AI Summary & Key Takeaways
AI InsightTherefore, this study mainly employs the comparative method.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Dırār b. ʿAmr al-Ghatafānī (d. 200/815 [?]), a prominent figure among the early Mutakallimūn, made significant contributions to the development of Islamic thought. Through his distinctive views, Dırār b. ʿAmr became a pioneering figure for later theologians. This study aims to determine his position and views within the branch of daqīq al-kalām (subtle theology or speculative physics) in kalām. Specifically, it examines his cosmology, which is grounded in the theory of accidents (‘araḍ). In this context, the study explores Dırâr’s understanding of the world (‘ālam) and critically evaluates his conceptualizations of accidents and bodies (ajsām). According to Dırār, accidents emerge through combination of bodies. This explanation indicates that, in his thought, the concepts of accidents and bodies are closely intertwined. Dırār, İslam düşüncesinin oluşum döneminde kozmolojik konular üzerine yaptığı tartışmalarla, daha sonraki Mu'tezile ve Sünni ilahiyatçıları etkilemiştir. Dırār is regarded as one of the first theologians to address this subject, particularly through the arguments he developed on the basis of the theory of accidents. His contribution to the development of the ḥudūth argument, which was formulated by theologians to prove the existence of God on the basis of the theory of accidents, is undeniable. In this context, it was argued that are temporally originated and that their origination is caused by a volitional being. The study also examines and explains Dırār’s views on cosmological theories developed during the formative period ofof Islamic thought, particularly the theories of kumūn–ẓuhūr (latency and manifestation) and kalām atomism. In light of the available evidence, the question of whether Dırār can be considered an atomist is also discussed. In this regard, his avoidance of the concept of jawhar (substance) is seen as one of the main reasons for the disagreements concerning his alleged atomism. Nevertheless, the fact that the term juzʾ (part) was used in the early period instead of the term atom and that Dırār employed this concept supports the view that the view that he may have been an atomist, although a cautious approach is still necessary. Moreover, his acceptance of an indivisible ultimate part also lends support to this claim. The study is not limited to Dırār’s views. Rather, his ideas are discussed through a comparatively alongside the views of many other theologians. Therefore, this study mainly employs the comparative method.
Özet
Erken dönem kelâmcıları içerisinde yer alan Dırâr b. Amr el-Gatafanî (öl. 200/815[?]), İslâm düşüncesinin gelişmesine ciddi katkıları olan bir şahsiyettir. Dırâr b Amr kendine özgü görüşleriyle kelâmcılara öncülük etmiştir. Bu çalışma Dırâr’ın, kelâm ilminin dakikü’l-kelâm kısmındaki konumunu ve görüşlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Özellikle, onun araz teorisine dayanan kozmolojisini incelemektedir. Bu bağlamda bu çalışmada genel olarak Dırâr’ın âlem anlayışı konusu üzerinde durulmuştur. Dırâr’ın bilhassa araz ve cisim kavramlarına dair görüşleri araştırılıp değerlendirilmiştir. Ona göre arazlar cisimlerin birleşmeleri neticesinde oluşur. Bu açıklaması onda araz ve cisim kavramlarının iç içe geçtiğini göstermektedir. İslâm düşüncesinin oluşum sürecinde ele aldığı kozmoloji konularıyla kendinden sonraki Mu’tezile ve Ehl-i Sünnet kelâmcılarına tesir etmiştir. Dırâr, bilhassa araz teorisine dayalı ortaya attığı argümanlarla bu konuyu ilk konuşan kelâmcı sayılmaktadır. Kelâmcıların Allah’ın varlığını ispat etme çabalarında araz düşüncesiyle bağlantılı olarak geliştirilen hudûs delilinin gelişmesindeki katkıları inkâr edilemez. Nitekim arazların sonradan ortaya çıktığı ve bunun da irade sahibi bir varlık tarafından olduğu savunulmuştur. Bu çalışmada Dırâr’ın İslam düşüncesinin başlangıç devrinde geliştirilen âlem tasavvurlarından kümûn-zuhûr ve kelâm atomculuğuna ilişkin görüşleri incelenip izah edilmiştir. Dırâr’ın atomcu olup olmadığı elde edilen bilgiler ışığında tartışılmıştır. Bu noktada cevher kavramını kullanmaması atomculuğa dair ihtilafların temel sebebi olarak görülmektedir. Bununla birlikte başlangıç döneminde cüz kavramının atom yerine kullanıldığının belirtilmesi ve Dırâr’ın da bu kavramı kullanması onun atomcu oluşunu desteklese de ihtiyatlı yaklaşmak gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca bölünemeyen nihai parçayı kabul etmesi de bu iddiayı destekler mahiyettedir. Çalışma yalnızca Dırâr’ın görüşleriyle sınırlı değildir. Birçok kelâmcının görüşleriyle birlikte söz konusu şahsın fikirleri karşılaştırmalı bir bakış açısıyla işlenmiştir. Bu sebeple daha çok mukayese yöntemi kullanılmıştır.