Journals / Mavi Atlas / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Industrial Sociology: Changing Social Roles and Power Relations from an Industrial Society to an Information Society

Sanayi Sosyolojisi: Sanayi Toplumundan Enformasyon Toplumuna Değişen Sosyal Roller ve Güç İlişkileri

Journal
Mavi Atlas
Pages
591–616
Publication Date
2026-10-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This research is a theoretical review.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study seeks to answer the question: ‘How has the phenomenon of industrialisation affected social roles?’ In order to facilitate a better understanding of industrialisation, the concepts of social stratification, status and social roles are explained in the introduction.
📊
Key Findings & Data:In this article, to explain the conditions forming the foundation of industrialisation, the contributions of geographical discoveries and capital accumulation, the Renaissance and Reformation movements, Calvinism, the Enlightenment period and the French Revolution to the industrialisation process have been examined.
💡
Conclusion & Impact:This research is a theoretical review.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sanayileşme · Sosyal/Kurumsal Değişme · Sosyal Tabakalaşma

Abstract

This study seeks to answer the question: ‘How has the phenomenon of industrialisation affected social roles?’ In order to facilitate a better understanding of industrialisation, the concepts of social stratification, status and social roles are explained in the introduction. In this article, to explain the conditions forming the foundation of industrialisation, the contributions of geographical discoveries and capital accumulation, the Renaissance and Reformation movements, Calvinism, the Enlightenment period and the French Revolution to the industrialisation process have been examined. Furthermore, the ways in which industrialisation was supported by economic, legal and technological factors have been discussed. Alongside new forms of social stratification based on specialisation and the division of labour, the institutional changes brought about by industrialisation have also been addressed. Whilst the urban factory worker and a specific management structure emerged alongside industrialisation, it was observed that the division of labour diversified in the social and political spheres. Thus, it was noted that industrialisation reshaped the balance of status and roles and transformed working relationships. It was observed that industrialisation, through the social changes it brought about, fundamentally altered perceptions of status and roles. Furthermore, the characteristic features of the information society—which can be regarded as an extension of the industrial society—have also been discussed. In this context, the structure and emergence of information-based working life have been examined with the aim of understanding the stratification relationships within the information society, the new statuses that have emerged, and the implications of these statuses for social roles. The form of stratification we observe today, which can be seen as an extension of information-based working life, has become confined to three main groups: capital owners, white-collar workers and blue-collar workers. The vertical and horizontal mobility observed within this tripartite group lends dynamism to society. This entire network of relationships lends a structural coherence to work. This research is a theoretical review.

Özet

Bu çalışmada sanayileşme olgusunun toplumsal rolleri nasıl etkilediği? Sorusuna cevap aranmaktadır. Sanayileşmenin daha iyi anlaşılabilmesi adına giriş kısmında tabakalaşma, statü, sosyal rol kavramları izah edilmiştir. Bu makalede ilk olarak sanayileşmenin alt yapısını oluşturan şartları açıklamak adına; coğrafi keşifler ve sermaye birikiminin, Rönesans ve Reform hareketlerinin, Calvinizm’in, Aydınlanma dönemi ile Fransız Devrimi’nin sanayileşme sürecine katkıları incelenmiştir. Bunun yanı sıra, sanayileşmenin iktisadi, yasal ve teknolojik unsurlarla nasıl desteklendiği tartışılmıştır. Uzmanlaşma ve iş bölümüne dayalı yeni tabakalaşma biçimleri ile birlikte, sanayileşmenin yol açtığı kurumsal değişimler de ele alınmıştır. Sanayileşmeyle beraber kentli fabrika işçisi ve belirli bir yönetim yapısı ortaya çıkarken, toplumsal ve siyasal alanda işbölümünün çeşitlendiği görülmüştür. Böylelikle sanayileşmenin statü ve rol dengelerini yeniden şekillendirdiği ve çalışma ilişkilerini dönüştürdüğü gözlemlenmiştir. Sanayileşmenin, beraberinde getirdiği toplumsal değişimle statü ve rol algılarını köklü biçimde değiştirdiği görülmüştür. Öte yandan, sanayi toplumunun bir uzantısı olarak değerlendirilebilecek enformasyon toplumunun karakteristik özellikleri de tartışılmıştır. Bu doğrultuda enformasyon toplumundaki tabakalaşma ilişkilerini, yeni statüleri ve bu statülerin sosyal roller üzerindeki yansımalarını anlamak amacıyla, enformasyon temelli çalışma hayatının yapısı ve ortaya çıkışı incelenmiştir. Enformasyon tabanlı çalışma hayatının bir uzantısı olarak görebileceğimiz günümüzde tabakalaşma biçimi, sermaye sahipleri, beyaz yakalılar ve mavi yakalılar olmak üzere üç ana gruba sıkışmıştır. Bu üçlü grup içerisinde görülen dikey ve yatay hareketlilik topluma dinamizm kazandırmaktadır. Tüm bu ilişkiler ağı, çalışmaya yapısal bir bütünlük kazandırmaktadır. Bu çalışma, kuramsal derleme niteliğindedir.

