin, divanlarda müstakil ve hacimli olarak ele alındığı mesnevi sayısı ise çok azdır. Bunlardan biri de Erzurumlu Zihnî’nin Divanında bulunan mesnevisidir. Bu makalede, bir divan şairinin müstakil olarak yazdığı besmele konulu mesnevisi incelenmeye çalışıldı. Besmele hakkındaki genel bilgiler giriş bölümünde verildi. Mesnevi, şekil ve içerik açısından incelendi. Aruzun “fe‘ilâtün fe‘ilâtün fe‘ilün” kalıbıyla yazılan mesnevinin toplam beyit sayısı 118’dir. “Dinî mesneviler” grubunda yer alan manzumede, bölümler kesin çizgilerle birbirinden ayrılmamıştır. Mesnevide besmele, çok çeşitli açılardan ele alınmış, değişik benzetmelere konu edilmiştir. Mesnevinin bütün beyitlerinin dil içi çevirisi yapılmıştır. Beyitlerin günümüz Türkçesine aktarılmasıyla okuyucunun mesnevi ile doğrudan iletişim kurması amaçlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Üstüner, K. (2016). Erzurumlu Zihnî’nin Besmele Konulu Mesnevisi. Mavi Atlas, Sayı: 6, 18–48. https://doi.org/10.18795/ma.16828

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (17)

  1. AYDIN, Fuat (2004). “Melekût”, TDVİA, 29, s. 45-47.
  2. ÇELEBİOĞLU, Amil (1998). Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  3. DERMAN, M. Uğur ve Mustafa UZUN (1992). “Besmele (Hat)”, TDVİA, 5, s. 532-537.
  4. DURAN, Hamiye (2014). Besmele Tefsiri (Şerh-i Besmele) Hünkâr Hacı Bektâş-ı Velî, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  5. EFE, Ahmet (2014). Besmele Yazıları, Ankara: Akçağ Yayınları.
  6. GÖZÜBÜYÜKZADE, İbrahim Efendi (1977). Risâletün fî Hakk-il Besmele (Besmele Risalesi), Ankara: Sevinç Matbaası.
  7. GÜNDÜZ, İrfan (1993). “Ceberût”, TDVİA, 7, s.193-194.
  8. GÜRGENDERELİ, Müberra (2010). Türkçe Mesnevilerde Besmele Şiirleri, İstanbul: Acar Bilgi Merkezi Yayınları.
  9. KARTAL, Ahmet (2013). Doğu’nun Uzun Hikâyesi Türk Edebiyatında Mesnevî, İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yayınları.
  10. MACİT, Muhsin (2001). Erzurumlu Zihnî Divanı, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  11. SEVGİ, Ahmet (1999). “Molla Câmî’nin Besmele Şerhi ve Türk Edebiyatına Tesirleri”, S.Ü. Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 5, s. 1-50.
  12. TULUM, Mertol (2011). 17. Yüzyıl Türkçesi ve Söz Varlığı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. UZUN, Mustafa (1992). “Besmele (Kültür ve Edebiyat)”, TDVİA, 5, s. 538-540.
  14. ÜSTÜNER, Kaplan (2014). Tasavvuf ve Klasik Şiirimiz, Ankara: Akçağ Yayınları.
  15. ÜZGÖR, Tahir (1990). Türkçe Divan Dibaceleri, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  16. YAVUZ, Yusuf Şevki (2003). “Levh-i Mahfûz”, TDVİA, 27, s. 151.
  17. YILDIRIM, Suat (1992). “Besmele”, TDVİA, 5, s. 529-532.