Journals / Ege Mimarlık / 2026 / Sayı: 126

Kaya Mimarisi Sürdürülebilir Barınma İlişkisi Kapadokya (Göreme) ve İran-Azerbaycan (Kandovan) Örnekleri

Farnaz Davarisabegh(KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0526-979X
Ayça Araz Ustaömeroğlu(KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)
Pages
70–77
Publication Date
2025-04-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Kaya mimarisinin, çevresel etkiyi azaltarak sürdürülebilir barınma çözümleri sunduğu gösterilmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu makale, barınma ve sürdürülebilirlik ilişkisini kaya mimarisi üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Key Findings & Data:Türkiye’nin Göreme ve İran’ın Kandovan yerleşimlerini karşılaştırarak, her iki yerleşim yerel malzeme kullanımı, doğal kaya oluşumları ve sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Kaya mimarisinin, çevresel etkiyi azaltarak sürdürülebilir barınma çözümleri sunduğu gösterilmiştir.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Barınma · Kaya Mimari · Sürdürülebilirlik

Özet

Bu makale, barınma ve sürdürülebilirlik ilişkisini kaya mimarisi üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye’nin Göreme ve İran’ın Kandovan yerleşimlerini karşılaştırarak, her iki yerleşim yerel malzeme kullanımı, doğal kaya oluşumları ve sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmiştir. Çalışma, literatür taraması, gözlem, analiz ve anketlerle yapılan alan çalışmasından elde edilen bulgulara dayanır. Kaya mimarisinin, çevresel etkiyi azaltarak sürdürülebilir barınma çözümleri sunduğu gösterilmiştir.

🔖

Cite This Article

Davarisabegh, F., Ustaömeroğlu, A. A. (2025). Kaya Mimarisi Sürdürülebilir Barınma İlişkisi Kapadokya (Göreme) ve İran-Azerbaycan (Kandovan) Örnekleri. Ege Mimarlık, Sayı: 126, 70–77. https://ajindex.com/articles/1644979

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (38)

