SavedAdd your journal

Journals / Baberti / 2026 / Sayı: 23

Al-Mazīd fī Muttaṣil al-Asānīd in the Science of Ḥadīth: Its Definition, Identification, and Its Relationship with Other Types of ʿIlal

Hadis İlminde el-Mezîd fî Muttasılı’l-Esânîd: Tanımı, Tespiti ve Diğer İllet Türleriyle İlişkisi

Abdullah Recep Koyuncu(IĞDIR ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ, İLAHİYAT PR.)0009-0004-9257-3240
Journal
Baberti
Pages
26–44
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The structural similarities and differences between al-Mazid and categories such as ziyadat al-thiqah (additions by reliable transmitters), idraj (interpolation), and mursal al-khafi (hidden irsal) are examined; consequently, it is concluded that al-Mazid should be evaluated within the category of idraj.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study focuses on the concept of al-Mazid fi Muttasil al-Asanid (an addition within seemingly contiguous chains of transmission).
📊
Key Findings & Data:Accordingly, the decisive role of factors such as the reliability of the transmitter (thiqah), the nature of transmission terminology (al-faz al-ada), and the explicit statement of direct audition (tasrih al-sama) in the detection process is demonstrated.
💡
Conclusion & Impact:The structural similarities and differences between al-Mazid and categories such as ziyadat al-thiqah (additions by reliable transmitters), idraj (interpolation), and mursal al-khafi (hidden irsal) are examined; consequently, it is concluded that al-Mazid should be evaluated within the category of idraj.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İlelü’l-hadîs · el-Mezîd fî muttasılı’l-esânîd · sened tenkidi

Abstract

This study focuses on the concept of al-Mazid fi Muttasil al-Asanid (an addition within seemingly contiguous chains of transmission). This concept defines a type of hidden defect (illah) wherein an extra transmitter is added to an ostensibly continuous chain of transmission (isnad) due to a transmitter’s intervention or error. In this study, the lexical and technical framework of the concept is initially outlined, followed by an examination of its historical development. Within this context, it has been determined that the term acquired a systematic character with Al-Khatib al-Baghdadi. The research emphasizes the methodology employed in detecting narrations of the al-Mazid fi Muttasil al-Asanid type; in particular, the method of cross-checking (mu’aradah), the comparison of transmission channels (turuq), and evidencebased assessment processes are detailed. Accordingly, the decisive role of factors such as the reliability of the transmitter (thiqah), the nature of transmission terminology (al-faz al-ada), and the explicit statement of direct audition (tasrih al-sama) in the detection process is demonstrated. Furthermore, it is identified that a transmitter may fall into such errors due to technical reasons such as delusion (wahm), retention lapses (hifz), and defaulting to a familiar path (suluk al-jaddeh). This research utilizes the documentary research method, analyzing relevant sources within the literature of Hadith methodology and ilal (hidden defects). By analyzing the obtained data, the scope of the term al-Mazid fi Muttasil al-Asanid, its detection criteria, and its relationship with other types of defects are evaluated through sample narrations. The structural similarities and differences between al-Mazid and categories such as ziyadat al-thiqah (additions by reliable transmitters), idraj (interpolation), and mursal al-khafi (hidden irsal) are examined; consequently, it is concluded that al-Mazid should be evaluated within the category of idraj. It has been found that in cases where this type of defect does not directly affect the authenticity of the text (matn), it bears the characteristic of a non-impairing defect (illah ghayr qadihah). Consequently, it is emphasized that the detection of al-Mazid fi Muttasil al-Asanid requires a vast corpus of transmission and a highly developed critical faculty rather than rigid rules, and that the final judgment is shaped by the critic's predominant probability (zann al-ghalib) resulting from a holistic analysis of transmission paths and the evaluation of existing circumstantial indicators.

