AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBy refining Berman’s framework and applying it to genre fiction, this study contributes to broader discussions on the ethics of literary translation, the challenges of rendering horror across languages, and the cultural rewriting of mythopoetic texts.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study investigates how elements of horror and violence in H. P. Lovecraft’s Cthulhu Mythos are reshaped in Turkish translation, focusing on the stylistic and affective shifts that emerge during cross-cultural transmission. Drawing on Antoine Berman’s theory of deforming tendencies, the analysis applies a contrastive qualitative method to fifteen selected excerpts from three core Lovecraft stories and compares their translations in two distinct Turkish versions. The study identifies several canonical deforming tendencies but also conceptualizes two hybrid deforming tendencies to account for compound stylistic shifts not fully captured by Berman’s original taxonomy. Findings suggest that while one translation tends to preserve Lovecraft’s syntactic density and tonal ambiguity, the other frequently opts for clarification and fluency, thus compromising the narrative’s psychological intensity and ontological uncertainty. The article argues that such translatory interventions significantly shape the reader’s affective positioning, revealing the translator not merely as a linguistic mediator but as a co-creator of horror experience. By refining Berman’s framework and applying it to genre fiction, this study contributes to broader discussions on the ethics of literary translation, the challenges of rendering horror across languages, and the cultural rewriting of mythopoetic texts.
Özet
Bu çalışma, H. P. Lovecraft’ın Cthulhu Mitosu içerisinde yer alan şiddet ve dehşet unsurlarının Türkçeye çevrilme sürecinde nasıl biçim değiştirip yeniden şekillendiğini incelemekte ve bu çevirilerde ortaya çıkan biçimsel ve duygusal kaymaları kültürlerarası aktarım bağlamında ele almaktadır. Antoine Berman’ın biçim bozucu eğilimler kuramına dayanan çalışmada, Lovecraft’ın üç temel öyküsünden seçilmiş on beş metin parçası iki farklı Türkçe çeviri üzerinden karşılaştırmalı nitel bir metin çözümlemesine tabi tutulmuştur. Analiz sürecinde, Berman’ın geleneksel biçim bozucu eğilimlerine ek olarak birbirine eklemlenen eğilimlerin kavramsallaştırılmasını mümkün kılan üç melez biçim bozucu eğilim öne sürülmüştür. Çalışmanın bulguları bir çevirinin Lovecraft’a özgü sözdizimsel yoğunluk ve ton belirsizliğini büyük ölçüde korurken, diğerinin açıklık ve akıcılığı önceleyerek anlatıdaki psikolojik gerilim ve varoluşsal bilinemezliği önemli ölçüde zayıflattığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çevirmenin yalnızca anlam aktarıcısı değil aynı zamanda okurun korku deneyimini birlikte inşa eden bir ortak-yazar konumunda olduğu savunulmaktadır. Bu makale, Berman’ın kuramına kavramsal katkı sunarken, edebi çeviri etiği, korku edebiyatının çevrilebilirliği ve mitopoetik metinlerin kültürel yeniden yazımı gibi alanlara da özgün bir katkı sağlamaktadır.