🔖

Cite This Article

Alpdoğan, F. F. (2026). Industrial Sociology: Changing Social Roles and Power Relations from an Industrial Society to an Information Society. Mavi Atlas, Cilt: 14 Sayı: 2, 591–616. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1941597

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (67)

  1. Adda, J. (2007). Ekonominin küreselleşmesi (S. İneci, Çev.; 4. baskı). İletişim Yayınları.
  2. Ağaoğulları, M. A. (2015). Sokrates'ten Jakobenlere: Batı'da siyasal düşünceler. İletişim Yayınları.
  3. Akal, C. B. (1997). Modern düşüncenin doğuşu: İspanyol altın çağı (2. baskı). Dost Yayıncılık.
  4. Alatlı, A. (2010a). Batı’ya yön veren metinler 2. İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı.
  5. Alatlı, A. (2010b). Batı’ya yön veren metinler 4. İlke Eğitim ve Sağlık Vakfı.
  6. Alpdoğan, F. F. (2022). Modern çağın bir diğer boyutu post-truth durum’da “hakikatin tüketimi” bağlamında Zygmunt Bauman ve Jean Baudrillard’ın tüketime dair eleştirileri. Mukaddime, 13(2), 541–565. https://doi.org/10.19059/mukaddime.1119416
  7. Alpdoğan, F. F. (2023). Zygmunt Bauman sosyolojisi: Akışkan modernite özgür olduğunu zanneden köleler mi üretiyor? İçtimaiyat, 7(2), 413–430. https://doi.org/10.33709/ictimaiyat.1222635
  8. Alpdoğan, F. F. (2024). “Mikro çevre istismarcılığından fabrika işçiliğine” çalışma hayatında meydana gelen bazı sosyolojik farklılaşmalar (avcı-toplayıcı toplum, tarım toplumu ve sanayi toplumu). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 1–18.
  9. Anikin, A. V. (2010). Altın… sarı şeytan (A. Güler, Çev.). Yazılama Yayınevi.
  10. Arnold, D. (2001). Coğrafi keşifler tarihi (1400–1600) (O. Bahadır, Çev.; 3. baskı). Yöneliş Yayınları.
  11. Aydoğan, A. (Der. ve Çev.). (2000). Şehir ve cemiyet. İz Yayıncılık.
  12. Bauer, S. W. (2015). Dünya tarihi: Yeniçağ (M. Doğan, Çev.; Cilt 3). Say Yayınları.
  13. Bauman, Z. (2001). Bireyselleşmiş toplum (Y. Alogan, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  14. Bell, D. (1999). The coming of post-industrial society: A venture in social forecasting. Basic Books.
  15. Benhabib, Ş. (1999). Modernizm, evrensellik ve birey (M. Küçük, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  16. Braudel, F. (1996a). Medeniyet ve kapitalizm (M. Özel, Çev.). İz Yayınları.
  17. Braudel, F. (1996b). Uygarlıkların grameri (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi.
  18. Braudel, F. (2014). Kapitalizmin kısa tarihi (İ. Yerguz, Çev.). Say Yayınları.
  19. Buğra, A. (2010). Kapitalizm, yoksulluk ve Türkiye’de sosyal politika. İletişim Yayınları.
  20. Caplow, T. (1954). The sociology of work. McGraw-Hill.
  21. Castells, M. (2005). Enformasyon çağı: Ekonomi, toplum ve kültür–Ağ toplumunun yükselişi (E. Kılıç, Çev.; Cilt 1). Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  22. Cipolla, C. M. (1992). Dünya nüfusunun iktisat tarihi (M. S. Gezgin, Çev.; 2. baskı). Ötüken Yayınları.
  23. Drucker, P. F. (1996). Yeni gerçekler (B. Karanakçı, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
  24. Drucker, P. F. (1999). Management Challenges for the 21st Century. HarperBusiness.
  25. Duran Okur, H. (2025). Sanal alanda tüketim kültürünün yeniden üretilmesi: Netnografik bir araştırma. Mavi Atlas, 13(2), 586–611. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.1688926
  26. Durkheim, E. (2006). Sosyoloji dersleri (A. Berktay, Çev.). İletişim Yayınları.
  27. Ersoy, E. (2013). Değişen dünyada değerlere değmek. Düşünce Dünyasında Türkiz, 4(23), 7–28.
  28. Frankel, B. (1991). Sanayi sonrası ütopyalar (K. Durand, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  29. Galbraith, J. K. (2010). İktisat tarihi (M. Günay, Çev.; 2. baskı). Dost Kitabevi Yayınları.