Özet

Bu çalışma, hadis ilminde sened tenkidinin teknik meselelerinden biri olan el-Mezîd fî muttasılı’l-esânîd kavramını konu edinmektedir. Söz konusu kavram, zahiren muttasıl görünen bir isnada râvî tasarrufu veya hatası neticesinde fazladan bir râvinin eklenmesini ifade eden bir illet türünü tanımlamaktadır. Çalışmada öncelikle kavramın lügavî ve ıstılahî çerçevesi çizilmiş, ardından tarihsel süreçteki gelişimi ele alınmıştır. Bu bağlamda, terimin Hatîb el-Bağdâdî ile birlikte sistematik bir mahiyet kazandığı tespit edilmiştir. Araştırmada el-Mezîd fî muttasılı’l-esânîd türünden rivayetlerin tespitinde başvurulan metodoloji üzerinde durulmuş; muârâza yöntemi başta olmak üzere, rivayet tariklerinin mukayesesi ve karine temelli değerlendirme süreçleri detaylandırılmıştır. Bu çerçevede râvînin sika oluşu, edâ lafızlarının mahiyeti ve semâın tasrîhi gibi unsurların tesbit sürecindeki belirleyici rolü ortaya konulmuştur. Ayrıca râvînin; vehim, hıfz kusuru ve sülûkü’l-câdde gibi teknik gerekçelerle bu tür hatalara düşebileceği saptanmıştır. Çalışmada el-Mezîd’in; ziyâdetü’s-sika, idrâc ve mürsel-i hafî gibi türlerle olan yapısal benzerlikleri ve farklılıkları incelenmiş; yapılan incelemeler neticesinde el-Mezîd’in idrâc türü içerisinde mütalaa edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu tür bir kusurun, metnin sıhhatine doğrudan etki etmediği durumlarda illet-i gayr-ı kâdıha vasfı taşıdığı bulgulanmıştır. Sonuç olarak, el-Mezîd fî muttasılı’l-esânîd’in tespitinin katı kurallardan ziyade geniş bir rivayet müktesebatı ve tenkit melekesi gerektirdiği; nihai hükmün ise rivayet yollarının bütüncül analizi ve mevcut karinelerin değerlendirilmesi neticesinde münekkidin zann-ı galibi ile şekillendiği vurgulanmıştır.

🔖

Cite This Article

Koyuncu, A. R. (2026). Al-Mazīd fī Muttaṣil al-Asānīd in the Science of Ḥadīth: Its Definition, Identification, and Its Relationship with Other Types of ʿIlal. Baberti, Sayı: 23, 26–44. https://doi.org/10.47098/babertidergisi.1952491

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (24)

