Journals / Siyer Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 20

The Possibility of Evaluating the Prophet Muhammad and His Interlocutors in the Context of Analytical Psychology

Analitik Psikoloji Bağlamında Hz. Peygamber’i ve Muhataplarını Değerlendirme İmkânı

Ruveyda Adıyaman(Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı)0000-0002-0506-3903
Pages
55–67
Publication Date
2026-10-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this context, it has been concluded that Jung’s approach to analytical psychology enables a reevaluation of sources on the life of the Prophet from an interdisciplinary perspective and that this approach provides an important methodological framework that can contribute to understanding the psychological world of the Prophet and his interlocutors.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:As a result of the need to study the life of the Prophet, books on his biography and military campaigns began to be written.
📊
Key Findings & Data:The earliest sources on the Prophet’s biography have been examined and researched repeatedly throughout history, as different areas of interest and questions have emerged in each era.
💡
Conclusion & Impact:In this context, it has been concluded that Jung’s approach to analytical psychology enables a reevaluation of sources on the life of the Prophet from an interdisciplinary perspective and that this approach provides an important methodological framework that can contribute to understanding the psychological world of the Prophet and his interlocutors.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Siyer Psikolojisi · Carl Gustav Jung · Analitik Psikoloji

Abstract

As a result of the need to study the life of the Prophet, books on his biography and military campaigns began to be written. The earliest sources on the Prophet’s biography have been examined and researched repeatedly throughout history, as different areas of interest and questions have emerged in each era. An examination of the content of the earliest sīrah sources reveals that they are arranged in a chronological sequence of events and feature narratives focused on politics and specific individuals. However, the information conveyed by the authors also provides insights into cultural, social, religious, intellectual, economic, legal, and psychological aspects. In this context, it is clear that reexamining these sources through various psychological approaches will provide new perspectives on the life of the Prophet Muhammad. This study will focus on the possibility of examining the individual and collective psychologies of the Prophet Muhammad and the early Arab recipients of his message, based on Carl Gustav Jung’s approach to analytical psychology. A qualitative research method was adopted for this study; classical sīrah and maghazi sources, along with Jung’s foundational works on analytical psychology, were examined using a comparative and interpretive approach within the framework of document analysis. In this context, it has been concluded that Jung’s approach to analytical psychology enables a reevaluation of sources on the life of the Prophet from an interdisciplinary perspective and that this approach provides an important methodological framework that can contribute to understanding the psychological world of the Prophet and his interlocutors.

Özet

Hz. Peygamber’in hayatını araştırma ihtiyacı neticesinde, siyer ve meğazi kitapları telif edilmeye başlanmıştır. İlk siyer kaynakları, her dönemde farklı ilgi alanları ve sorular ortaya çıktığı için tarih boyunca defalarca incelenmiş ve araştırılmıştır. İlk siyer kaynaklarının içeriğine bakıldığında kronolojik olay silsilesi şeklinde sıralandıkları bunun yanı sıra siyaset ve şahıs endeksli anlatıma sahip oldukları görülmektedir. Bununla birlikte müelliflerin aktarmış olduğu bilgiler neticesinde kültürel, sosyal, dinî, zihnî, iktisadî, hukukî, psikolojik yönlere dair bilgiler bulabilme imkânı mevcuttur. Konu bağlamında bu kaynakları çeşitli psikoloji yaklaşımlarıyla yeniden incelemenin, Hz. Peygamber’in hayatına yeni bakış açıları kazandıracağı açıktır. Bu çalışmada, Carl Gustav Jung’un analitik psikoloji yaklaşımı esas alınarak Hz. Peygamber’in ve tebliğe ilk muhatap olan Arapların bireysel ve kolektif psikolojilerinin incelenmesinin imkânı üzerinde durulacaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; klasik siyer ve meğazi kaynakları ile Jung’un analitik psikoloji kuramına ilişkin temel eserleri doküman analizi yöntemi çerçevesinde karşılaştırmalı ve yorumlayıcı bir yaklaşımla incelenmiştir. İnceleme sonucunda, ilk siyer kaynaklarının, analitik psikoloji perspektifinden bireysel ve kolektif psikolojik dinamiklerin değerlendirilmesine elverişli veriler sunduğu tespit edilmiştir. Bu çerçevede, Jung’un analitik psikoloji yaklaşımının siyer kaynaklarının disiplinler arası bir bakış açısıyla yeniden değerlendirilmesine imkân sunduğu ve bu yaklaşımın Hz. Peygamber ve muhataplarının psikolojik dünyasının anlaşılmasına katkı sağlayabilecek önemli bir yöntemsel çerçeve oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Adıyaman, R. (2026). The Possibility of Evaluating the Prophet Muhammad and His Interlocutors in the Context of Analytical Psychology. Siyer Araştırmaları Dergisi, Sayı: 20, 55–67. https://doi.org/10.56288/siyer.1983766