  30. Game, A. (1998). Toplumsalın sökümü (M. Küçük, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
  31. Giddens, A. (1994). Modernliğin sonuçları (E. Kuşdil, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  32. Giddens, A. (2010). Sosyoloji: Kısa fakat eleştirel bir giriş (Ü. Tatlıcan, Çev.). Siyasal Kitabevi.
  33. Giddens, A. (2012). Sosyoloji (C. Güzel, Çev.). Kırmızı Yayınları.
  34. Giddens, A. (2017). Modernliğin sonuçları (E. Kuşdil, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  35. Heaton, H. (1985a). Avrupa iktisat tarihi 1 (M. A. Kılıçbay & O. Aydoğuş, Çev.). Teori Yayınları.
  36. Heaton, H. (1985b). Avrupa iktisat tarihi 2 (M. A. Kılıçbay & O. Aydoğuş, Çev.). Teori Yayınları.
  37. Heilbroner, R. L. (2013). İktisat düşünürleri: Büyük iktisat düşünürlerinin yaşamları ve fikirleri (A. Tartanoğlu, Çev.; 3. baskı). Dost Kitabevi.
  38. Hobsbawm, E. (2003a). Devrim çağı (B. S. Şener, Çev.; 3. baskı). Dost Kitabevi Yayınları.
  39. Hobsbawm, E. (2003b). Sermaye çağı: 1848–1875 (B. S. Şener, Çev.; 2. baskı). Dost Kitabevi Yayınları.
  40. Kaya, K. (2002). Mikrososyoloji ve toplumsal grup tipleri. Fakülte Kitabevi.
  41. Kızılçelik, S. (1994). Sosyoloji teorileri–2. Yunus Emre Yayınları.
  42. Korkmaz, A. (2006). Değişme ve farklılaşma. Doğu Kütüphanesi.
  43. Kurtulmuş, N. (2001). Sanayi ötesi dönüşüm: Küreselleşme ve insan kaynakları boyutuyla. İz Yayıncılık.
  44. Martindale, D. (2000). Şehir kuramı (F. Oruç & A. Aydoğan, Der. ve Çev.), Şehir ve cemiyet içinde (s. 35-76). İz Yayıncılık.
  45. Menger, C. (2009). İktisadın prensipleri (A. K. Çelebi, Çev.). Liberte Yayınları.
  46. Mills, C. W. (2003). White collar: The American middle classes. Oxford University Press.
  47. Outman, J. L., & Outman, E. M. (2003). Industrial revolution: The primary source. Thomson Gale.
  48. Pamuk, Ş. (2007). Osmanlı-Türkiye iktisadi tarihi (4. baskı). İletişim Yayınları.
  49. Polanyi, K. (2010). Büyük dönüşüm: Çağımızın siyasal ve ekonomik kökenleri (A. Buğra, Çev.; 9. baskı). İletişim Yayınları.
  50. Ritzer, G. (1998). Toplumun McDonaldlaşması (A. E. Pilgir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  51. Roberts, J. M. (2015). Avrupa tarihi (F. Aytuna, Çev.; 2. baskı.). İnkılap Kitabevi.
  52. Simmel, G. (2000). Büyükşehir ve zihni hayat. A. Aydoğan (Der. ve Çev.), Şehir ve cemiyet içinde (s. 77-96). İz Yayıncılık.
  53. Slattery, M. (2014). Sosyolojide temel fikirler (Ü. Tatlıcan & G. Demiriz, Haz.; Ö. Balkız vd., Çev.; 6. baskı). Sentez Yayınları.
  54. Sorokin, P. A. (1994). Çağdaş sosyoloji kuramları 1 (M. R. Öymen, Çev.). Kültür Bakanlığı Yayınları.
  55. Swingewood, A. (1996). Kitle kültürü efsanesi (A. Kansu, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
  56. Tilly, C. (2016). Avrupa’da devrimler 1492–1992 (Ş. Karadeniz, Çev.). Alfa Yayınları.
  57. Toffler, A. (1981). Şok (gelecek korkusu) (S. Sargut, Çev.). Altın Kitaplar.
  58. Toffler, A. (1991). Ekonominin çöküşü: Eko spazm (M. Akçok, Çev.). İnsan Yayınları.
  59. Toffler, A. (1992). Yeni güçler, yeni şoklar (B. Çorakçı, Çev.). Altın Kitaplar.
  60. Toffler, A. (2008). Üçüncü dalga (S. Yeniçeri, Çev.). Koridor Yayıncılık
  61. Veblen, T. (2005). Aylak sınıfın teorisi (Z. Gültekin & C. Atay, Çev.). Babil Yayınları.
  62. Volti, R. (2012). An introduction to the sociology of work and occupations. Sage Publications.
  63. Watson, T. J. (1995). Sociology, work, and industry (3rd ed.). Routledge.
  64. Weber, M. (2010). Şehir: Modern kentin oluşumu (M. Ceylan, Çev.). Bakış Yayınları.
  65. Weber, M. (2012a). Ekonomi ve toplum (L. Boyacı, Çev.; Cilt 1). Yarın Yayınları.
  66. Weber, M. (2012b). Ekonomi ve toplum (L. Boyacı, Çev.; Cilt 2). Yarın Yayınları.
  67. Wood, E. M. (2003). Kapitalizmin kökeni (A. C. Aşkın, Çev.). Epos Yayınları.