  1. Ali el-Kârî, Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî b. Sultân. Şerhu Nuhbeti’l-fiker fî mustalahâti ehli’l-eser. thk. Abdülfettâh Ebû Gudde vd. Beyrut: Dâru’lErkam, ts.
  2. Aydınlı, Abdullah. Hadis Istılahları Sözlüğü. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 2016.
  3. el-Caberî, Burhânüddîn İbrâhîm. Rusûmu’t-Tahdîs fî Ulûmi’l-Hadîs. ed. İbrâhîm b. Şerîf el-Mîlî. Dâru İbn Hazm, 1. Basım, 2000.
  4. Cezâirî, Tâhir ed-Dımaşkî. Tevcîhu’n-nazar ilâ usûli’l-eser. thk. Abdülfettah Ebû Gudde. Halep: Mektebü’l-Matbû‘âti’l-İslâmiyye, I-II., 1995.
  5. el-Ebnâsî, İbrâhîm b Mûsâ b Eyyûb. eş-Şezâ’l-Feyyâh min ’Ulûmi İbni’s-Salâh rahimehu’llâhu te’âlâ. ed. Salâh Fethî Helâl. Riyad/Suudi Arabistan: Mektebetü’r-Rüşd, 1. Basım, 1998.
  6. Eşer, Ahmet. Teferrüdün İki Temel Kavramı: Ferd ve Garîb Hadis (İlelü’t-Tirmizî Örneği). İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  7. Fîrûzâbâdî, Ya‘kūb b. Muhammed. el-Okyânûsu’l-Basît fî Tercemeti’l-Kâmûsi’lMuhît: Kâmûsu’l-Muhît Tercümesi. çev. Âsım Efendi. İstanbul: T. C. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2013.
  8. Hatîb el-Bağdadî, Ebu Bekir Ahmed b. Ali. el-Câmi‘ li-ahlâki’r-râvî âdâbi’ssâmî‘. thk. Mahmud Tahhan. 2 Cilt. Riyad: Mektebetü’l-Maarif, ts.
  9. Hatîb el-Bağdadi, Ebu Bekr Ahmed b. Ali b. Sabit. Muvaddih Evhami’l-Cem ve’t-Tefrik. ed. Abd el-Muti’ Emin Kal’aci. Beyrut: Dar’ul-Marife, 1. Basım, 1407.
  10. el-Iraki, Abdurrahim b. el-Huseyin. et-Takyîd ve’l-Îzâh Şerhu Mukaddimeti İbnü’s-Salâh. ed. Abdurrahman Muhammed Osman. el-Mektebetü’sSelefiyye, 1. Basım, 1969.
  11. Itr, Nureddin. Menhecü’n-nakd fî ulûmi’l-Hadîs. Dımaşk: Daru’l-Fikr, 2013.
  12. İbn Cemâ’a, Bedrüddîn Muhammed. el-Menhelü’r-Ravî fî Muhtasarı Ulûmi’lHadîsi’n-Nebevî. ed. Muhyiddîn Abdurrahmân Ramadân. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 2. Basım, 1986.
  13. İbn Hacer el-Askalâni, Ebü’l-Fadl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî b. Muhammed. Nüzhetü’n-nazar fî tavzîhi nuhbeti’l-fiker. thk. Nureddîn Itr. Dımaşk: Matbaatu’s-Sabah, 2000.
  14. İbnü’s-Salâh, Osman b. Abdurrahman. Ma’rifetu envâi ulûmi’l-hadîs. thk. Nureddin Itr. Suriye: Daru’l-Fikr, 1986.
  15. Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref. et-Takrîb ve’t-Teysîr li-Maʿrifeti Suneni’l-Beşîri’n-Nezîr fî Usûli’l-Hadîs. ed. Muhammed Osmân elHaşet. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1. Basım, 1985.
  16. Paksoy, Kadir. “Hadis Metodolojisinde İdrâc ve Müdrec Hadisler -I-”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 5/3 (01 Haziran 2005), 105-124.
  17. es-Sehâvî, Ebu’l-Hayr Şemsuddîn Muhammed b. Abdurrahman. Fethu’lmuğîs bi şerhi elfiyeti’l-hadîs li’l-Irâkî. thk. Ali Hüseyin Ali. Mısır: Mektebetü’s-Sünne, 1. Basım, 2003.
  18. es-Sehâvî, Şemsüddîn Ebü’l-Hayr Muhammed. el-Ğâye fî Şerhi’l-Hidâye fî İlmi’r-Rivâye. ed. Ebû Âiş Abdülmün‘im İbrâhîm. Mektebetü Evlâdi’ş- Şeyh li’t-Turâs, 1. Basım, 2001.
  19. Semîra Amr. el-Mezîd fî muttasılı’l-esânîd. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 2005. Suiçmez, Yusuf. “Ziyâdâtü’s-Sikât”. Hadis Tetkikleri Dergisi 11/1 (2013), 113- 140.
  20. es-Süyûtî, Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr. Tedrîbu’r-râvî fî şerhi Takrîbu’n-Nevevî. thk. Ebu Kuteybe Nazar Muhammed el-Firyâbî. Dâru Taybe, ts.
  21. Şahyar, Ataullah. “Mezîd fî Muttasili’l-Esânîd”. DİA. 29/544-545. Ankara:Türkiye Diyanet Vakfı, 2004.
  22. et-Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ. el-Camiu’l-kebir. thk. Beşşar Avvad Ma‘ruf. Beyrut: Daru Ğarb’il-İslami, 1998.
  23. et-Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ. ’İlelü’t-Tirmizî el-Kebîr. thk. Subhî esSamerraî vd. Beyrut: Alemu’l-Kutub, ts.
  24. Topgül, Muhammed Enes. Rivayetten Râviye: Cerh-Ta’dîl Hükümleri Nasıl Oluştu? İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1. Basım, 2019.