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. Bayraktar, Nazlı Can. “Analitik Psikoloji”. Kişilik Kuramları. ed. Semra Uçar. 31-53. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2024.
  2. Bedri, Malik. Müslüman Psikologların Çıkmazı. çev. İrem Nur Kaya. İstanbul: Mahya Yayıncılık, 8. Basım, 2025.
  3. Beyazyüz, Murat. “Buâs’ın Gölgesinde Sakîfe: Ensar’ın Hilafet Sürecindeki Tavrının Kolektif Travma ve Kabile Dinamikleri Bağlamında Analizi”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 30/1 (2026), 25-42. https://doi.org/10.18505/cuid.1863854.
  4. Buhâri, Ebû Abdillah Muhammed b. İsmail. Sahih. 7 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 2.Baskı, 1992.
  5. Cümeylî, Hudayr Abbâs. Kureyş. çev. Asım Sarıkaya. İstanbul: Endülüs Yayınları, 2018.
  6. Dârimi, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdirrahmân. Sünen. 2. Basım, 2 Cilt. thk. Seyyid Abdullah Hâşim. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1992.
  7. Daryal, Ali Murat. İslâm’ın Doğuş ve İlk Yayılışının Psiko-sosyal Açıdan Tahlili. İstanbul: M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 4.Baskı, 2014.
  8. Demiralp, Seda. “Keloğlan’dan Köse Değirmenciye: Kâmil Erkekliğin İnşası”. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 15/40 (2022), 1183-1196. https://doi.org/10.12981/mahder.1185511.
  9. Demircan, Adnan. Mekke’de İslâmlaşma. İstanbul: Beyan Yayınları, 2025.
  10. Demirkol Azak, Nihal. “Ölüm ve Yeniden Doğum: D. H. Lawrence’ın Ölen Adam Romanının Arketipsel İncelemesi”. Dünya Dilleri, Edebiyatları ve Çeviri Çalışmaları Dergisi 3/2 (2022), 171-186. https://doi.org/10.58306/wollt.1209817
  11. Fernando, Suman. Ruh Sağlığı Irk ve Kültür. çev. Feyza Doğan. İstanbul: alBaraka Yayınları, 2024.
  12. Goffman, Erving. Damga. çev. Levent Ünsaldı vd. Ankara: Heretik Yayınları, 9. Basım, 2025.
  13. Gülcan, Cem. “Psikolojik Tipler ve Jung Psikolojisi Üzerine Bir Değerlendirme”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 12/23 (2020), 284-297. https://doi.org/10.38155/ksbd.685872
  14. Hamidullah, Muhammed. İslam Peygamberi. çev. Mehmet Yazgan. İstanbul: Beyan Yayınları, 2017.
  15. İbn Hişâm, Ebû Muhammed Abdülmelik b. Hişâm b. Eyyûb el-Mısrî. es-Sîretu’n-nebeviyye. thk. Mustafa es-Sekâ vd. Mısır: Dâru İbn Kesîr, 8. Basım, 2025.
  16. İbn Saʿd, Ebû Abdillâh Muhammed b. Saʿd b. Menî’ el-Kâtib el-Hâşimî. Kitâbu’t-Tabakâti’l-kebîr. 11 Cilt. thk. Ali Muhammed Ömer. Kahire: Mektebetü’l-Hanci, 1421.
  17. Jung, Carl Gustav. Arketipler ve Kolektif Bilinçdışı. çev. Canberk Şeref. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 2025.
  18. Jung, Carl Gustav. Kişiliğin Gelişimi. çev. Duygu Olgaç. İstanbul: Pinhan Yayıncılık, 8. Baskı, 2023.
  19. Karan, Cuma. Kaybedilmiş bir Zaferin Öyküsü Uhud Savaşı Psiko-Sosyo-Tarihsel Bir Analiz. İstanbul: Kitap Dünyası Yayınları, 2026.
  20. Kavut, Sevgi. “Carl Gustav Jung: Kavramları, Kuramları ve Düşünce Yapısı Üzerine Bir İnceleme”. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi 6/2 (2020), 681-695. https://doi.org/10.46442/intjcss.620975
  21. Khanfar, Wadah. İlk Bahar. çev. Mehmet Yuşa Özmen vd. İstanbul: Vadi Yayınları, 14. Basım, 2025.
  22. Öz, Şaban. Siyer’in İnşası. İstanbul: Siyer Okulu Yayınları, 2024.
  23. Sarıkaya, Asım. “İslam Düşüncesinin Yeniden İnşasında Siyer’in Konumu”. İslam Düşüncesinin Meseleleri Uluslararası Sempozyumu. ed. Mustafa Tekin. 427-437. İstanbul: 2026.
  24. Schultz, Duane P. - Schultz, Sydney Ellen. Modern Psikoloji Tarihi. çev. Yasemin Aslay. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 8.Baskı, 2020.
  25. Storr, Anthony. Öteki Peygamberler. çev. Aslı Day. İstanbul: Okuyanus Yayınları, 2001.
  26. Vâkıdî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ömer. Kitâbu’l-Meğâzî. 3 Cilt. thk. Marsden Jones. Beyrut: Âlemu’l-Kütüb, 1966.
  27. Yıldız Altın, Kübra. Türk Kültüründe Atalar Kültü. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Halkbilimi Anabilim Dalı, Doktora Tezi, 2018.