  1. Akcan, E. (2017). Kapadokya troglodit mekânsal kurguların incelenmesi: Biçim temelli tipolojilerden yeni kavramsal yaklaşımlara [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  2. Amini Birami, F., Razani, M., Asghari Kaljahi, A., Mohammad Amini Emami, S. ve Baghbanan, A. (2015). Characterization of pyroclastic stones in the cut rock historical architecture of Kandovan Village. Journal of Research on Archaeometry, 1(1), 1–16. http://jra-tabriziau.ir/article-1-27-en.html
  3. Arslan, G. (2021). Kullanıcı, çevre, iç mekân bağlamında 21. Yüzyıl barınma eğilimlerine uygulanabilir bir öneri küçük ev/ Tiny House [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
  4. Aykan, N. (2022). Yerel mimarinin sürdürülebilir mimariye katkısının irdelenmesi: Divriği evleri örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  5. Bilgili, B. (2014). Kapadokya kayalık alanları ve kaya oyma kiliselerinde koruma sorunları [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  6. Davarisabegh, F. (2023). Farklı coğrafyalarda şekil bulmuş kaya mimarisinin sürdürülebilirlik açısından karşılaştırmalı değerlendirilmesi, Türkiye/Kapadokya (Göreme)-İran/Azerbaycan (Kandovan) örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  7. Dikmen, Ç. B. ve Toruk, F. (2016). Sosyal ve kültürel sürdürülebilirlik kapsamında Sivrihisar evlerinin korunmasına yönelik öneriler. İdil, 5(22), 713-733. https://doi.org/10.7816/idil-05-22-11
  8. Dipasquale, L., Kısa Ovalı, P., Mecca, S., Özel, B. (2014) Resilience of vernacular architecture. M. Correia, L. Dipasquale, S. Mecca (Ed.) Versus: Heritage for tomorrow içinde (ss.64-73). Firenze: Firenze University Press.
  9. Doğru, D. (2009). Sürdürülebilir gelişmenin sosyal boyutuna bir katkı: Toplumsal fayda için mimarlık [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  10. Gorji Mahlabani, Y. ve Sanaei, E. (2010). Compatible architecture survey with Kandovan village climate. Journal of Housing and Rural Environment, 29(129), 2–19. http://jhre.ir/article-1-42-en.html
  11. Gholami Rostam, N. G., Hojjati, A., Mahdavinejad, M. J. ve Mirlohi, M. (2014). Natural energy efficient materials for rock-cut architecture in case of Kandovan, Iran. Advanced Materials Research, 935, 202-206. https://doi.org/10.4028/www.scientific.net/amr.935.202.
  12. Göreme Belediyesi. (t.y.). Tarihçe. https://www.goreme.bel.tr/tr/goreme/tarihce Erişim tarihi 5 Aralık 2024.
  13. Gültekin, A. B. ve Çelebi, G. (2007). Sürdürülebilir mimarlığın kapsamı kavramsal bir çerçeveden bakış. Mimaran Dergisi, Küresel Isınma ve Mimarlık Sayısı 2, 30-36.
  14. ICOMOS (1999). Geleneksel Mimari Miras Tüzüğü. https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0464062001536913566.pdf, Erişim tarihi: 4 Aralık 2024.
  15. Jacques, P. (2014). Sustainability: The basics. Routledge.
  16. Karaboğa, F. (2022). Sürdürülebilirliğin üç temel boyutu: On Birinci Kalkınma Planı içerik analizi. Sürdürülebilir Çevre Dergisi, 2(2), 76-84.
  17. Kargar, A., Khalili, S. ve Khalili, K. (2018). واکاوی حس مکان در آفرینش و پایداری معماری دستکند روستای کندوان [Kandovan Köyü'nün kaya mimarisinde mekân hissinin oluşturulması ve sürdürülebilirliği]. SID 4(1), 1397. https://sid.ir/paper/514497/fa
  18. Kırbaş, A. (2019). Kaya oyma mekanların turizm amaçlı yeniden kullanımı: Argos In Cappadocia örneği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  19. Kısa Ovali, P. ve Delibaş, N. (2016). Yerel mimarinin sürdürülebilirliği kapsamında Kayaköy’ün çözümlemesi. Megaron, 11(4), 515-529. https://doi.org/10.5505/megaron.2016.44711
  20. Küçükkoçak, A. (2022). Üst Paleolitik dönemde barınma tipolojileri ve Anadolu [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  21. Macit Erdal, T. (2018). Kapadokya bölgesi konaklama yapılarının kullanıcı performans değerlendirmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  22. Merriam-Webster (Ed.) (2002). Webster's New Encyclopedic Dictionary. Federal Street Pr. Keskin, B. Y. (2022, 20 Mart). Derinkuyu Yeraltı Şehri'nin sırrı çözüldü! 1950'lere kadar. https://www.milliyet.com.tr/gundem/sirri-cozuldu-saklanmak-icin-en-uygun-yer-derinkuyu-6661362 Erişim tarihi 6 Aralık 2024.
  23. Nahi, N. ve Singery, M. (2015). Describing native architectural features of Kandovan, a sustainable village with rock architecture. A. Sayigh (Ed.) Renewable energy in the service of mankind Vol I içinde (ss. 687-700). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-17777-9_62
  24. Oral, M. (2024). Mimarsız mimarlıkta barınma olgusu ve temsili bir örnek: Çamlıhemşin yayla evleri [Yayınlanmamış doktora tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
  25. Özata, Ş. ve Arun, E. G. (2018). Damage assessment of rock-cut Ortahisar Castle in Cappadocia region. Gazi University Journal of Science, 31(1), 1-11.
  26. Özcan Abdik, N. (2013). Kapadokya yöresindeki yerleşim alanlarının mimari nitelikleri bağlamında irdelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kayseri.
  27. Özdemir, S. (2022). Sürdürülebilir mimari ve enerji etkin yapı tasarımı ilkelerinin fiziksel konfor koşulları ile birlikte RIBA çalışma planı içinde değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Aydın Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  28. Özdemir, N. (2022). Sürdürülebilir mimari bağlamında yeşil bina tasarımı ve değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Aksaray Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aksaray.
  29. Pourmohammadi, M. ve Nasrollahzadeh, Z. (2014). The survey of ıntervening factors in the formation of rocky architecture in rural area, the case study: Kandovan Village in East Azerbajan. Journal of Geography and Planning, 18(49), 81–100.
  30. Ruacan, İ. ve Ruacan, Ş. (2002). 21. yüzyılda sürdürülebilirliğe geçiş. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları.
  31. Sabri, H. (2007). کندوان بهشت گم‌شده [Kandovan: Kayıp Cennet]. Azarbaijan Shenasi, 2(2), 323. Tabriz: Hamazar.
  32. Soleimani Bavarsad, Z., Jasemi, A., Kazemzadeh Raif, M. A. ve Mirdrikvandi, S. (2022). شیوه‌شناسی تطبیقی تحلیلی معماری دستکند در خاورمیانه نمونه موردی روستای کندوان آذربایجان ایران و روستای گورمه کاپادوکیه ترکیه [Orta Doğu’daki kaya mimarisinin analitik karşılaştırması: İran Azerbaycan’ında Kandovan Köyü ve Türkiye Kapadokya Göreme Köyü örneği]. معماری سبز, 1(2), 29–42. https://civilica.com/doc/1525333
  33. Tavşan, F., Tavşan, C. ve Karahaliloğlu, A. (2021). Tasarımda aktif ve pasif sürdürülebilir ısıtma sistemleri. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(51), 2680-269.
  34. Ünalan, H. ve Tokman, L. Y. (2011). Sürdürülebilir mimari tasarım: Bir renovasyon projesi. Anadolu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi –A Uygulamalı Bilimler ve Mühendislik, 12(2), 129-157.
  35. WCED (World Commission on Environment and Development). (1987). Our common future. Oxford University Press.
  36. Vural, A. M. (2021). Endüstriyel barınma nesneleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  37. Yıldız, P. (2006). Analysis of the ‘Cappadocian Cave House’ in Turkey as the historical aspect of the usage of nature as a basis of design. WIT Transactions on Ecology and the Environment, 87, 61-70.
  38. Merriam-Webster (Ed.) (2002). Webster's New Encyclopedic Dictionary. Federal Street Pr. Keskin, B. Y. (2022, 20 Mart). Derinkuyu Yeraltı Şehri'nin sırrı çözüldü! 1950'lere kadar. https://www.milliyet.com.tr/gundem/sirri-cozuldu-saklanmak-icin-en-uygun-yer-derinkuyu-6661362 Erişim tarihi 6 Aralık 2024.